महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 288

586 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

कुन्त्युवाच । (१।१)

kuntyuvāca |

1.2१.२

ब्राह्मणं यन्त्रिता राजन् उपस्थास्यामि पूजया । (१।२)

brāhmaṇaṃ yantritā rājan upasthāsyāmi pūjayā |

1.3१.३

यथाप्रतिज्ञं राजेन्द्र न च मिथ्या ब्रवीम्यहम् ॥ (१।३)

yathāpratijñaṃ rājendra na ca mithyā bravīmyaham ||

2.1२.१

एष चैव स्वभावो मे पूजयेयं द्विजान् इति । (२।१)

eṣa caiva svabhāvo me pūjayeyaṃ dvijān iti |

2.2२.२

तव चैव प्रियं कार्यं श्रेयश् चैतत् परं मम ॥ (२।२)

tava caiva priyaṃ kāryaṃ śreyaś caitat paraṃ mama ||

3.1३.१

यद्येवैष्यति सायाह्ने यदि प्रातर् अथो निशि । (३।१)

yadyevaiṣyati sāyāhne yadi prātar atho niśi |

3.2३.२

यद्यर्धरात्रे भगवान् न मे कोपं करिष्यति ॥ (३।२)

yadyardharātre bhagavān na me kopaṃ kariṣyati ||

4.1४.१

लाभो ममैष राजेन्द्र यद् वै पूजयती द्विजान् । (४।१)

lābho mamaiṣa rājendra yad vai pūjayatī dvijān |

4.2४.२

आदेशे तव तिष्ठन्ती हितं कुर्यां नरोत्तम ॥ (४।२)

ādeśe tava tiṣṭhantī hitaṃ kuryāṃ narottama ||

5.1५.१

विस्रब्धो भव राजेन्द्र न व्यलीकं द्विजोत्तमः । (५।१)

visrabdho bhava rājendra na vyalīkaṃ dvijottamaḥ |

5.2५.२

वसन् प्राप्स्यति ते गेहे सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (५।२)

vasan prāpsyati te gehe satyam etad bravīmi te ||

6.1६.१

यत् प्रियं च द्विजस्यास्य हितं चैव तवानघ । (६।१)

yat priyaṃ ca dvijasyāsya hitaṃ caiva tavānagha |

6.2६.२

यतिष्यामि तथा राजन् व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥ (६।२)

yatiṣyāmi tathā rājan vyetu te mānaso jvaraḥ ||

7.1७.१

ब्राह्मणा हि महाभागाः पूजिताः पृथिवीपते । (७।१)

brāhmaṇā hi mahābhāgāḥ pūjitāḥ pṛthivīpate |

7.2७.२

तारणाय समर्थाः स्युर् विपरीते वधाय च ॥ (७।२)

tāraṇāya samarthāḥ syur viparīte vadhāya ca ||

8.1८.१

साहम् एतद् विजानन्ती तोषयिष्ये द्विजोत्तमम् । (८।१)

sāham etad vijānantī toṣayiṣye dvijottamam |

8.2८.२

न मत्कृते व्यथां राजन् प्राप्स्यसि द्विजसत्तमात् ॥ (८।२)

na matkṛte vyathāṃ rājan prāpsyasi dvijasattamāt ||

9.1९.१

अपराधे हि राजेन्द्र राज्ञाम् अश्रेयसे द्विजाः । (९।१)

aparādhe hi rājendra rājñām aśreyase dvijāḥ |

9.2९.२

भवन्ति च्यवनो यद्वत् सुकन्यायाः कृते पुरा ॥ (९।२)

bhavanti cyavano yadvat sukanyāyāḥ kṛte purā ||

10.1१०.१

नियमेन परेणाहम् उपस्थास्ये द्विजोत्तमम् । (१०।१)

niyamena pareṇāham upasthāsye dvijottamam |

10.2१०.२

यथा त्वया नरेन्द्रेदं भाषितं ब्राह्मणं प्रति ॥ (१०।२)

yathā tvayā narendredaṃ bhāṣitaṃ brāhmaṇaṃ prati ||

11.1११.१

राजोवाच । (११।१)

rājovāca |

11.2११.२

एवम् एतत् त्वया भद्रे कर्तव्यम् अविशङ्कया । (११।२)

evam etat tvayā bhadre kartavyam aviśaṅkayā |

11.3११.३

मद्धितार्थं कुलार्थं च तथात्मार्थं च नन्दिनि ॥ (११।३)

maddhitārthaṃ kulārthaṃ ca tathātmārthaṃ ca nandini ||

12.1१२.१

वैशम्पायन उवाच । (१२।१)

vaiśampāyana uvāca

12.2१२.२

एवम् उक्त्वा तु तां कन्यां कुन्तिभोजो महायशाः । (१२।२)

evam uktvā tu tāṃ kanyāṃ kuntibhojo mahāyaśāḥ |

12.3१२.३

पृथां परिददौ तस्मै द्विजाय सुतवत्सलः ॥ (१२।३)

pṛthāṃ paridadau tasmai dvijāya sutavatsalaḥ ||

13.1१३.१

इयं ब्रह्मन् मम सुता बाला सुखविवर्धिता । (१३।१)

iyaṃ brahman mama sutā bālā sukhavivardhitā |

13.2१३.२

अपराध्येत यत् किंचिन् न तत् कार्यं हृदि त्वया ॥ (१३।२)

aparādhyeta yat kiṃcin na tat kāryaṃ hṛdi tvayā ||

14.1१४.१

द्विजातयो महाभागा वृद्धबालतपस्विषु । (१४।१)

dvijātayo mahābhāgā vṛddhabālatapasviṣu |

14.2१४.२

भवन्त्यक्रोधनाः प्रायो विरुद्धेष्वपि नित्यदा ॥ (१४।२)

bhavantyakrodhanāḥ prāyo viruddheṣvapi nityadā ||

15.1१५.१

सुमहत्यपराधे ऽपि क्षान्तिः कार्या द्विजातिभिः । (१५।१)

sumahatyaparādhe 'pi kṣāntiḥ kāryā dvijātibhiḥ |

15.2१५.२

यथाशक्ति यथोत्साहं पूजा ग्राह्या द्विजोत्तम ॥ (१५।२)

yathāśakti yathotsāhaṃ pūjā grāhyā dvijottama ||

16.1१६.१

तथेति ब्राह्मणेनोक्ते स राजा प्रीतमानसः । (१६।१)

tatheti brāhmaṇenokte sa rājā prītamānasaḥ |

16.2१६.२

हंसचन्द्रांशुसंकाशं गृहम् अस्य न्यवेदयत् ॥ (१६।२)

haṃsacandrāṃśusaṃkāśaṃ gṛham asya nyavedayat ||

17.1१७.१

तत्राग्निशरणे कॢप्तम् आसनं तस्य भानुमत् । (१७।१)

tatrāgniśaraṇe kḷptam āsanaṃ tasya bhānumat |

17.2१७.२

आहारादि च सर्वं तत् तथैव प्रत्यवेदयत् ॥ (१७।२)

āhārādi ca sarvaṃ tat tathaiva pratyavedayat ||

18.1१८.१

निक्षिप्य राजपुत्री तु तन्द्रीं मानं तथैव च । (१८।१)

nikṣipya rājaputrī tu tandrīṃ mānaṃ tathaiva ca |

18.2१८.२

आतस्थे परमं यत्नं ब्राह्मणस्याभिराधने ॥ (१८।२)

ātasthe paramaṃ yatnaṃ brāhmaṇasyābhirādhane ||

19.1१९.१

तत्र सा ब्राह्मणं गत्वा पृथा शौचपरा सती । (१९।१)

tatra sā brāhmaṇaṃ gatvā pṛthā śaucaparā satī |

19.2१९.२

विधिवत् परिचारार्हं देववत् पर्यतोषयत् ॥ (१९।२)

vidhivat paricārārhaṃ devavat paryatoṣayat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 288

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit