महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 108

772 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सुपर्ण उवाच । (१।१)

suparṇa uvāca

1.2१.२

इयं दिग् दयिता राज्ञो वरुणस्य तु गोपतेः । (१।२)

iyaṃ dig dayitā rājño varuṇasya tu gopateḥ |

1.3१.३

सदा सलिलराजस्य प्रतिष्ठा चादिर् एव च ॥ (१।३)

sadā salilarājasya pratiṣṭhā cādir eva ca ||

2.1२.१

अत्र पश्चाद् अहः सूर्यो विसर्जयति भाः स्वयम् । (२।१)

atra paścād ahaḥ sūryo visarjayati bhāḥ svayam |

2.2२.२

पश्चिमेत्यभिविख्याता दिग् इयं द्विजसत्तम ॥ (२।२)

paścimetyabhivikhyātā dig iyaṃ dvijasattama ||

3.1३.१

यादसाम् अत्र राज्येन सलिलस्य च गुप्तये । (३।१)

yādasām atra rājyena salilasya ca guptaye |

3.2३.२

कश्यपो भगवान् देवो वरुणं स्माभ्यषेचयत् ॥ (३।२)

kaśyapo bhagavān devo varuṇaṃ smābhyaṣecayat ||

4.1४.१

अत्र पीत्वा समस्तान् वै वरुणस्य रसांस्तु षट् । (४।१)

atra pītvā samastān vai varuṇasya rasāṃstu ṣaṭ |

4.2४.२

जायते तरुणः सोमः शुक्लस्यादौ तमिस्रहा ॥ (४।२)

jāyate taruṇaḥ somaḥ śuklasyādau tamisrahā ||

5.1५.१

अत्र पश्चात् कृता दैत्या वायुना संयतास्तदा । (५।१)

atra paścāt kṛtā daityā vāyunā saṃyatāstadā |

5.2५.२

निःश्वसन्तो महानागैर् अर्दिताः सुषुपुर् द्विज ॥ (५।२)

niḥśvasanto mahānāgair arditāḥ suṣupur dvija ||

6.1६.१

अत्र सूर्यं प्रणयिनं प्रतिगृह्णाति पर्वतः । (६।१)

atra sūryaṃ praṇayinaṃ pratigṛhṇāti parvataḥ |

6.2६.२

अस्तो नाम यतः संध्या पश्चिमा प्रतिसर्पति ॥ (६।२)

asto nāma yataḥ saṃdhyā paścimā pratisarpati ||

7.1७.१

अतो रात्रिश्च निद्रा च निर्गता दिवसक्षये । (७।१)

ato rātriśca nidrā ca nirgatā divasakṣaye |

7.2७.२

जायते जीवलोकस्य हर्तुम् अर्धम् इवायुषः ॥ (७।२)

jāyate jīvalokasya hartum ardham ivāyuṣaḥ ||

8.1८.१

अत्र देवीं दितिं सुप्ताम् आत्मप्रसवधारिणीम् । (८।१)

atra devīṃ ditiṃ suptām ātmaprasavadhāriṇīm |

8.2८.२

विगर्भाम् अकरोच्छक्रो यत्र जातो मरुद्गणः ॥ (८।२)

vigarbhām akarocchakro yatra jāto marudgaṇaḥ ||

9.1९.१

अत्र मूलं हिमवतो मन्दरं याति शाश्वतम् । (९।१)

atra mūlaṃ himavato mandaraṃ yāti śāśvatam |

9.2९.२

अपि वर्षसहस्रेण न चास्यान्तो ऽधिगम्यते ॥ (९।२)

api varṣasahasreṇa na cāsyānto 'dhigamyate ||

10.1१०.१

अत्र काञ्चनशैलस्य काञ्चनाम्बुवहस्य च । (१०।१)

atra kāñcanaśailasya kāñcanāmbuvahasya ca |

10.2१०.२

उदधेस्तीरम् आसाद्य सुरभिः क्षरते पयः ॥ (१०।२)

udadhestīram āsādya surabhiḥ kṣarate payaḥ ||

11.1११.१

अत्र मध्ये समुद्रस्य कबन्धः प्रतिदृश्यते । (११।१)

atra madhye samudrasya kabandhaḥ pratidṛśyate |

11.2११.२

स्वर्भानोः सूर्यकल्पस्य सोमसूर्यौ जिघांसतः ॥ (११।२)

svarbhānoḥ sūryakalpasya somasūryau jighāṃsataḥ ||

12.1१२.१

सुवर्णशिरसो ऽप्यत्र हरिरोम्णः प्रगायतः । (१२।१)

suvarṇaśiraso 'pyatra hariromṇaḥ pragāyataḥ |

12.2१२.२

अदृश्यस्याप्रमेयस्य श्रूयते विपुलो ध्वनिः ॥ (१२।२)

adṛśyasyāprameyasya śrūyate vipulo dhvaniḥ ||

13.1१३.१

अत्र ध्वजवती नाम कुमारी हरिमेधसः । (१३।१)

atra dhvajavatī nāma kumārī harimedhasaḥ |

13.2१३.२

आकाशे तिष्ठ तिष्ठेति तस्थौ सूर्यस्य शासनात् ॥ (१३।२)

ākāśe tiṣṭha tiṣṭheti tasthau sūryasya śāsanāt ||

14.1१४.१

अत्र वायुस्तथा वह्निर् आपः खं चैव गालव । (१४।१)

atra vāyustathā vahnir āpaḥ khaṃ caiva gālava |

14.2१४.२

आह्निकं चैव नैशं च दुःखस्पर्शं विमुञ्चति । (१४।२)

āhnikaṃ caiva naiśaṃ ca duḥkhasparśaṃ vimuñcati |

14.3१४.३

अतः प्रभृति सूर्यस्य तिर्यग् आवर्तते गतिः ॥ (१४।३)

ataḥ prabhṛti sūryasya tiryag āvartate gatiḥ ||

15.1१५.१

अत्र ज्योतींषि सर्वाणि विशन्त्यादित्यमण्डलम् । (१५।१)

atra jyotīṃṣi sarvāṇi viśantyādityamaṇḍalam |

15.2१५.२

अष्टाविंशतिरात्रं च चङ्क्रम्य सह भानुना । (१५।२)

aṣṭāviṃśatirātraṃ ca caṅkramya saha bhānunā |

15.3१५.३

निष्पतन्ति पुनः सूर्यात् सोमसंयोगयोगतः ॥ (१५।३)

niṣpatanti punaḥ sūryāt somasaṃyogayogataḥ ||

16.1१६.१

अत्र नित्यं स्रवन्तीनां प्रभवः सागरोदयः । (१६।१)

atra nityaṃ sravantīnāṃ prabhavaḥ sāgarodayaḥ |

16.2१६.२

अत्र लोकत्रयस्यापस्तिष्ठन्ति वरुणाश्रयाः ॥ (१६।२)

atra lokatrayasyāpastiṣṭhanti varuṇāśrayāḥ ||

17.1१७.१

अत्र पन्नगराजस्याप्यनन्तस्य निवेशनम् । (१७।१)

atra pannagarājasyāpyanantasya niveśanam |

17.2१७.२

अनादिनिधनस्यात्र विष्णोः स्थानम् अनुत्तमम् ॥ (१७।२)

anādinidhanasyātra viṣṇoḥ sthānam anuttamam ||

18.1१८.१

अत्रानलसखस्यापि पवनस्य निवेशनम् । (१८।१)

atrānalasakhasyāpi pavanasya niveśanam |

18.2१८.२

महर्षेः कश्यपस्यात्र मारीचस्य निवेशनम् ॥ (१८।२)

maharṣeḥ kaśyapasyātra mārīcasya niveśanam ||

19.1१९.१

एष ते पश्चिमो मार्गो दिग्द्वारेण प्रकीर्तितः । (१९।१)

eṣa te paścimo mārgo digdvāreṇa prakīrtitaḥ |

19.2१९.२

ब्रूहि गालव गच्छावो बुद्धिः का द्विजसत्तम ॥ (१९।२)

brūhi gālava gacchāvo buddhiḥ kā dvijasattama ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 108

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit