अकृतव्रण उवाच । (१।१)

दुःखद्वयम् इदं भद्रे कतरस्य चिकीर्षसि । (१।२)

प्रतिकर्तव्यम् अबले तत् त्वं वत्से ब्रवीहि मे ॥ (१।३)

यदि सौभपतिर् भद्रे नियोक्तव्यो मते तव । (२।१)

नियोक्ष्यति महात्मा तं रामस्त्वद्धितकाम्यया ॥ (२।२)

अथापगेयं भीष्मं तं रामेणेच्छसि धीमता । (३।१)

रणे विनिर्जितं द्रष्टुं कुर्यात् तद् अपि भार्गवः ॥ (३।२)

सृञ्जयस्य वचः श्रुत्वा तव चैव शुचिस्मिते । (४।१)

यद् अत्रानन्तरं कार्यं तद् अद्यैव विचिन्त्यताम् ॥ (४।२)

अम्बोवाच । (५।१)

अपनीतास्मि भीष्मेण भगवन्न् अविजानता । (५।२)

न हि जानाति मे भीष्मो ब्रह्मञ् शाल्वगतं मनः ॥ (५।३)

एतद् विचार्य मनसा भवान् एव विनिश्चयम् । (६।१)

विचिनोतु यथान्यायं विधानं क्रियतां तथा ॥ (६।२)

भीष्मे वा कुरुशार्दूले शाल्वराजे ऽथवा पुनः । (७।१)

उभयोर् एव वा ब्रह्मन् यद् युक्तं तत् समाचर ॥ (७।२)

निवेदितं मया ह्येतद् दुःखमूलं यथातथम् । (८।१)

विधानं तत्र भगवन् कर्तुम् अर्हसि युक्तितः ॥ (८।२)

अकृतव्रण उवाच । (९।१)

उपपन्नम् इदं भद्रे यद् एवं वरवर्णिनि । (९।२)

धर्मं प्रति वचो ब्रूयाः शृणु चेदं वचो मम ॥ (९।३)

यदि त्वाम् आपगेयो वै न नयेद् गजसाह्वयम् । (१०।१)

शाल्वस्त्वां शिरसा भीरु गृह्णीयाद् रामचोदितः ॥ (१०।२)

तेन त्वं निर्जिता भद्रे यस्मान्नीतासि भामिनि । (११।१)

संशयः शाल्वराजस्य तेन त्वयि सुमध्यमे ॥ (११।२)

भीष्मः पुरुषमानी च जितकाशी तथैव च । (१२।१)

तस्मात् प्रतिक्रिया युक्ता भीष्मे कारयितुं त्वया ॥ (१२।२)

अम्बोवाच । (१३।१)

ममाप्येष महान् ब्रह्मन् हृदि कामो ऽभिवर्तते । (१३।२)

घातयेयं यदि रणे भीष्मम् इत्येव नित्यदा ॥ (१३।३)

भीष्मं वा शाल्वराजं वा यं वा दोषेण गच्छसि । (१४।१)

प्रशाधि तं महाबाहो यत्कृते ऽहं सुदुःखिता ॥ (१४।२)

भीष्म उवाच । (१५।१)

एवं कथयताम् एव तेषां स दिवसो गतः । (१५।२)

रात्रिश्च भरतश्रेष्ठ सुखशीतोष्णमारुता ॥ (१५।३)

ततो रामः प्रादुरासीत् प्रज्वलन्न् इव तेजसा । (१६।१)

शिष्यैः परिवृतो राजञ् जटाचीरधरो मुनिः ॥ (१६।२)

धनुष्पाणिर् अदीनात्मा खड्गं बिभ्रत् परश्वधी । (१७।१)

विरजा राजशार्दूल सो ऽभ्ययात् सृञ्जयं नृपम् ॥ (१७।२)

ततस्तं तापसा दृष्ट्वा स च राजा महातपाः । (१८।१)

तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे सा च कन्या तपस्विनी ॥ (१८।२)

पूजयामासुर् अव्यग्रा मधुपर्केण भार्गवम् । (१९।१)

अर्चितश्च यथायोगं निषसाद सहैव तैः ॥ (१९।२)

ततः पूर्वव्यतीतानि कथयेते स्म तावुभौ । (२०।१)

सृञ्जयश्च स राजर्षिर् जामदग्न्यश्च भारत ॥ (२०।२)

ततः कथान्ते राजर्षिर् भृगुश्रेष्ठं महाबलम् । (२१।१)

उवाच मधुरं काले रामं वचनम् अर्थवत् ॥ (२१।२)

रामेयं मम दौहित्री काशिराजसुता प्रभो । (२२।१)

अस्याः शृणु यथातत्त्वं कार्यं कार्यविशारद ॥ (२२।२)

परमं कथ्यतां चेति तां रामः प्रत्यभाषत । (२३।१)

ततः साभ्यगमद् रामं ज्वलन्तम् इव पावकम् ॥ (२३।२)

सा चाभिवाद्य चरणौ रामस्य शिरसा शुभा । (२४।१)

स्पृष्ट्वा पद्मदलाभाभ्यां पाणिभ्याम् अग्रतः स्थिता ॥ (२४।२)

रुरोद सा शोकवती बाष्पव्याकुललोचना । (२५।१)

प्रपेदे शरणं चैव शरण्यं भृगुनन्दनम् ॥ (२५।२)

राम उवाच । (२६।१)

यथासि सृञ्जयस्यास्य तथा मम नृपात्मजे । (२६।२)

ब्रूहि यत् ते मनोदुःखं करिष्ये वचनं तव ॥ (२६।३)

अम्बोवाच । (२७।१)

भगवञ् शरणं त्वाद्य प्रपन्नास्मि महाव्रत । (२७।२)

शोकपङ्कार्णवाद् घोराद् उद्धरस्व च मां विभो ॥ (२७।३)

भीष्म उवाच । (२८।१)

तस्याश्च दृष्ट्वा रूपं च वयश्चाभिनवं पुनः । (२८।२)

सौकुमार्यं परं चैव रामश्चिन्तापरो ऽभवत् ॥ (२८।३)

किम् इयं वक्ष्यतीत्येवं विमृशन् भृगुसत्तमः । (२९।१)

इति दध्यौ चिरं रामः कृपयाभिपरिप्लुतः ॥ (२९।२)

कथ्यताम् इति सा भूयो रामेणोक्ता शुचिस्मिता । (३०।१)

सर्वम् एव यथातत्त्वं कथयामास भार्गवे ॥ (३०।२)

तच्छ्रुत्वा जामदग्न्यस्तु राजपुत्र्या वचस्तदा । (३१।१)

उवाच तां वरारोहां निश्चित्यार्थविनिश्चयम् ॥ (३१।२)

प्रेषयिष्यामि भीष्माय कुरुश्रेष्ठाय भामिनि । (३२।१)

करिष्यति वचो धर्म्यं श्रुत्वा मे स नराधिपः ॥ (३२।२)

न चेत् करिष्यति वचो मयोक्तं जाह्नवीसुतः । (३३।१)

धक्ष्याम्येनं रणे भद्रे सामात्यं शस्त्रतेजसा ॥ (३३।२)

अथवा ते मतिस्तत्र राजपुत्रि निवर्तते । (३४।१)

तावच्छाल्वपतिं वीरं योजयाम्यत्र कर्मणि ॥ (३४।२)

अम्बोवाच । (३५।१)

विसर्जितास्मि भीष्मेण श्रुत्वैव भृगुनन्दन । (३५।२)

शाल्वराजगतं चेतो मम पूर्वं मनीषितम् ॥ (३५।३)

सौभराजम् उपेत्याहम् अब्रुवं दुर्वचं वचः । (३६।१)

न च मां प्रत्यगृह्णात् स चारित्रपरिशङ्कितः ॥ (३६।२)

एतत् सर्वं विनिश्चित्य स्वबुद्ध्या भृगुनन्दन । (३७।१)

यद् अत्रौपयिकं कार्यं तच्चिन्तयितुम् अर्हसि ॥ (३७।२)

ममात्र व्यसनस्यास्य भीष्मो मूलं महाव्रतः । (३८।१)

येनाहं वशम् आनीता समुत्क्षिप्य बलात् तदा ॥ (३८।२)

भीष्मं जहि महाबाहो यत्कृते दुःखम् ईदृशम् । (३९।१)

प्राप्ताहं भृगुशार्दूल चराम्यप्रियम् उत्तमम् ॥ (३९।२)

स हि लुब्धश्च मानी च जितकाशी च भार्गव । (४०।१)

तस्मात् प्रतिक्रिया कर्तुं युक्ता तस्मै त्वयानघ ॥ (४०।२)

एष मे ह्रियमाणाया भारतेन तदा विभो । (४१।१)

अभवद्धृदि संकल्पो घातयेयं महाव्रतम् ॥ (४१।२)

तस्मात् कामं ममाद्येमं राम संवर्तयानघ । (४२।१)

जहि भीष्मं महाबाहो यथा वृत्रं पुरंदरः ॥ (४२।२)