MBh, 5, 55
Select a line for its word-by-word analysis.
अक्षौहिणीः सप्त लब्ध्वा राजभिः सह संजय । (१।२)
akṣauhiṇīḥ sapta labdhvā rājabhiḥ saha saṃjaya |
किं स्विद् इच्छति कौन्तेयो युद्धप्रेप्सुर् युधिष्ठिरः ॥ (१।३)
kiṃ svid icchati kaunteyo yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ ||
अतीव मुदितो राजन् युद्धप्रेप्सुर् युधिष्ठिरः । (२।२)
atīva mudito rājan yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ |
रथं तु दिव्यं कौन्तेयः सर्वा विभ्राजयन् दिशः । (३।१)
rathaṃ tu divyaṃ kaunteyaḥ sarvā vibhrājayan diśaḥ |
मन्त्रं जिज्ञासमानः सन् बीभत्सुः समयोजयत् ॥ (३।२)
mantraṃ jijñāsamānaḥ san bībhatsuḥ samayojayat ||
तम् अपश्याम संनद्धं मेघं विद्युत्प्रभं यथा । (४।१)
tam apaśyāma saṃnaddhaṃ meghaṃ vidyutprabhaṃ yathā |
स मन्त्रान् समभिध्याय हृष्यमाणो ऽभ्यभाषत ॥ (४।२)
sa mantrān samabhidhyāya hṛṣyamāṇo 'bhyabhāṣata ||
बीभत्सुर् मां यथोवाच तथावैम्यहम् अप्युत ॥ (५।२)
bībhatsur māṃ yathovāca tathāvaimyaham apyuta ||
प्रशंसस्यभिनन्दंस्तान् पार्थान् अक्षपराजितान् । (६।२)
praśaṃsasyabhinandaṃstān pārthān akṣaparājitān |
अर्जुनस्य रथे ब्रूहि कथम् अश्वाः कथं ध्वजः ॥ (६।३)
arjunasya rathe brūhi katham aśvāḥ kathaṃ dhvajaḥ ||
ध्वजे हि तस्मिन् रूपाणि चक्रुस्ते देवमायया । (८।१)
dhvaje hi tasmin rūpāṇi cakruste devamāyayā |
सर्वा दिशो योजनमात्रम् अन्तरं स तिर्यग् ऊर्ध्वं च रुरोध वै ध्वजः । (९।१)
sarvā diśo yojanamātram antaraṃ sa tiryag ūrdhvaṃ ca rurodha vai dhvajaḥ |
न संसजेत् तरुभिः संवृतो ऽपि तथा हि माया विहिता भौवनेन ॥ (९।२)
na saṃsajet tarubhiḥ saṃvṛto 'pi tathā hi māyā vihitā bhauvanena ||
यथाकाशे शक्रधनुः प्रकाशते न चैकवर्णं न च विद्म किं नु तत् । (१०।१)
yathākāśe śakradhanuḥ prakāśate na caikavarṇaṃ na ca vidma kiṃ nu tat |
तथा ध्वजो विहितो भौवनेन बह्वाकारं दृश्यते रूपम् अस्य ॥ (१०।२)
tathā dhvajo vihito bhauvanena bahvākāraṃ dṛśyate rūpam asya ||
यथाग्निधूमो दिवम् एति रुद्ध्वा वर्णान् बिभ्रत् तैजसं तच्छरीरम् । (११।१)
yathāgnidhūmo divam eti ruddhvā varṇān bibhrat taijasaṃ taccharīram |
तथा ध्वजो विहितो भौवनेन न चेद् भारो भविता नोत रोधः ॥ (११।२)
tathā dhvajo vihito bhauvanena na ced bhāro bhavitā nota rodhaḥ ||
श्वेतास्तस्मिन् वातवेगाः सदश्वा दिव्या युक्ताश्चित्ररथेन दत्ताः । (१२।१)
śvetāstasmin vātavegāḥ sadaśvā divyā yuktāścitrarathena dattāḥ |
शतं यत् तत् पूर्यते नित्यकालं हतं हतं दत्तवरं पुरस्तात् ॥ (१२।२)
śataṃ yat tat pūryate nityakālaṃ hataṃ hataṃ dattavaraṃ purastāt ||
तथा राज्ञो दन्तवर्णा बृहन्तो रथे युक्ता भान्ति तद्वीर्यतुल्याः । (१३।१)
tathā rājño dantavarṇā bṛhanto rathe yuktā bhānti tadvīryatulyāḥ |
ऋश्यप्रख्या भीमसेनस्य वाहा रणे वायोस्तुल्यवेगा बभूवुः ॥ (१३।२)
ṛśyaprakhyā bhīmasenasya vāhā raṇe vāyostulyavegā babhūvuḥ ||
कल्माषाङ्गास्तित्तिरिचित्रपृष्ठा भ्रात्रा दत्ताः प्रीयता फल्गुनेन । (१४।१)
kalmāṣāṅgāstittiricitrapṛṣṭhā bhrātrā dattāḥ prīyatā phalgunena |
भ्रातुर् वीरस्य स्वैस्तुरंगैर् विशिष्टा मुदा युक्ताः सहदेवं वहन्ति ॥ (१४।२)
bhrātur vīrasya svaisturaṃgair viśiṣṭā mudā yuktāḥ sahadevaṃ vahanti ||
माद्रीपुत्रं नकुलं त्वाजमीढं महेन्द्रदत्ता हरयो वाजिमुख्याः । (१५।१)
mādrīputraṃ nakulaṃ tvājamīḍhaṃ mahendradattā harayo vājimukhyāḥ |
समा वायोर् बलवन्तस्तरस्विनो वहन्ति वीरं वृत्रशत्रुं यथेन्द्रम् ॥ (१५।२)
samā vāyor balavantastarasvino vahanti vīraṃ vṛtraśatruṃ yathendram ||
तुल्याश्चैभिर् वयसा विक्रमेण जवेन चैवाप्रतिरूपाः सदश्वाः । (१६।१)
tulyāścaibhir vayasā vikrameṇa javena caivāpratirūpāḥ sadaśvāḥ |
सौभद्रादीन् द्रौपदेयान् कुमारान् वहन्त्यश्वा देवदत्ता बृहन्तः ॥ (१६।२)
saubhadrādīn draupadeyān kumārān vahantyaśvā devadattā bṛhantaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.