MBh, 3, 85
Select a line for its word-by-word analysis.
तान् सर्वान् उत्सुकान् दृष्ट्वा पाण्डवान् दीनचेतसः । (१।२)
tān sarvān utsukān dṛṣṭvā pāṇḍavān dīnacetasaḥ |
आश्वासयंस् तदा धौम्यो बृहस्पतिसमो ऽब्रवीत् ॥ (१।३)
āśvāsayaṃs tadā dhaumyo bṛhaspatisamo 'bravīt ||
ब्राह्मणानुमतान् पुण्यान् आश्रमान् भरतर्षभ । (२।१)
brāhmaṇānumatān puṇyān āśramān bharatarṣabha |
दिशस् तीर्थानि शैलांश् च शृणु मे गदतो नृप ॥ (२।२)
diśas tīrthāni śailāṃś ca śṛṇu me gadato nṛpa ||
पूर्वं प्राचीं दिशं राजन् राजर्षिगणसेविताम् । (३।१)
pūrvaṃ prācīṃ diśaṃ rājan rājarṣigaṇasevitām |
रम्यां ते कीर्तयिष्यामि युधिष्ठिर यथास्मृति ॥ (३।२)
ramyāṃ te kīrtayiṣyāmi yudhiṣṭhira yathāsmṛti ||
यत्र तीर्थानि देवानां सुपुण्यानि पृथक् पृथक् ॥ (४।२)
yatra tīrthāni devānāṃ supuṇyāni pṛthak pṛthak ||
यज्ञभूमिश् च देवानां शामित्रं च विवस्वतः ॥ (५।२)
yajñabhūmiś ca devānāṃ śāmitraṃ ca vivasvataḥ ||
शिवं ब्रह्मसरो यत्र सेवितं त्रिदशर्षिभिः ॥ (६।२)
śivaṃ brahmasaro yatra sevitaṃ tridaśarṣibhiḥ ||
एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् ॥ (७।२)
eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko 'pi gayāṃ vrajet ||
यत्रासौ कीर्त्यते विप्रैर् अक्षय्यकरणो वटः । (८।२)
yatrāsau kīrtyate viprair akṣayyakaraṇo vaṭaḥ |
यत्र दत्तं पितृभ्यो ऽन्नम् अक्षय्यं भवति प्रभो ॥ (८।३)
yatra dattaṃ pitṛbhyo 'nnam akṣayyaṃ bhavati prabho ||
विश्वामित्रो ऽभ्यगाद् यत्र ब्राह्मणत्वं तपोधनः ॥ (९।३)
viśvāmitro 'bhyagād yatra brāhmaṇatvaṃ tapodhanaḥ ||
गङ्गा यत्र नदी पुण्या यस्यास् तीरे भगीरथः । (१०।१)
gaṅgā yatra nadī puṇyā yasyās tīre bhagīrathaḥ |
अयजत् तात बहुभिः क्रतुभिर् भूरिदक्षिणैः ॥ (१०।२)
ayajat tāta bahubhiḥ kratubhir bhūridakṣiṇaiḥ ||
पाञ्चालेषु च कौरव्य कथयन्त्य् उत्पलावतम् । (११।१)
pāñcāleṣu ca kauravya kathayanty utpalāvatam |
विश्वामित्रो ऽयजद् यत्र शक्रेण सह कौशिकः । (११।२)
viśvāmitro 'yajad yatra śakreṇa saha kauśikaḥ |
यत्रानुवंशं भगवाञ्जामदग्न्यस् तथा जगौ ॥ (११।३)
yatrānuvaṃśaṃ bhagavāñjāmadagnyas tathā jagau ||
विश्वामित्रस्य तां दृष्ट्वा विभूतिम् अतिमानुषीम् । (१२।१)
viśvāmitrasya tāṃ dṛṣṭvā vibhūtim atimānuṣīm |
कन्यकुब्जे ऽपिबत् सोमम् इन्द्रेण सह कौशिकः । (१२।२)
kanyakubje 'pibat somam indreṇa saha kauśikaḥ |
ततः क्षत्राद् अपाक्रामद् ब्राह्मणो ऽस्मीति चाब्रवीत् ॥ (१२।३)
tataḥ kṣatrād apākrāmad brāhmaṇo 'smīti cābravīt ||
पवित्रम् ऋषिभिर् जुष्टं पुण्यं पावनम् उत्तमम् । (१३।१)
pavitram ṛṣibhir juṣṭaṃ puṇyaṃ pāvanam uttamam |
प्रयागम् इति विख्यातं तस्माद् भरतसत्तम ॥ (१४।२)
prayāgam iti vikhyātaṃ tasmād bharatasattama ||
अगस्त्यस्य च राजेन्द्र तत्राश्रमवरो महान् । (१५।१)
agastyasya ca rājendra tatrāśramavaro mahān |
अत्यन्यान् पर्वतान् राजन् पुण्यो गिरिवरः शिवः । (१६।१)
atyanyān parvatān rājan puṇyo girivaraḥ śivaḥ |
महेन्द्रो नाम कौरव्य भार्गवस्य महात्मनः ॥ (१६।२)
mahendro nāma kauravya bhārgavasya mahātmanaḥ ||
यत्र भागीरथी पुण्या सदस्यासीद् युधिष्ठिर ॥ (१७।२)
yatra bhāgīrathī puṇyā sadasyāsīd yudhiṣṭhira ||
यत्रासौ ब्रह्मशालेति पुण्या ख्याता विशां पते । (१८।१)
yatrāsau brahmaśāleti puṇyā khyātā viśāṃ pate |
धूतपाप्मभिर् आकीर्णा पुण्यं तस्याश् च दर्शनम् ॥ (१८।२)
dhūtapāpmabhir ākīrṇā puṇyaṃ tasyāś ca darśanam ||
नैषधस् तृषितो यत्र जलं शर्म च लब्धवान् ॥ (२०।२)
naiṣadhas tṛṣito yatra jalaṃ śarma ca labdhavān ||
तीर्थानि सरितः शैलाः पुण्यान्यायतनानि च । (२२।१)
tīrthāni saritaḥ śailāḥ puṇyānyāyatanāni ca |
प्राच्यां दिशि महाराज कीर्तितानि मया तव ॥ (२२।२)
prācyāṃ diśi mahārāja kīrtitāni mayā tava ||
तिसृष्वन्यासु पुण्यानि दिक्षु तीर्थानि मे शृणु । (२३।१)
tisṛṣvanyāsu puṇyāni dikṣu tīrthāni me śṛṇu |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.