महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 74

738 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तथोक्तो वासुदेवेन नित्यमन्युर् अमर्षणः । (१।२)

tathokto vāsudevena nityamanyur amarṣaṇaḥ |

1.3१.३

सदश्ववत् समाधावद् बभाषे तदनन्तरम् ॥ (१।३)

sadaśvavat samādhāvad babhāṣe tadanantaram ||

2.1२.१

अन्यथा मां चिकीर्षन्तम् अन्यथा मन्यसे ऽच्युत । (२।१)

anyathā māṃ cikīrṣantam anyathā manyase 'cyuta |

2.2२.२

प्रणीतभावम् अत्यन्तं युधि सत्यपराक्रमम् ॥ (२।२)

praṇītabhāvam atyantaṃ yudhi satyaparākramam ||

3.1३.१

वेत्थ दाशार्ह सत्त्वं मे दीर्घकालं सहोषितः । (३।१)

vettha dāśārha sattvaṃ me dīrghakālaṃ sahoṣitaḥ |

3.2३.२

उत वा मां न जानासि प्लवन् ह्रद इवाल्पवः । (३।२)

uta vā māṃ na jānāsi plavan hrada ivālpavaḥ |

3.3३.३

तस्माद् अप्रतिरूपाभिर् वाग्भिर् मां त्वं समर्छसि ॥ (३।३)

tasmād apratirūpābhir vāgbhir māṃ tvaṃ samarchasi ||

4.1४.१

कथं हि भीमसेनं मां जानन् कश्चन माधव । (४।१)

kathaṃ hi bhīmasenaṃ māṃ jānan kaścana mādhava |

4.2४.२

ब्रूयाद् अप्रतिरूपाणि यथा मां वक्तुम् अर्हसि ॥ (४।२)

brūyād apratirūpāṇi yathā māṃ vaktum arhasi ||

5.1५.१

तस्माद् इदं प्रवक्ष्यामि वचनं वृष्णिनन्दन । (५।१)

tasmād idaṃ pravakṣyāmi vacanaṃ vṛṣṇinandana |

5.2५.२

आत्मनः पौरुषं चैव बलं च न समं परैः ॥ (५।२)

ātmanaḥ pauruṣaṃ caiva balaṃ ca na samaṃ paraiḥ ||

6.1६.१

सर्वथा नार्यकर्मैतत् प्रशंसा स्वयम् आत्मनः । (६।१)

sarvathā nāryakarmaitat praśaṃsā svayam ātmanaḥ |

6.2६.२

अतिवादापविद्धस्तु वक्ष्यामि बलम् आत्मनः ॥ (६।२)

ativādāpaviddhastu vakṣyāmi balam ātmanaḥ ||

7.1७.१

पश्येमे रोदसी कृष्ण ययोर् आसन्न् इमाः प्रजाः । (७।१)

paśyeme rodasī kṛṣṇa yayor āsann imāḥ prajāḥ |

7.2७.२

अचले चाप्यनन्ते च प्रतिष्ठे सर्वमातरौ ॥ (७।२)

acale cāpyanante ca pratiṣṭhe sarvamātarau ||

8.1८.१

यदीमे सहसा क्रुद्धे समेयातां शिले इव । (८।१)

yadīme sahasā kruddhe sameyātāṃ śile iva |

8.2८.२

अहम् एते निगृह्णीयां बाहुभ्यां सचराचरे ॥ (८।२)

aham ete nigṛhṇīyāṃ bāhubhyāṃ sacarācare ||

9.1९.१

पश्यैतद् अन्तरं बाह्वोर् महापरिघयोर् इव । (९।१)

paśyaitad antaraṃ bāhvor mahāparighayor iva |

9.2९.२

य एतत् प्राप्य मुच्येत न तं पश्यामि पूरुषम् ॥ (९।२)

ya etat prāpya mucyeta na taṃ paśyāmi pūruṣam ||

10.1१०.१

हिमवांश्च समुद्रश्च वज्री च बलभित् स्वयम् । (१०।१)

himavāṃśca samudraśca vajrī ca balabhit svayam |

10.2१०.२

मयाभिपन्नं त्रायेरन् बलम् आस्थाय न त्रयः ॥ (१०।२)

mayābhipannaṃ trāyeran balam āsthāya na trayaḥ ||

11.1११.१

युध्येयं क्षत्रियान् सर्वान् पाण्डवेष्वाततायिनः । (११।१)

yudhyeyaṃ kṣatriyān sarvān pāṇḍaveṣvātatāyinaḥ |

11.2११.२

अधः पादतलेनैतान् अधिष्ठास्यामि भूतले ॥ (११।२)

adhaḥ pādatalenaitān adhiṣṭhāsyāmi bhūtale ||

12.1१२.१

न हि त्वं नाभिजानासि मम विक्रमम् अच्युत । (१२।१)

na hi tvaṃ nābhijānāsi mama vikramam acyuta |

12.2१२.२

यथा मया विनिर्जित्य राजानो वशगाः कृताः ॥ (१२।२)

yathā mayā vinirjitya rājāno vaśagāḥ kṛtāḥ ||

13.1१३.१

अथ चेन्मां न जानासि सूर्यस्येवोद्यतः प्रभाम् । (१३।१)

atha cenmāṃ na jānāsi sūryasyevodyataḥ prabhām |

13.2१३.२

विगाढे युधि संबाधे वेत्स्यसे मां जनार्दन ॥ (१३।२)

vigāḍhe yudhi saṃbādhe vetsyase māṃ janārdana ||

14.1१४.१

किं मात्यवाक्षीः परुषैर् व्रणं सूच्या इवानघ । (१४।१)

kiṃ mātyavākṣīḥ paruṣair vraṇaṃ sūcyā ivānagha |

14.2१४.२

यथामति ब्रवीम्येतद् विद्धि माम् अधिकं ततः ॥ (१४।२)

yathāmati bravīmyetad viddhi mām adhikaṃ tataḥ ||

15.1१५.१

द्रष्टासि युधि संबाधे प्रवृत्ते वैशसे ऽहनि । (१५।१)

draṣṭāsi yudhi saṃbādhe pravṛtte vaiśase 'hani |

15.2१५.२

मया प्रणुन्नान्मातङ्गान् रथिनः सादिनस्तथा ॥ (१५।२)

mayā praṇunnānmātaṅgān rathinaḥ sādinastathā ||

16.1१६.१

तथा नरान् अभिक्रुद्धं निघ्नन्तं क्षत्रियर्षभान् । (१६।१)

tathā narān abhikruddhaṃ nighnantaṃ kṣatriyarṣabhān |

16.2१६.२

द्रष्टा मां त्वं च लोकश्च विकर्षन्तं वरान् वरान् ॥ (१६।२)

draṣṭā māṃ tvaṃ ca lokaśca vikarṣantaṃ varān varān ||

17.1१७.१

न मे सीदन्ति मज्जानो न ममोद्वेपते मनः । (१७।१)

na me sīdanti majjāno na mamodvepate manaḥ |

17.2१७.२

सर्वलोकाद् अभिक्रुद्धान्न भयं विद्यते मम ॥ (१७।२)

sarvalokād abhikruddhānna bhayaṃ vidyate mama ||

18.1१८.१

किंतु सौहृदम् एवैतत् कृपया मधुसूदन । (१८।१)

kiṃtu sauhṛdam evaitat kṛpayā madhusūdana |

18.2१८.२

सर्वांस्तितिक्षे संक्लेशान्मा स्म नो भरता नशन् ॥ (१८।२)

sarvāṃstitikṣe saṃkleśānmā sma no bharatā naśan ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 74

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit