महाभारतMahābhārata

MBh, 11, 12

1313 of 1995 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तत एनम् उपातिष्ठञ् शौचार्थं परिचारकाः । (१।२)

tata enam upātiṣṭhañ śaucārthaṃ paricārakāḥ |

1.3१.३

कृतशौचं पुनश्चैनं प्रोवाच मधुसूदनः ॥ (१।३)

kṛtaśaucaṃ punaścainaṃ provāca madhusūdanaḥ ||

2.1२.१

राजन्न् अधीता वेदास्ते शास्त्राणि विविधानि च । (२।१)

rājann adhītā vedāste śāstrāṇi vividhāni ca |

2.2२.२

श्रुतानि च पुराणानि राजधर्माश्च केवलाः ॥ (२।२)

śrutāni ca purāṇāni rājadharmāśca kevalāḥ ||

3.1३.१

एवं विद्वान्महाप्राज्ञ नाकार्षीर् वचनं तदा । (३।१)

evaṃ vidvānmahāprājña nākārṣīr vacanaṃ tadā |

3.2३.२

पाण्डवान् अधिकाञ् जानन् बले शौर्ये च कौरव ॥ (३।२)

pāṇḍavān adhikāñ jānan bale śaurye ca kaurava ||

4.1४.१

राजा हि यः स्थिरप्रज्ञः स्वयं दोषान् अवेक्षते । (४।१)

rājā hi yaḥ sthiraprajñaḥ svayaṃ doṣān avekṣate |

4.2४.२

देशकालविभागं च परं श्रेयः स विन्दति ॥ (४।२)

deśakālavibhāgaṃ ca paraṃ śreyaḥ sa vindati ||

5.1५.१

उच्यमानं च यः श्रेयो गृह्णीते नो हिताहिते । (५।१)

ucyamānaṃ ca yaḥ śreyo gṛhṇīte no hitāhite |

5.2५.२

आपदं समनुप्राप्य स शोचत्यनये स्थितः ॥ (५।२)

āpadaṃ samanuprāpya sa śocatyanaye sthitaḥ ||

6.1६.१

ततो ऽन्यवृत्तम् आत्मानं समवेक्षस्व भारत । (६।१)

tato 'nyavṛttam ātmānaṃ samavekṣasva bhārata |

6.2६.२

राजंस्त्वं ह्यविधेयात्मा दुर्योधनवशे स्थितः ॥ (६।२)

rājaṃstvaṃ hyavidheyātmā duryodhanavaśe sthitaḥ ||

7.1७.१

आत्मापराधाद् आयस्तस्तत् किं भीमं जिघांससि । (७।१)

ātmāparādhād āyastastat kiṃ bhīmaṃ jighāṃsasi |

7.2७.२

तस्मात् संयच्छ कोपं त्वं स्वम् अनुस्मृत्य दुष्कृतम् ॥ (७।२)

tasmāt saṃyaccha kopaṃ tvaṃ svam anusmṛtya duṣkṛtam ||

8.1८.१

यस्तु तां स्पर्धया क्षुद्रः पाञ्चालीम् आनयत् सभाम् । (८।१)

yastu tāṃ spardhayā kṣudraḥ pāñcālīm ānayat sabhām |

8.2८.२

स हतो भीमसेनेन वैरं प्रतिचिकीर्षता ॥ (८।२)

sa hato bhīmasenena vairaṃ praticikīrṣatā ||

9.1९.१

आत्मनो ऽतिक्रमं पश्य पुत्रस्य च दुरात्मनः । (९।१)

ātmano 'tikramaṃ paśya putrasya ca durātmanaḥ |

9.2९.२

यद् अनागसि पाण्डूनां परित्यागः परंतप ॥ (९।२)

yad anāgasi pāṇḍūnāṃ parityāgaḥ paraṃtapa ||

10.1१०.१

एवम् उक्तः स कृष्णेन सर्वं सत्यं जनाधिप । (१०।१)

evam uktaḥ sa kṛṣṇena sarvaṃ satyaṃ janādhipa |

10.2१०.२

उवाच देवकीपुत्रं धृतराष्ट्रो महीपतिः ॥ (१०।२)

uvāca devakīputraṃ dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥ ||

11.1११.१

एवम् एतन्महाबाहो यथा वदसि माधव । (११।१)

evam etanmahābāho yathā vadasi mādhava |

11.2११.२

पुत्रस्नेहस्तु धर्मात्मन् धैर्यान्मां समचालयत् ॥ (११।२)

putrasnehastu dharmātman dhairyānmāṃ samacālayat ||

12.1१२.१

दिष्ट्या तु पुरुषव्याघ्रो बलवान् सत्यविक्रमः । (१२।१)

diṣṭyā tu puruṣavyāghro balavān satyavikramaḥ |

12.2१२.२

त्वद्गुप्तो नागमत् कृष्ण भीमो बाह्वन्तरं मम ॥ (१२।२)

tvadgupto nāgamat kṛṣṇa bhīmo bāhvantaraṃ mama ||

13.1१३.१

इदानीं त्वहम् एकाग्रो गतमन्युर् गतज्वरः । (१३।१)

idānīṃ tvaham ekāgro gatamanyur gatajvaraḥ |

13.2१३.२

मध्यमं पाण्डवं वीरं स्प्रष्टुम् इच्छामि केशव ॥ (१३।२)

madhyamaṃ pāṇḍavaṃ vīraṃ spraṣṭum icchāmi keśava ||

14.1१४.१

हतेषु पार्थिवेन्द्रेषु पुत्रेषु निहतेषु च । (१४।१)

hateṣu pārthivendreṣu putreṣu nihateṣu ca |

14.2१४.२

पाण्डुपुत्रेषु मे शर्म प्रीतिश्चाप्यवतिष्ठते ॥ (१४।२)

pāṇḍuputreṣu me śarma prītiścāpyavatiṣṭhate ||

15.1१५.१

ततः स भीमं च धनंजयं च माद्र्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ । (१५।१)

tataḥ sa bhīmaṃ ca dhanaṃjayaṃ ca mādryāśca putrau puruṣapravīrau |

15.2१५.२

पस्पर्श गात्रैः प्ररुदन् सुगात्रान् आश्वास्य कल्याणम् उवाच चैनान् ॥ (१५।२)

pasparśa gātraiḥ prarudan sugātrān āśvāsya kalyāṇam uvāca cainān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 11, 12

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit