MBh, 5, 108
Select a line for its word-by-word analysis.
अत्र पश्चाद् अहः सूर्यो विसर्जयति भाः स्वयम् । (२।१)
atra paścād ahaḥ sūryo visarjayati bhāḥ svayam |
पश्चिमेत्यभिविख्याता दिग् इयं द्विजसत्तम ॥ (२।२)
paścimetyabhivikhyātā dig iyaṃ dvijasattama ||
अत्र पीत्वा समस्तान् वै वरुणस्य रसांस्तु षट् । (४।१)
atra pītvā samastān vai varuṇasya rasāṃstu ṣaṭ |
अत्र पश्चात् कृता दैत्या वायुना संयतास्तदा । (५।१)
atra paścāt kṛtā daityā vāyunā saṃyatāstadā |
निःश्वसन्तो महानागैर् अर्दिताः सुषुपुर् द्विज ॥ (५।२)
niḥśvasanto mahānāgair arditāḥ suṣupur dvija ||
अत्र सूर्यं प्रणयिनं प्रतिगृह्णाति पर्वतः । (६।१)
atra sūryaṃ praṇayinaṃ pratigṛhṇāti parvataḥ |
अस्तो नाम यतः संध्या पश्चिमा प्रतिसर्पति ॥ (६।२)
asto nāma yataḥ saṃdhyā paścimā pratisarpati ||
अत्र देवीं दितिं सुप्ताम् आत्मप्रसवधारिणीम् । (८।१)
atra devīṃ ditiṃ suptām ātmaprasavadhāriṇīm |
विगर्भाम् अकरोच्छक्रो यत्र जातो मरुद्गणः ॥ (८।२)
vigarbhām akarocchakro yatra jāto marudgaṇaḥ ||
अत्र मध्ये समुद्रस्य कबन्धः प्रतिदृश्यते । (११।१)
atra madhye samudrasya kabandhaḥ pratidṛśyate |
स्वर्भानोः सूर्यकल्पस्य सोमसूर्यौ जिघांसतः ॥ (११।२)
svarbhānoḥ sūryakalpasya somasūryau jighāṃsataḥ ||
सुवर्णशिरसो ऽप्यत्र हरिरोम्णः प्रगायतः । (१२।१)
suvarṇaśiraso 'pyatra hariromṇaḥ pragāyataḥ |
अदृश्यस्याप्रमेयस्य श्रूयते विपुलो ध्वनिः ॥ (१२।२)
adṛśyasyāprameyasya śrūyate vipulo dhvaniḥ ||
आकाशे तिष्ठ तिष्ठेति तस्थौ सूर्यस्य शासनात् ॥ (१३।२)
ākāśe tiṣṭha tiṣṭheti tasthau sūryasya śāsanāt ||
अत्र वायुस्तथा वह्निर् आपः खं चैव गालव । (१४।१)
atra vāyustathā vahnir āpaḥ khaṃ caiva gālava |
आह्निकं चैव नैशं च दुःखस्पर्शं विमुञ्चति । (१४।२)
āhnikaṃ caiva naiśaṃ ca duḥkhasparśaṃ vimuñcati |
अतः प्रभृति सूर्यस्य तिर्यग् आवर्तते गतिः ॥ (१४।३)
ataḥ prabhṛti sūryasya tiryag āvartate gatiḥ ||
अत्र ज्योतींषि सर्वाणि विशन्त्यादित्यमण्डलम् । (१५।१)
atra jyotīṃṣi sarvāṇi viśantyādityamaṇḍalam |
अष्टाविंशतिरात्रं च चङ्क्रम्य सह भानुना । (१५।२)
aṣṭāviṃśatirātraṃ ca caṅkramya saha bhānunā |
निष्पतन्ति पुनः सूर्यात् सोमसंयोगयोगतः ॥ (१५।३)
niṣpatanti punaḥ sūryāt somasaṃyogayogataḥ ||
अत्र नित्यं स्रवन्तीनां प्रभवः सागरोदयः । (१६।१)
atra nityaṃ sravantīnāṃ prabhavaḥ sāgarodayaḥ |
अत्र लोकत्रयस्यापस्तिष्ठन्ति वरुणाश्रयाः ॥ (१६।२)
atra lokatrayasyāpastiṣṭhanti varuṇāśrayāḥ ||
अनादिनिधनस्यात्र विष्णोः स्थानम् अनुत्तमम् ॥ (१७।२)
anādinidhanasyātra viṣṇoḥ sthānam anuttamam ||
महर्षेः कश्यपस्यात्र मारीचस्य निवेशनम् ॥ (१८।२)
maharṣeḥ kaśyapasyātra mārīcasya niveśanam ||
एष ते पश्चिमो मार्गो दिग्द्वारेण प्रकीर्तितः । (१९।१)
eṣa te paścimo mārgo digdvāreṇa prakīrtitaḥ |
ब्रूहि गालव गच्छावो बुद्धिः का द्विजसत्तम ॥ (१९।२)
brūhi gālava gacchāvo buddhiḥ kā dvijasattama ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.