वैशंपायन उवाच । (१।१)

तूष्णींभूतं तु राजानं शोचमानं युधिष्ठिरम् । (१।२)

तपस्वी धर्मतत्त्वज्ञः कृष्णद्वैपायनो ऽब्रवीत् ॥ (१।३)

प्रजानां पालनं धर्मो राज्ञां राजीवलोचन । (२।१)

धर्मः प्रमाणं लोकस्य नित्यं धर्मानुवर्तनम् ॥ (२।२)

अनुतिष्ठस्व वै राजन् पितृपैतामहं पदम् । (३।१)

ब्राह्मणेषु च यो धर्मः स नित्यो वेदनिश्चितः ॥ (३।२)

तत् प्रमाणं प्रमाणानां शाश्वतं भरतर्षभ । (४।१)

तस्य धर्मस्य कृत्स्नस्य क्षत्रियः परिरक्षिता ॥ (४।२)

तथा यः प्रतिहन्त्यस्य शासनं विषये नरः । (५।१)

स बाहुभ्यां विनिग्राह्यो लोकयात्राविघातकः ॥ (५।२)

प्रमाणम् अप्रमाणं यः कुर्यान्मोहवशं गतः । (६।१)

भृत्यो वा यदि वा पुत्रस्तपस्वी वापि कश्चन । (६।२)

पापान् सर्वैर् उपायैस्तान्नियच्छेद् घातयेत वा ॥ (६।३)

अतो ऽन्यथा वर्तमानो राजा प्राप्नोति किल्बिषम् । (७।१)

धर्मं विनश्यमानं हि यो न रक्षेत् स धर्महा ॥ (७।२)

ते त्वया धर्महन्तारो निहताः सपदानुगाः । (८।१)

स्वधर्मे वर्तमानस्त्वं किं नु शोचसि पाण्डव । (८।२)

राजा हि हन्याद् दद्याच्च प्रजा रक्षेच्च धर्मतः ॥ (८।३)

युधिष्ठिर उवाच । (९।१)

न ते ऽभिशङ्के वचनं यद् ब्रवीषि तपोधन । (९।२)

अपरोक्षो हि ते धर्मः सर्वधर्मभृतां वर ॥ (९।३)

मया ह्यवध्या बहवो घातिता राज्यकारणात् । (१०।१)

तान्यकार्याणि मे ब्रह्मन् दहन्ति च तपन्ति च ॥ (१०।२)

व्यास उवाच । (११।१)

ईश्वरो वा भवेत् कर्ता पुरुषो वापि भारत । (११।२)

हठो वा वर्तते लोके कर्मजं वा फलं स्मृतम् ॥ (११।३)

ईश्वरेण नियुक्ता हि साध्वसाधु च पार्थिव । (१२।१)

कुर्वन्ति पुरुषाः कर्म फलम् ईश्वरगामि तत् ॥ (१२।२)

यथा हि पुरुषश्छिन्द्याद् वृक्षं परशुना वने । (१३।१)

छेत्तुर् एव भवेत् पापं परशोर् न कथंचन ॥ (१३।२)

अथवा तद् उपादानात् प्राप्नुयुः कर्मणः फलम् । (१४।१)

दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ (१४।२)

न चैतद् इष्टं कौन्तेय यद् अन्येन फलं कृतम् । (१५।१)

प्राप्नुयाद् इति तस्माच्च ईश्वरे तन्निवेशय ॥ (१५।२)

अथवा पुरुषः कर्ता कर्मणोः शुभपापयोः । (१६।१)

न परं विद्यते तस्माद् एवम् अन्यच्छुभं कुरु ॥ (१६।२)

न हि कश्चित् क्वचिद् राजन् दिष्टात् प्रतिनिवर्तते । (१७।१)

दण्डशस्त्रकृतं पापं पुरुषे तन्न विद्यते ॥ (१७।२)

यदि वा मन्यसे राजन् हठे लोकं प्रतिष्ठितम् । (१८।१)

एवम् अप्यशुभं कर्म न भूतं न भविष्यति ॥ (१८।२)

अथाभिपत्तिर् लोकस्य कर्तव्या शुभपापयोः । (१९।१)

अभिपन्नतमं लोके राज्ञाम् उद्यतदण्डनम् ॥ (१९।२)

अथापि लोके कर्माणि समावर्तन्त भारत । (२०।१)

शुभाशुभफलं चेमे प्राप्नुवन्तीति मे मतिः ॥ (२०।२)

एवं सत्यं शुभादेशं कर्मणस्तत् फलं ध्रुवम् । (२१।१)

त्यज तद् राजशार्दूल मैवं शोके मनः कृथाः ॥ (२१।२)

स्वधर्मे वर्तमानस्य सापवादे ऽपि भारत । (२२।१)

एवम् आत्मपरित्यागस्तव राजन्न शोभनः ॥ (२२।२)

विहितानीह कौन्तेय प्रायश्चित्तानि कर्मिणाम् । (२३।१)

शरीरवांस्तानि कुर्याद् अशरीरः पराभवेत् ॥ (२३।२)

तद् राजञ् जीवमानस्त्वं प्रायश्चित्तं चरिष्यसि । (२४।१)

प्रायश्चित्तम् अकृत्वा तु प्रेत्य तप्तासि भारत ॥ (२४।२)