संजय उवाच । (१।१)

शिखण्डी सह मत्स्येन विराटेन विशां पते । (१।२)

भीष्मम् आशु महेष्वासम् आससाद सुदुर्जयम् ॥ (१।३)

द्रोणं कृपं विकर्णं च महेष्वासान् महाबलान् । (२।१)

राज्ञश्चान्यान् रणे शूरान् बहून् आर्छद् धनंजयः ॥ (२।२)

सैन्धवं च महेष्वासं सामात्यं सह बन्धुभिः । (३।१)

प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च भूमिपान् भूमिपर्षभ ॥ (३।२)

पुत्रं च ते महेष्वासं दुर्योधनम् अमर्षणम् । (४।१)

दुःसहं चैव समरे भीमसेनो ऽभ्यवर्तत ॥ (४।२)

सहदेवस्तु शकुनिम् उलूकं च महारथम् । (५।१)

पितापुत्रौ महेष्वासावभ्यवर्तत दुर्जयौ ॥ (५।२)

युधिष्ठिरो महाराज गजानीकं महारथः । (६।१)

समवर्तत संग्रामे पुत्रेण निकृतस्तव ॥ (६।२)

माद्रीपुत्रस्तु नकुलः शूरः संक्रन्दनो युधि । (७।१)

त्रिगर्तानां रथोदारैः समसज्जत पाण्डवः ॥ (७।२)

अभ्यवर्तन्त दुर्धर्षाः समरे शाल्वकेकयान् । (८।१)

सात्यकिश्चेकितानश्च सौभद्रश्च महारथः ॥ (८।२)

धृष्टकेतुश्च समरे राक्षसश्च घटोत्कचः । (९।१)

पुत्राणां ते रथानीकं प्रत्युद्याताः सुदुर्जयाः ॥ (९।२)

सेनापतिर् अमेयात्मा धृष्टद्युम्नो महाबलः । (१०।१)

द्रोणेन समरे राजन् समियायेन्द्रकर्मणा ॥ (१०।२)

एवम् एते महेष्वासास्तावकाः पाण्डवैः सह । (११।१)

समेत्य समरे शूराः संप्रहारं प्रचक्रिरे ॥ (११।२)

मध्यंदिनगते सूर्ये नभस्याकुलतां गते । (१२।१)

कुरवः पाण्डवेयाश्च निजघ्नुर् इतरेतरम् ॥ (१२।२)

ध्वजिनो हेमचित्राङ्गा विचरन्तो रणाजिरे । (१३।१)

सपताका रथा रेजुर् वैयाघ्रपरिवारणाः ॥ (१३।२)

समेतानां च समरे जिगीषूणां परस्परम् । (१४।१)

बभूव तुमुलः शब्दः सिंहानाम् इव नर्दताम् ॥ (१४।२)

तत्राद्भुतम् अपश्याम संप्रहारं सुदारुणम् । (१५।१)

यम् अकुर्वन् रणे वीराः सृञ्जयाः कुरुभिः सह ॥ (१५।२)

नैव खं न दिशो राजन्न सूर्यं शत्रुतापन । (१६।१)

विदिशो वाप्यपश्याम शरैर् मुक्तैः समन्ततः ॥ (१६।२)

शक्तीनां विमलाग्राणां तोमराणां तथास्यताम् । (१७।१)

निस्त्रिंशानां च पीतानां नीलोत्पलनिभाः प्रभाः ॥ (१७।२)

कवचानां विचित्राणां भूषणानां प्रभास्तथा । (१८।१)

खं दिशः प्रदिशश्चैव भासयामासुर् ओजसा । (१८।२)

विरराज तदा राजंस्तत्र तत्र रणाङ्गणम् ॥ (१८।३)

रथसिंहासनव्याघ्राः समायान्तश् च संयुगे । (१९।१)

विरेजुः समरे राजन् ग्रहा इव नभस्तले ॥ (१९।२)

भीष्मस्तु रथिनां श्रेष्ठो भीमसेनं महाबलम् । (२०।१)

अवारयत संक्रुद्धः सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ (२०।२)

ततो भीष्मविनिर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः । (२१।१)

अभ्यघ्नन् समरे भीमं तैलधौताः सुतेजनाः ॥ (२१।२)

तस्य शक्तिं महावेगां भीमसेनो महाबलः । (२२।१)

क्रुद्धाशीविषसंकाशां प्रेषयामास भारत ॥ (२२।२)

ताम् आपतन्तीं सहसा रुक्मदण्डां दुरासदाम् । (२३।१)

चिछेद समरे भीष्मः शरैः संनतपर्वभिः ॥ (२३।२)

ततो ऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च । (२४।१)

कार्मुकं भीमसेनस्य द्विधा चिछेद भारत ॥ (२४।२)

सात्यकिस्तु ततस्तूर्णं भीष्मम् आसाद्य संयुगे । (२५।१)

शरैर् बहुभिर् आनर्छत् पितरं ते जनेश्वर ॥ (२५।२)

ततः संधाय वै तीक्ष्णं शरं परमदारुणम् । (२६।१)

वार्ष्णेयस्य रथाद् भीष्मः पातयामास सारथिम् ॥ (२६।२)

तस्याश्वाः प्रद्रुता राजन्निहते रथसारथौ । (२७।१)

तेन तेनैव धावन्ति मनोमारुतरंहसः ॥ (२७।२)

ततः सर्वस्य सैन्यस्य निस्वनस्तुमुलो ऽभवत् । (२८।१)

हाहाकारश्च संजज्ञे पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ (२८।२)

अभिद्रवत गृह्णीत हयान् यच्छत धावत । (२९।१)

इत्यासीत् तुमुलः शब्दो युयुधानरथं प्रति ॥ (२९।२)

एतस्मिन्न् एव काले तु भीष्मः शांतनवः पुनः । (३०।१)

व्यहनत् पाण्डवीं सेनाम् आसुरीम् इव वृत्रहा ॥ (३०।२)

ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः सोमकैः सह । (३१।१)

आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा भीष्मम् एवाभिदुद्रुवुः ॥ (३१।२)

धृष्टद्युम्नमुखाश्चापि पार्थाः शांतनवं रणे । (३२।१)

अभ्यधावञ् जिगीषन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ॥ (३२।२)

तथैव तावका राजन् भीष्मद्रोणमुखाः परान् । (३३।१)

अभ्यधावन्त वेगेन ततो युद्धम् अवर्तत ॥ (३३।२)