कृष्ण उवाच । (१।१)

मूर्ध्ना निपत्य नियतस्तेजःसंनिचये ततः । (१।२)

परमं हर्षम् आगम्य भगवन्तम् अथाब्रुवम् ॥ (१।३)

धर्मे दृढत्वं युधि शत्रुघातं यशस्तथाग्र्यं परमं बलं च । (२।१)

योगप्रियत्वं तव संनिकर्षं वृणे सुतानां च शतं शतानि ॥ (२।२)

एवम् अस्त्विति तद् वाक्यं मयोक्तः प्राह शंकरः ॥ (३।१)

ततो मां जगतो माता धरणी सर्वपावनी । (४।१)

उवाचोमा प्रणिहिता शर्वाणी तपसां निधिः ॥ (४।२)

दत्तो भगवता पुत्रः साम्बो नाम तवानघ । (५।१)

मत्तो ऽप्यष्टौ वरान् इष्टान् गृहाण त्वं ददामि ते । (५।२)

प्रणम्य शिरसा सा च मयोक्ता पाण्डुनन्दन ॥ (५।३)

द्विजेष्वकोपं पितृतः प्रसादं शतं सुतानाम् उपभोगं परं च । (६।१)

कुले प्रीतिं मातृतश्च प्रसादं शमप्राप्तिं प्रवृणे चापि दाक्ष्यम् ॥ (६।२)

देव्युवाच । (७।१)

एवं भविष्यत्यमरप्रभाव नाहं मृषा जातु वदे कदाचित् । (७।२)

भार्यासहस्राणि च षोडशैव तासु प्रियत्वं च तथाक्षयत्वम् ॥ (७।३)

प्रीतिं चाग्र्यां बान्धवानां सकाशाद् ददामि ते वपुषः काम्यतां च । (८।१)

भोक्ष्यन्ते वै सप्ततिर् वै शतानि गृहे तुभ्यम् अतिथीनां च नित्यम् ॥ (८।२)

वासुदेव उवाच । (९।१)

एवं दत्त्वा वरान् देवो मम देवी च भारत । (९।२)

अन्तर्हितः क्षणे तस्मिन् सगणो भीमपूर्वज ॥ (९।३)

एतद् अत्यद्भुतं सर्वं ब्राह्मणायातितेजसे । (१०।१)

उपमन्यवे मया कृत्स्नम् आख्यातं कौरवोत्तम ॥ (१०।२)

नमस्कृत्वा तु स प्राह देवदेवाय सुव्रत । (११।१)

नास्ति शर्वसमो दाने नास्ति शर्वसमो रणे । (११।२)

नास्ति शर्वसमो देवो नास्ति शर्वसमा गतिः ॥ (११।३)

ऋषिर् आसीत् कृते तात तण्डिर् इत्येव विश्रुतः । (१२।१)

दश वर्षसहस्राणि तेन देवः समाधिना । (१२।२)

आराधितो ऽभूद् भक्तेन तस्योदर्कं निशामय ॥ (१२।३)

स दृष्टवान्महादेवम् अस्तौषीच्च स्तवैर् विभुम् । (१३।१)

पवित्राणां पवित्रस्त्वं गतिर् गतिमतां वर । (१३।२)

अत्युग्रं तेजसां तेजस्तपसां परमं तपः ॥ (१३।३)

विश्वावसुहिरण्याक्षपुरुहूतनमस्कृत । (१४।१)

भूरिकल्याणद विभो पुरुसत्य नमो ऽस्तु ते ॥ (१४।२)

जातीमरणभीरूणां यतीनां यततां विभो । (१५।१)

निर्वाणद सहस्रांशो नमस्ते ऽस्तु सुखाश्रय ॥ (१५।२)

ब्रह्मा शतक्रतुर् विष्णुर् विश्वेदेवा महर्षयः । (१६।१)

न विदुस्त्वां तु तत्त्वेन कुतो वेत्स्यामहे वयम् ॥ (१६।२)

त्वत्तः प्रवर्तते कालस्त्वयि कालश्च लीयते । (१७।१)

कालाख्यः पुरुषाख्यश्च ब्रह्माख्यश्च त्वम् एव हि ॥ (१७।२)

तनवस्ते स्मृतास्तिस्रः पुराणज्ञैः सुरर्षिभिः । (१८।१)

अधिपौरुषम् अध्यात्मम् अधिभूताधिदैवतम् । (१८।२)

अधिलोक्याधिविज्ञानम् अधियज्ञस्त्वम् एव हि ॥ (१८।३)

त्वां विदित्वात्मदेहस्थं दुर्विदं दैवतैर् अपि । (१९।१)

विद्वांसो यान्ति निर्मुक्ताः परं भावम् अनामयम् ॥ (१९।२)

अनिच्छतस्तव विभो जन्ममृत्युर् अनेकतः । (२०।१)

द्वारं त्वं स्वर्गमोक्षाणाम् आक्षेप्ता त्वं ददासि च ॥ (२०।२)

त्वम् एव मोक्षः स्वर्गश्च कामः क्रोधस्त्वम् एव हि । (२१।१)

सत्त्वं रजस्तमश्चैव अधश्चोर्ध्वं त्वम् एव हि ॥ (२१।२)

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्कन्देन्द्रौ सविता यमः । (२२।१)

वरुणेन्दू मनुर् धाता विधाता त्वं धनेश्वरः ॥ (२२।२)

भूर् वायुर् ज्योतिर् आपश्च वाग् बुद्धिस्त्वं मतिर् मनः । (२३।१)

कर्म सत्यानृते चोभे त्वम् एवास्ति च नास्ति च ॥ (२३।२)

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थाश्च तत्परं प्रकृतेर् ध्रुवम् । (२४।१)

विश्वाविश्वपरो भावश्चिन्त्याचिन्त्यस्त्वम् एव हि ॥ (२४।२)

यच्चैतत् परमं ब्रह्म यच्च तत् परमं पदम् । (२५।१)

या गतिः सांख्ययोगानां स भवान्नात्र संशयः ॥ (२५।२)

नूनम् अद्य कृतार्थाः स्म नूनं प्राप्ताः सतां गतिम् । (२६।१)

यां गतिं प्राप्नुवन्तीह ज्ञाननिर्मलबुद्धयः ॥ (२६।२)

अहो मूढाः स्म सुचिरम् इमं कालम् अचेतसः । (२७।१)

यन्न विद्मः परं देवं शाश्वतं यं विदुर् बुधाः ॥ (२७।२)

सो ऽयम् आसादितः साक्षाद् बहुभिर् जन्मभिर् मया । (२८।१)

भक्तानुग्रहकृद् देवो यं ज्ञात्वामृतम् अश्नुते ॥ (२८।२)

देवासुरमनुष्याणां यच्च गुह्यं सनातनम् । (२९।१)

गुहायां निहितं ब्रह्म दुर्विज्ञेयं सुरैर् अपि ॥ (२९।२)

स एष भगवान् देवः सर्वकृत् सर्वतोमुखः । (३०।१)

सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वगः सर्ववेदिता ॥ (३०।२)

प्राणकृत् प्राणभृत् प्राणी प्राणदः प्राणिनां गतिः । (३१।१)

देहकृद् देहभृद् देही देहभुग् देहिनां गतिः ॥ (३१।२)

अध्यात्मगतिनिष्ठानां ध्यानिनाम् आत्मवेदिनाम् । (३२।१)

अपुनर्मारकामानां या गतिः सो ऽयम् ईश्वरः ॥ (३२।२)

अयं च सर्वभूतानां शुभाशुभगतिप्रदः । (३३।१)

अयं च जन्ममरणे विदध्यात् सर्वजन्तुषु ॥ (३३।२)

अयं च सिद्धिकामानाम् ऋषीणां सिद्धिदः प्रभुः । (३४।१)

अयं च मोक्षकामानां द्विजानां मोक्षदः प्रभुः ॥ (३४।२)

भूराद्यान् सर्वभुवनान् उत्पाद्य सदिवौकसः । (३५।१)

बिभर्ति देवस्तनुभिर् अष्टाभिश्च ददाति च ॥ (३५।२)

अतः प्रवर्तते सर्वम् अस्मिन् सर्वं प्रतिष्ठितम् । (३६।१)

अस्मिंश्च प्रलयं याति अयम् एकः सनातनः ॥ (३६।२)

अयं स सत्यकामानां सत्यलोकः परः सताम् । (३७।१)

अपवर्गश्च मुक्तानां कैवल्यं चात्मवादिनाम् ॥ (३७।२)

अयं ब्रह्मादिभिः सिद्धैर् गुहायां गोपितः प्रभुः । (३८।१)

देवासुरमनुष्याणां न प्रकाशो भवेद् इति ॥ (३८।२)

तं त्वां देवासुरनरास्तत्त्वेन न विदुर् भवम् । (३९।१)

मोहिताः खल्वनेनैव हृच्छयेन प्रवेशिताः ॥ (३९।२)

ये चैनं सम्प्रपद्यन्ते भक्तियोगेन भारत । (४०।१)

तेषाम् एवात्मनात्मानं दर्शयत्येष हृच्छयः ॥ (४०।२)

यं ज्ञात्वा न पुनर्जन्म मरणं चापि विद्यते । (४१।१)

यं विदित्वा परं वेद्यं वेदितव्यं न विद्यते ॥ (४१।२)

यं लब्ध्वा परमं लाभं मन्यते नाधिकं पुनः । (४२।१)

प्राणसूक्ष्मां परां प्राप्तिम् आगच्छत्यक्षयावहाम् ॥ (४२।२)

यं सांख्या गुणतत्त्वज्ञाः सांख्यशास्त्रविशारदाः । (४३।१)

सूक्ष्मज्ञानरताः पूर्वं ज्ञात्वा मुच्यन्ति बन्धनैः ॥ (४३।२)

यं च वेदविदो वेद्यं वेदान्तेषु प्रतिष्ठितम् । (४४।१)

प्राणायामपरा नित्यं यं विशन्ति जपन्ति च ॥ (४४।२)

अयं स देवयानानाम् आदित्यो द्वारम् उच्यते । (४५।१)

अयं च पितृयानानां चन्द्रमा द्वारम् उच्यते ॥ (४५।२)

एष कालगतिश्चित्रा संवत्सरयुगादिषु । (४६।१)

भावाभावौ तदात्वे च अयने दक्षिणोत्तरे ॥ (४६।२)

एवं प्रजापतिः पूर्वम् आराध्य बहुभिः स्तवैः । (४७।१)

वरयामास पुत्रत्वे नीललोहितसंज्ञितम् ॥ (४७।२)

ऋग्भिर् यम् अनुशंसन्ति तन्त्रे कर्मणि बह्वृचः । (४८।१)

यजुर्भिर् यं त्रिधा वेद्यं जुह्वत्यध्वर्यवो ऽध्वरे ॥ (४८।२)

सामभिर् यं च गायन्ति सामगाः शुद्धबुद्धयः । (४९।१)

यज्ञस्य परमा योनिः पतिश्चायं परः स्मृतः ॥ (४९।२)

रात्र्यहःश्रोत्रनयनः पक्षमासशिरोभुजः । (५०।१)

ऋतुवीर्यस्तपोधैर्यो ह्यब्दगुह्योरुपादवान् ॥ (५०।२)

मृत्युर् यमो हुताशश्च कालः संहारवेगवान् । (५१।१)

कालस्य परमा योनिः कालश्चायं सनातनः ॥ (५१।२)

चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना । (५२।१)

ध्रुवः सप्तर्षयश्चैव भुवनाः सप्त एव च ॥ (५२।२)

प्रधानं महद् अव्यक्तं विशेषान्तं सवैकृतम् । (५३।१)

ब्रह्मादि स्तम्बपर्यन्तं भूतादि सद् असच्च यत् ॥ (५३।२)

अष्टौ प्रकृतयश्चैव प्रकृतिभ्यश्च यत् परम् । (५४।१)

अस्य देवस्य यद् भागं कृत्स्नं सम्परिवर्तते ॥ (५४।२)

एतत् परमम् आनन्दं यत् तच्छाश्वतम् एव च । (५५।१)

एषा गतिर् विरक्तानाम् एष भावः परः सताम् ॥ (५५।२)

एतत् पदम् अनुद्विग्नम् एतद् ब्रह्म सनातनम् । (५६।१)

शास्त्रवेदाङ्गविदुषाम् एतद् ध्यानं परं पदम् ॥ (५६।२)

इयं सा परमा काष्ठा इयं सा परमा कला । (५७।१)

इयं सा परमा सिद्धिर् इयं सा परमा गतिः ॥ (५७।२)

इयं सा परमा शान्तिर् इयं सा निर्वृतिः परा । (५८।१)

यं प्राप्य कृतकृत्याः स्म इत्यमन्यन्त वेधसः ॥ (५८।२)

इयं तुष्टिर् इयं सिद्धिर् इयं श्रुतिर् इयं स्मृतिः । (५९।१)

अध्यात्मगतिनिष्ठानां विदुषां प्राप्तिर् अव्यया ॥ (५९।२)

यजतां यज्ञकामानां यज्ञैर् विपुलदक्षिणैः । (६०।१)

या गतिर् दैवतैर् दिव्या सा गतिस्त्वं सनातन ॥ (६०।२)

जप्यहोमव्रतैः कृच्छ्रैर् नियमैर् देहपातनैः । (६१।१)

तप्यतां या गतिर् देव वैराजे सा गतिर् भवान् ॥ (६१।२)

कर्मन्यासकृतानां च विरक्तानां ततस्ततः । (६२।१)

या गतिर् ब्रह्मभवने सा गतिस्त्वं सनातन ॥ (६२।२)

अपुनर्मारकामानां वैराग्ये वर्ततां परे । (६३।१)

विकृतीनां लयानां च सा गतिस्त्वं सनातन ॥ (६३।२)

ज्ञानविज्ञाननिष्ठानां निरुपाख्या निरञ्जना । (६४।१)

कैवल्या या गतिर् देव परमा सा गतिर् भवान् ॥ (६४।२)

वेदशास्त्रपुराणोक्ताः पञ्चैता गतयः स्मृताः । (६५।१)

त्वत्प्रसादाद्धि लभ्यन्ते न लभ्यन्ते ऽन्यथा विभो ॥ (६५।२)

इति तण्डिस्तपोयोगात् तुष्टावेशानम् अव्ययम् । (६६।१)

जगौ च परमं ब्रह्म यत् पुरा लोककृज्जगौ ॥ (६६।२)

ब्रह्मा शतक्रतुर् विष्णुर् विश्वेदेवा महर्षयः । (६७।१)

न विदुस्त्वाम् इति ततस्तुष्टः प्रोवाच तं शिवः ॥ (६७।२)

अक्षयश्चाव्ययश्चैव भविता दुःखवर्जितः । (६८।१)

यशस्वी तेजसा युक्तो दिव्यज्ञानसमन्वितः ॥ (६८।२)

ऋषीणाम् अभिगम्यश्च सूत्रकर्ता सुतस्तव । (६९।१)

मत्प्रसादाद् द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः ॥ (६९।२)

कं वा कामं ददाम्यद्य ब्रूहि यद् वत्स काङ्क्षसे । (७०।१)

प्राञ्जलिः स उवाचेदं त्वयि भक्तिर् दृढास्तु मे ॥ (७०।२)

एवं दत्त्वा वरं देवो वन्द्यमानः सुरर्षिभिः । (७१।१)

स्तूयमानश्च विबुधैस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ (७१।२)

अन्तर्हिते भगवति सानुगे यादवेश्वर । (७२।१)

ऋषिर् आश्रमम् आगम्य ममैतत् प्रोक्तवान् इह ॥ (७२।२)

यानि च प्रथितान्यादौ तण्डिर् आख्यातवान्मम । (७३।१)

नामानि मानवश्रेष्ठ तानि त्वं शृणु सिद्धये ॥ (७३।२)

दश नामसहस्राणि वेदेष्वाह पितामहः । (७४।१)

शर्वस्य शास्त्रेषु तथा दश नामशतानि वै ॥ (७४।२)

गुह्यानीमानि नामानि तण्डिर् भगवतो ऽच्युत । (७५।१)

देवप्रसादाद् देवेश पुरा प्राह महात्मने ॥ (७५।२)