MBh, 11, 24
Select a line for its word-by-word analysis.
दिष्ट्या यूपध्वजं वीरं पुत्रं भूरिसहस्रदम् । (५।१)
diṣṭyā yūpadhvajaṃ vīraṃ putraṃ bhūrisahasradam |
दिष्ट्या स्नुषाणाम् आक्रन्दे घोरं विलपितं बहु । (६।१)
diṣṭyā snuṣāṇām ākrande ghoraṃ vilapitaṃ bahu |
श्वापदैर् भक्ष्यमाणं त्वम् अहो दिष्ट्या न पश्यसि । (८।१)
śvāpadair bhakṣyamāṇaṃ tvam aho diṣṭyā na paśyasi |
छिन्नबाहुं नरव्याघ्रम् अर्जुनेन निपातितम् ॥ (८।२)
chinnabāhuṃ naravyāghram arjunena nipātitam ||
स्नुषाश्च विधवाः सर्वा दिष्ट्या नाद्येह पश्यसि ॥ (९।२)
snuṣāśca vidhavāḥ sarvā diṣṭyā nādyeha paśyasi ||
दिष्ट्या तत् काञ्चनं छत्रं यूपकेतोर् महात्मनः । (१०।१)
diṣṭyā tat kāñcanaṃ chatraṃ yūpaketor mahātmanaḥ |
विनिकीर्णं रथोपस्थे सौमदत्तेर् न पश्यसि ॥ (१०।२)
vinikīrṇaṃ rathopasthe saumadatter na paśyasi ||
अमूस्तु भूरिश्रवसो भार्याः सात्यकिना हतम् । (११।१)
amūstu bhūriśravaso bhāryāḥ sātyakinā hatam |
बीभत्सुर् अतिबीभत्सं कर्मेदम् अकरोत् कथम् । (१३।१)
bībhatsur atibībhatsaṃ karmedam akarot katham |
प्रमत्तस्य यद् अछैत्सीद् बाहुं शूरस्य यज्वनः ॥ (१३।२)
pramattasya yad achaitsīd bāhuṃ śūrasya yajvanaḥ ||
यस्मात् प्रायोपविष्टस्य प्राहार्षीत् संशितात्मनः ॥ (१४।२)
yasmāt prāyopaviṣṭasya prāhārṣīt saṃśitātmanaḥ ||
एको द्वाभ्यां हतः शेषे त्वम् अधर्मेण धार्मिकः । (१५।१)
eko dvābhyāṃ hataḥ śeṣe tvam adharmeṇa dhārmikaḥ |
इति यूपध्वजस्यैताः स्त्रियः क्रोशन्ति माधव ॥ (१५।२)
iti yūpadhvajasyaitāḥ striyaḥ krośanti mādhava ||
कृत्वोत्सङ्गे भुजं भर्तुः कृपणं पर्यदेवयत् ॥ (१६।२)
kṛtvotsaṅge bhujaṃ bhartuḥ kṛpaṇaṃ paryadevayat ||
वासुदेवस्य सांनिध्ये पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा । (१८।१)
vāsudevasya sāṃnidhye pārthenākliṣṭakarmaṇā |
युध्यतः समरे ऽन्येन प्रमत्तस्य निपातितः ॥ (१८।२)
yudhyataḥ samare 'nyena pramattasya nipātitaḥ ||
किं नु वक्ष्यसि संसत्सु कथासु च जनार्दन । (१९।१)
kiṃ nu vakṣyasi saṃsatsu kathāsu ca janārdana |
अर्जुनस्य महत् कर्म स्वयं वा स किरीटवान् ॥ (१९।२)
arjunasya mahat karma svayaṃ vā sa kirīṭavān ||
इत्येवं गर्हयित्वैषा तूष्णीम् आस्ते वराङ्गना । (२०।१)
ityevaṃ garhayitvaiṣā tūṣṇīm āste varāṅganā |
ताम् एताम् अनुशोचन्ति सपत्न्यः स्वाम् इव स्नुषाम् ॥ (२०।२)
tām etām anuśocanti sapatnyaḥ svām iva snuṣām ||
गान्धारराजः शकुनिर् बलवान् सत्यविक्रमः । (२१।१)
gāndhārarājaḥ śakunir balavān satyavikramaḥ |
यः पुरा हेमदण्डाभ्यां व्यजनाभ्यां स्म वीज्यते । (२२।१)
yaḥ purā hemadaṇḍābhyāṃ vyajanābhyāṃ sma vījyate |
मायया निकृतिप्रज्ञो जितवान् यो युधिष्ठिरम् । (२४।१)
māyayā nikṛtiprajño jitavān yo yudhiṣṭhiram |
सभायां विपुलं राज्यं स पुनर् जीवितं जितः ॥ (२४।२)
sabhāyāṃ vipulaṃ rājyaṃ sa punar jīvitaṃ jitaḥ ||
शकुन्ताः शकुनिं कृष्ण समन्तात् पर्युपासते । (२५।१)
śakuntāḥ śakuniṃ kṛṣṇa samantāt paryupāsate |
एतेनैतन्महद् वैरं प्रसक्तं पाण्डवैः सह । (२६।१)
etenaitanmahad vairaṃ prasaktaṃ pāṇḍavaiḥ saha |
यथैव मम पुत्राणां लोकाः शस्त्रजिताः प्रभो । (२७।१)
yathaiva mama putrāṇāṃ lokāḥ śastrajitāḥ prabho |
एवम् अस्यापि दुर्बुद्धेर् लोकाः शस्त्रेण वै जिताः ॥ (२७।२)
evam asyāpi durbuddher lokāḥ śastreṇa vai jitāḥ ||
कथं च नायं तत्रापि पुत्रान्मे भ्रातृभिः सह । (२८।१)
kathaṃ ca nāyaṃ tatrāpi putrānme bhrātṛbhiḥ saha |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.