व्यास उवाच । (१।१)

हृदि कामद्रुमश्चित्रो मोहसंचयसंभवः । (१।२)

क्रोधमानमहास्कन्धो विवित्सापरिमोचनः ॥ (१।३)

तस्य चाज्ञानम् आधारः प्रमादः परिषेचनम् । (२।१)

सो ऽभ्यसूयापलाशो हि पुरादुष्कृतसारवान् ॥ (२।२)

संमोहचिन्ताविटपः शोकशाखो भयंकरः । (३।१)

मोहनीभिः पिपासाभिर् लताभिः परिवेष्टितः ॥ (३।२)

उपासते महावृक्षं सुलुब्धास्तं फलेप्सवः । (४।१)

आयासैः संयतः पाशैः फलानि परिवेष्टयन् ॥ (४।२)

यस्तान् पाशान् वशे कृत्वा तं वृक्षम् अपकर्षति । (५।१)

गतः स दुःखयोर् अन्तं यतमानस्तयोर् द्वयोः ॥ (५।२)

संरोहत्यकृतप्रज्ञः संतापेन हि पादपम् । (६।१)

स तम् एव ततो हन्ति विषं ग्रस्तम् इवातुरम् ॥ (६।२)

तस्यानुशयमूलस्य मूलम् उद्ध्रियते बलात् । (७।१)

त्यागाप्रमादाकृतिना साम्येन परमासिना ॥ (७।२)

एवं यो वेद कामस्य केवलं परिकर्षणम् । (८।१)

वधं वै कामशास्त्रस्य स दुःखान्यतिवर्तते ॥ (८।२)

शरीरं पुरम् इत्याहुः स्वामिनी बुद्धिर् इष्यते । (९।१)

तत्र बुद्धेः शरीरस्थं मनो नामार्थचिन्तकम् ॥ (९।२)

इन्द्रियाणि जनाः पौरास्तदर्थं तु परा कृतिः । (१०।१)

तत्र द्वौ दारुणौ दोषौ तमो नाम रजस्तथा ॥ (१०।२)

यदर्थम् उपजीवन्ति पौराः सहपुरेश्वराः । (११।१)

अद्वारेण तम् एवार्थं द्वौ दोषावुपजीवतः ॥ (११।२)

तत्र बुद्धिर् हि दुर्धर्षा मनः साधर्म्यम् उच्यते । (१२।१)

पौराश्चापि मनस्त्रस्तास्तेषाम् अपि चला स्थितिः ॥ (१२।२)

यदर्थं बुद्धिर् अध्यास्ते न सो ऽर्थः परिषीदति । (१३।१)

यदर्थं पृथग् अध्यास्ते मनस्तत् परिषीदति ॥ (१३।२)

पृथग्भूतं यदा बुद्ध्या मनो भवति केवलम् । (१४।१)

तत्रैनं विवृतं शून्यं रजः पर्यवतिष्ठते ॥ (१४।२)

तन्मनः कुरुते सख्यं रजसा सह संगतम् । (१५।१)

तं चादाय जनं पौरं रजसे सम्प्रयच्छति ॥ (१५।२)