महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 85

383 of 1995 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

तान् सर्वान् उत्सुकान् दृष्ट्वा पाण्डवान् दीनचेतसः । (१।२)

tān sarvān utsukān dṛṣṭvā pāṇḍavān dīnacetasaḥ |

1.3१.३

आश्वासयंस् तदा धौम्यो बृहस्पतिसमो ऽब्रवीत् ॥ (१।३)

āśvāsayaṃs tadā dhaumyo bṛhaspatisamo 'bravīt ||

2.1२.१

ब्राह्मणानुमतान् पुण्यान् आश्रमान् भरतर्षभ । (२।१)

brāhmaṇānumatān puṇyān āśramān bharatarṣabha |

2.2२.२

दिशस् तीर्थानि शैलांश् च शृणु मे गदतो नृप ॥ (२।२)

diśas tīrthāni śailāṃś ca śṛṇu me gadato nṛpa ||

3.1३.१

पूर्वं प्राचीं दिशं राजन् राजर्षिगणसेविताम् । (३।१)

pūrvaṃ prācīṃ diśaṃ rājan rājarṣigaṇasevitām |

3.2३.२

रम्यां ते कीर्तयिष्यामि युधिष्ठिर यथास्मृति ॥ (३।२)

ramyāṃ te kīrtayiṣyāmi yudhiṣṭhira yathāsmṛti ||

4.1४.१

तस्यां देवर्षिजुष्टायां नैमिषं नाम भारत । (४।१)

tasyāṃ devarṣijuṣṭāyāṃ naimiṣaṃ nāma bhārata |

4.2४.२

यत्र तीर्थानि देवानां सुपुण्यानि पृथक् पृथक् ॥ (४।२)

yatra tīrthāni devānāṃ supuṇyāni pṛthak pṛthak ||

5.1५.१

यत्र सा गोमती पुण्या रम्या देवर्षिसेविता । (५।१)

yatra sā gomatī puṇyā ramyā devarṣisevitā |

5.2५.२

यज्ञभूमिश् च देवानां शामित्रं च विवस्वतः ॥ (५।२)

yajñabhūmiś ca devānāṃ śāmitraṃ ca vivasvataḥ ||

6.1६.१

तस्यां गिरिवरः पुण्यो गयो राजर्षिसत्कृतः । (६।१)

tasyāṃ girivaraḥ puṇyo gayo rājarṣisatkṛtaḥ |

6.2६.२

शिवं ब्रह्मसरो यत्र सेवितं त्रिदशर्षिभिः ॥ (६।२)

śivaṃ brahmasaro yatra sevitaṃ tridaśarṣibhiḥ ||

7.1७.१

यदर्थं पुरुषव्याघ्र कीर्तयन्ति पुरातनाः । (७।१)

yadarthaṃ puruṣavyāghra kīrtayanti purātanāḥ |

7.2७.२

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् ॥ (७।२)

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko 'pi gayāṃ vrajet ||

8.1८.१

महानदी च तत्रैव तथा गयशिरो ऽनघ । (८।१)

mahānadī ca tatraiva tathā gayaśiro 'nagha |

8.2८.२

यत्रासौ कीर्त्यते विप्रैर् अक्षय्यकरणो वटः । (८।२)

yatrāsau kīrtyate viprair akṣayyakaraṇo vaṭaḥ |

8.3८.३

यत्र दत्तं पितृभ्यो ऽन्नम् अक्षय्यं भवति प्रभो ॥ (८।३)

yatra dattaṃ pitṛbhyo 'nnam akṣayyaṃ bhavati prabho ||

9.1९.१

सा च पुण्यजला यत्र फल्गुनामा महानदी । (९।१)

sā ca puṇyajalā yatra phalgunāmā mahānadī |

9.2९.२

बहुमूलफला चापि कौशिकी भरतर्षभ । (९।२)

bahumūlaphalā cāpi kauśikī bharatarṣabha |

9.3९.३

विश्वामित्रो ऽभ्यगाद् यत्र ब्राह्मणत्वं तपोधनः ॥ (९।३)

viśvāmitro 'bhyagād yatra brāhmaṇatvaṃ tapodhanaḥ ||

10.1१०.१

गङ्गा यत्र नदी पुण्या यस्यास् तीरे भगीरथः । (१०।१)

gaṅgā yatra nadī puṇyā yasyās tīre bhagīrathaḥ |

10.2१०.२

अयजत् तात बहुभिः क्रतुभिर् भूरिदक्षिणैः ॥ (१०।२)

ayajat tāta bahubhiḥ kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ ||

11.1११.१

पाञ्चालेषु च कौरव्य कथयन्त्य् उत्पलावतम् । (११।१)

pāñcāleṣu ca kauravya kathayanty utpalāvatam |

11.2११.२

विश्वामित्रो ऽयजद् यत्र शक्रेण सह कौशिकः । (११।२)

viśvāmitro 'yajad yatra śakreṇa saha kauśikaḥ |

11.3११.३

यत्रानुवंशं भगवाञ्जामदग्न्यस् तथा जगौ ॥ (११।३)

yatrānuvaṃśaṃ bhagavāñjāmadagnyas tathā jagau ||

12.1१२.१

विश्वामित्रस्य तां दृष्ट्वा विभूतिम् अतिमानुषीम् । (१२।१)

viśvāmitrasya tāṃ dṛṣṭvā vibhūtim atimānuṣīm |

12.2१२.२

कन्यकुब्जे ऽपिबत् सोमम् इन्द्रेण सह कौशिकः । (१२।२)

kanyakubje 'pibat somam indreṇa saha kauśikaḥ |

12.3१२.३

ततः क्षत्राद् अपाक्रामद् ब्राह्मणो ऽस्मीति चाब्रवीत् ॥ (१२।३)

tataḥ kṣatrād apākrāmad brāhmaṇo 'smīti cābravīt ||

13.1१३.१

पवित्रम् ऋषिभिर् जुष्टं पुण्यं पावनम् उत्तमम् । (१३।१)

pavitram ṛṣibhir juṣṭaṃ puṇyaṃ pāvanam uttamam |

13.2१३.२

गङ्गायमुनयोर् वीर संगमं लोकविश्रुतम् ॥ (१३।२)

gaṅgāyamunayor vīra saṃgamaṃ lokaviśrutam ||

14.1१४.१

यत्रायजत भूतात्मा पूर्वम् एव पितामहः । (१४।१)

yatrāyajata bhūtātmā pūrvam eva pitāmahaḥ |

14.2१४.२

प्रयागम् इति विख्यातं तस्माद् भरतसत्तम ॥ (१४।२)

prayāgam iti vikhyātaṃ tasmād bharatasattama ||

15.1१५.१

अगस्त्यस्य च राजेन्द्र तत्राश्रमवरो महान् । (१५।१)

agastyasya ca rājendra tatrāśramavaro mahān |

15.2१५.२

हिरण्यबिन्दुः कथितो गिरौ कालञ्जरे नृप ॥ (१५।२)

hiraṇyabinduḥ kathito girau kālañjare nṛpa ||

16.1१६.१

अत्यन्यान् पर्वतान् राजन् पुण्यो गिरिवरः शिवः । (१६।१)

atyanyān parvatān rājan puṇyo girivaraḥ śivaḥ |

16.2१६.२

महेन्द्रो नाम कौरव्य भार्गवस्य महात्मनः ॥ (१६।२)

mahendro nāma kauravya bhārgavasya mahātmanaḥ ||

17.1१७.१

अयजद् यत्र कौन्तेय पूर्वम् एव पितामहः । (१७।१)

ayajad yatra kaunteya pūrvam eva pitāmahaḥ |

17.2१७.२

यत्र भागीरथी पुण्या सदस्यासीद् युधिष्ठिर ॥ (१७।२)

yatra bhāgīrathī puṇyā sadasyāsīd yudhiṣṭhira ||

18.1१८.१

यत्रासौ ब्रह्मशालेति पुण्या ख्याता विशां पते । (१८।१)

yatrāsau brahmaśāleti puṇyā khyātā viśāṃ pate |

18.2१८.२

धूतपाप्मभिर् आकीर्णा पुण्यं तस्याश् च दर्शनम् ॥ (१८।२)

dhūtapāpmabhir ākīrṇā puṇyaṃ tasyāś ca darśanam ||

19.1१९.१

पवित्रो मङ्गलीयश्च ख्यातो लोके सनातनः । (१९।१)

pavitro maṅgalīyaśca khyāto loke sanātanaḥ |

19.2१९.२

केदारश्च मतंगस्य महान् आश्रम उत्तमः ॥ (१९।२)

kedāraśca mataṃgasya mahān āśrama uttamaḥ ||

20.1२०.१

कुण्डोदः पर्वतो रम्यो बहुमूलफलोदकः । (२०।१)

kuṇḍodaḥ parvato ramyo bahumūlaphalodakaḥ |

20.2२०.२

नैषधस् तृषितो यत्र जलं शर्म च लब्धवान् ॥ (२०।२)

naiṣadhas tṛṣito yatra jalaṃ śarma ca labdhavān ||

21.1२१.१

यत्र देववनं रम्यं तापसैर् उपशोभितम् । (२१।१)

yatra devavanaṃ ramyaṃ tāpasair upaśobhitam |

21.2२१.२

बाहुदा च नदी यत्र नन्दा च गिरिमूर्धनि ॥ (२१।२)

bāhudā ca nadī yatra nandā ca girimūrdhani ||

22.1२२.१

तीर्थानि सरितः शैलाः पुण्यान्यायतनानि च । (२२।१)

tīrthāni saritaḥ śailāḥ puṇyānyāyatanāni ca |

22.2२२.२

प्राच्यां दिशि महाराज कीर्तितानि मया तव ॥ (२२।२)

prācyāṃ diśi mahārāja kīrtitāni mayā tava ||

23.1२३.१

तिसृष्वन्यासु पुण्यानि दिक्षु तीर्थानि मे शृणु । (२३।१)

tisṛṣvanyāsu puṇyāni dikṣu tīrthāni me śṛṇu |

23.2२३.२

सरितः पर्वतांश्चैव पुण्यान्यायतनानि च ॥ (२३।२)

saritaḥ parvatāṃścaiva puṇyānyāyatanāni ca ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 85

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit