महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 214

1542 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

द्विजातयो व्रतोपेता यद् इदं भुञ्जते हविः । (१।२)

dvijātayo vratopetā yad idaṃ bhuñjate haviḥ |

1.3१.३

अन्नं ब्राह्मणकामाय कथम् एतत् पितामह ॥ (१।३)

annaṃ brāhmaṇakāmāya katham etat pitāmaha ||

2.1२.१

भीष्म उवाच । (२।१)

bhīṣma uvāca

2.2२.२

अवेदोक्तव्रतोपेता भुञ्जानाः कार्यकारिणः । (२।२)

avedoktavratopetā bhuñjānāḥ kāryakāriṇaḥ |

2.3२.३

वेदोक्तेषु च भुञ्जाना व्रतलुप्ता युधिष्ठिर ॥ (२।३)

vedokteṣu ca bhuñjānā vrataluptā yudhiṣṭhira ||

3.1३.१

युधिष्ठिर उवाच । (३।१)

yudhiṣṭhira uvāca

3.2३.२

यद् इदं तप इत्याहुर् उपवासं पृथग्जनाः । (३।२)

yad idaṃ tapa ityāhur upavāsaṃ pṛthagjanāḥ |

3.3३.३

एतत् तपो महाराज उताहो किं तपो भवेत् ॥ (३।३)

etat tapo mahārāja utāho kiṃ tapo bhavet ||

4.1४.१

भीष्म उवाच । (४।१)

bhīṣma uvāca

4.2४.२

मासपक्षोपवासेन मन्यन्ते यत् तपो जनाः । (४।२)

māsapakṣopavāsena manyante yat tapo janāḥ |

4.3४.३

आत्मतन्त्रोपघातः स न तपस्तत् सतां मतम् । (४।३)

ātmatantropaghātaḥ sa na tapastat satāṃ matam |

4.4४.४

त्यागश्च संनतिश्चैव शिष्यते तप उत्तमम् ॥ (४।४)

tyāgaśca saṃnatiścaiva śiṣyate tapa uttamam ||

5.1५.१

सदोपवासी च भवेद् ब्रह्मचारी सदैव च । (५।१)

sadopavāsī ca bhaved brahmacārī sadaiva ca |

5.2५.२

मुनिश्च स्यात् सदा विप्रो दैवतं च सदा भजेत् ॥ (५।२)

muniśca syāt sadā vipro daivataṃ ca sadā bhajet ||

6.1६.१

कुटुम्बिको धर्मकामः सदास्वप्नश्च भारत । (६।१)

kuṭumbiko dharmakāmaḥ sadāsvapnaśca bhārata |

6.2६.२

अमांसाशी सदा च स्यात् पवित्रं च सदा जपेत् ॥ (६।२)

amāṃsāśī sadā ca syāt pavitraṃ ca sadā japet ||

7.1७.१

अमृताशी सदा च स्यान्न च स्याद् विषभोजनः । (७।१)

amṛtāśī sadā ca syānna ca syād viṣabhojanaḥ |

7.2७.२

विघसाशी सदा च स्यात् सदा चैवातिथिप्रियः ॥ (७।२)

vighasāśī sadā ca syāt sadā caivātithipriyaḥ ||

8.1८.१

युधिष्ठिर उवाच । (८।१)

yudhiṣṭhira uvāca

8.2८.२

कथं सदोपवासी स्याद् ब्रह्मचारी कथं भवेत् । (८।२)

kathaṃ sadopavāsī syād brahmacārī kathaṃ bhavet |

8.3८.३

विघसाशी कथं च स्यात् सदा चैवातिथिप्रियः ॥ (८।३)

vighasāśī kathaṃ ca syāt sadā caivātithipriyaḥ ||

9.1९.१

भीष्म उवाच । (९।१)

bhīṣma uvāca

9.2९.२

अन्तरा प्रातराशं च सायमाशं तथैव च । (९।२)

antarā prātarāśaṃ ca sāyamāśaṃ tathaiva ca |

9.3९.३

सदोपवासी च भवेद् यो न भुङ्क्ते कथंचन ॥ (९।३)

sadopavāsī ca bhaved yo na bhuṅkte kathaṃcana ||

10.1१०.१

भार्यां गच्छन् ब्रह्मचारी ऋतौ भवति ब्राह्मणः । (१०।१)

bhāryāṃ gacchan brahmacārī ṛtau bhavati brāhmaṇaḥ |

10.2१०.२

ऋतवादी सदा च स्याज्ज्ञाननित्यश्च यो नरः ॥ (१०।२)

ṛtavādī sadā ca syājjñānanityaśca yo naraḥ ||

11.1११.१

अभक्षयन् वृथामांसम् अमांसाशी भवत्युत । (११।१)

abhakṣayan vṛthāmāṃsam amāṃsāśī bhavatyuta |

11.2११.२

दाननित्यः पवित्रश्च अस्वप्नश्च दिवास्वपन् ॥ (११।२)

dānanityaḥ pavitraśca asvapnaśca divāsvapan ||

12.1१२.१

भृत्यातिथिषु यो भुङ्क्ते भुक्तवत्सु सदा स ह । (१२।१)

bhṛtyātithiṣu yo bhuṅkte bhuktavatsu sadā sa ha |

12.2१२.२

अमृतं सकलं भुङ्क्त इति विद्धि युधिष्ठिर ॥ (१२।२)

amṛtaṃ sakalaṃ bhuṅkta iti viddhi yudhiṣṭhira ||

13.1१३.१

अभुक्तवत्सु नाश्नानः सततं यस्तु वै द्विजः । (१३।१)

abhuktavatsu nāśnānaḥ satataṃ yastu vai dvijaḥ |

13.2१३.२

अभोजनेन तेनास्य जितः स्वर्गो भवत्युत ॥ (१३।२)

abhojanena tenāsya jitaḥ svargo bhavatyuta ||

14.1१४.१

देवताभ्यः पितृभ्यश्च भृत्येभ्यो ऽतिथिभिः सह । (१४।१)

devatābhyaḥ pitṛbhyaśca bhṛtyebhyo 'tithibhiḥ saha |

14.2१४.२

अवशिष्टं तु यो ऽश्नाति तम् आहुर् विघसाशिनम् ॥ (१४।२)

avaśiṣṭaṃ tu yo 'śnāti tam āhur vighasāśinam ||

15.1१५.१

तेषां लोका ह्यपर्यन्ताः सदने ब्रह्मणा सह । (१५।१)

teṣāṃ lokā hyaparyantāḥ sadane brahmaṇā saha |

15.2१५.२

उपस्थिताश्चाप्सरोभिः परियान्ति दिवौकसः ॥ (१५।२)

upasthitāścāpsarobhiḥ pariyānti divaukasaḥ ||

16.1१६.१

देवताभिश्च ये सार्धं पितृभिश्चोपभुञ्जते । (१६।१)

devatābhiśca ye sārdhaṃ pitṛbhiścopabhuñjate |

16.2१६.२

रमन्ते पुत्रपौत्रैश्च तेषां गतिर् अनुत्तमा ॥ (१६।२)

ramante putrapautraiśca teṣāṃ gatir anuttamā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 214

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit