वैशंपायन उवाच । (१।१)

युधिष्ठिरस्य तद् वाक्यं श्रुत्वा द्वैपायनस्तदा । (१।२)

समीक्ष्य निपुणं बुद्ध्या ऋषिः प्रोवाच पाण्डवम् ॥ (१।३)

मा विषादं कृथा राजन् क्षत्रधर्मम् अनुस्मर । (२।१)

स्वधर्मेण हता ह्येते क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ ॥ (२।२)

काङ्क्षमाणाः श्रियं कृत्स्नां पृथिव्यां च महद् यशः । (३।१)

कृतान्तविधिसंयुक्ताः कालेन निधनं गताः ॥ (३।२)

न त्वं हन्ता न भीमो ऽपि नार्जुनो न यमावपि । (४।१)

कालः पर्यायधर्मेण प्राणान् आदत्त देहिनाम् ॥ (४।२)

न यस्य मातापितरौ नानुग्राह्यो ऽस्ति कश्चन । (५।१)

कर्मसाक्षी प्रजानां यस्तेन कालेन संहृताः ॥ (५।२)

हेतुमात्रम् इदं तस्य कालस्य पुरुषर्षभ । (६।१)

यद्धन्ति भूतैर् भूतानि तद् अस्मै रूपम् ऐश्वरम् ॥ (६।२)

कर्ममूर्त्यात्मकं विद्धि साक्षिणं शुभपापयोः । (७।१)

सुखदुःखगुणोदर्कं कालं कालफलप्रदम् ॥ (७।२)

तेषाम् अपि महाबाहो कर्माणि परिचिन्तय । (८।१)

विनाशहेतुकारित्वे यैस्ते कालवशं गताः ॥ (८।२)

आत्मनश्च विजानीहि नियमव्रतशीलताम् । (९।१)

यदा त्वम् ईदृशं कर्म विधिनाक्रम्य कारितः ॥ (९।२)

त्वष्ट्रेव विहितं यन्त्रं यथा स्थापयितुर् वशे । (१०।१)

कर्मणा कालयुक्तेन तथेदं भ्राम्यते जगत् ॥ (१०।२)

पुरुषस्य हि दृष्ट्वेमाम् उत्पत्तिम् अनिमित्ततः । (११।१)

यदृच्छया विनाशं च शोकहर्षावनर्थकौ ॥ (११।२)

व्यलीकं चापि यत् त्वत्र चित्तवैतंसिकं तव । (१२।१)

तदर्थम् इष्यते राजन् प्रायश्चित्तं तद् आचर ॥ (१२।२)

इदं च श्रूयते पार्थ युद्धे देवासुरे पुरा । (१३।१)

असुरा भ्रातरो ज्येष्ठा देवाश्चापि यवीयसः ॥ (१३।२)

तेषाम् अपि श्रीनिमित्तं महान् आसीत् समुच्छ्रयः । (१४।१)

युद्धं वर्षसहस्राणि द्वात्रिंशद् अभवत् किल ॥ (१४।२)

एकार्णवां महीं कृत्वा रुधिरेण परिप्लुताम् । (१५।१)

जघ्नुर् दैत्यांस्तदा देवास्त्रिदिवं चैव लेभिरे ॥ (१५।२)

तथैव पृथिवीं लब्ध्वा ब्राह्मणा वेदपारगाः । (१६।१)

संश्रिता दानवानां वै साह्यार्थे दर्पमोहिताः ॥ (१६।२)

शालावृका इति ख्यातास्त्रिषु लोकेषु भारत । (१७।१)

अष्टाशीतिसहस्राणि ते चापि विबुधैर् हताः ॥ (१७।२)

धर्मव्युच्छित्तिम् इच्छन्तो ये ऽधर्मस्य प्रवर्तकाः । (१८।१)

हन्तव्यास्ते दुरात्मानो देवैर् दैत्या इवोल्बणाः ॥ (१८।२)

एकं हत्वा यदि कुले शिष्टानां स्याद् अनामयम् । (१९।१)

कुलं हत्वाथ राष्ट्रं वा न तद् वृत्तोपघातकम् ॥ (१९।२)

अधर्मरूपो धर्मो हि कश्चिद् अस्ति नराधिप । (२०।१)

धर्मश्चाधर्मरूपो ऽस्ति तच्च ज्ञेयं विपश्चिता ॥ (२०।२)

तस्मात् संस्तम्भयात्मानं श्रुतवान् असि पाण्डव । (२१।१)

देवैः पूर्वगतं मार्गम् अनुयातो ऽसि भारत ॥ (२१।२)

न हीदृशा गमिष्यन्ति नरकं पाण्डवर्षभ । (२२।१)

भ्रातॄन् आश्वासयैतांस्त्वं सुहृदश्च परंतप ॥ (२२।२)

यो हि पापसमारम्भे कार्ये तद्भावभावितः । (२३।१)

कुर्वन्न् अपि तथैव स्यात् कृत्वा च निरपत्रपः ॥ (२३।२)

तस्मिंस्तत् कलुषं सर्वं समाप्तम् इति शब्दितम् । (२४।१)

प्रायश्चित्तं न तस्यास्ति ह्रासो वा पापकर्मणः ॥ (२४।२)

त्वं तु शुक्लाभिजातीयः परदोषेण कारितः । (२५।१)

अनिच्छमानः कर्मेदं कृत्वा च परितप्यसे ॥ (२५।२)

अश्वमेधो महायज्ञः प्रायश्चित्तम् उदाहृतम् । (२६।१)

तम् आहर महाराज विपाप्मैवं भविष्यसि ॥ (२६।२)

मरुद्भिः सह जित्वारीन् मघवान् पाकशासनः । (२७।१)

एकैकं क्रतुम् आहृत्य शतकृत्वः शतक्रतुः ॥ (२७।२)

पूतपाप्मा जितस्वर्गो लोकान् प्राप्य सुखोदयान् । (२८।१)

मरुद्गणवृतः शक्रः शुशुभे भासयन् दिशः ॥ (२८।२)

स्वर्गलोके महीयन्तम् अप्सरोभिः शचीपतिम् । (२९।१)

ऋषयः पर्युपासन्ते देवाश्च विबुधेश्वरम् ॥ (२९।२)

सो ऽयं त्वम् इह संक्रान्तो विक्रमेण वसुंधराम् । (३०।१)

निर्जिताश्च महीपाला विक्रमेण त्वयानघ ॥ (३०।२)

तेषां पुराणि राष्ट्राणि गत्वा राजन् सुहृद्वृतः । (३१।१)

भ्रातॄन् पुत्रांश्च पौत्रांश्च स्वे स्वे राज्ये ऽभिषेचय ॥ (३१।२)

बालान् अपि च गर्भस्थान् सान्त्वानि समुदाचरन् । (३२।१)

रञ्जयन् प्रकृतीः सर्वाः परिपाहि वसुंधराम् ॥ (३२।२)

कुमारो नास्ति येषां च कन्यास्तत्राभिषेचय । (३३।१)

कामाशयो हि स्त्रीवर्गः शोकम् एवं प्रहास्यति ॥ (३३।२)

एवम् आश्वासनं कृत्वा सर्वराष्ट्रेषु भारत । (३४।१)

यजस्व वाजिमेधेन यथेन्द्रो विजयी पुरा ॥ (३४।२)

अशोच्यास्ते महात्मानः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ । (३५।१)

स्वकर्मभिर् गता नाशं कृतान्तबलमोहिताः ॥ (३५।२)

अवाप्तः क्षत्रधर्मस्ते राज्यं प्राप्तम् अकल्मषम् । (३६।१)

चरस्व धर्मं कौन्तेय श्रेयान् यः प्रेत्य भाविकः ॥ (३६।२)