महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 55

719 of 1995 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

दुर्योधन उवाच । (१।१)

duryodhana uvāca

1.2१.२

अक्षौहिणीः सप्त लब्ध्वा राजभिः सह संजय । (१।२)

akṣauhiṇīḥ sapta labdhvā rājabhiḥ saha saṃjaya |

1.3१.३

किं स्विद् इच्छति कौन्तेयो युद्धप्रेप्सुर् युधिष्ठिरः ॥ (१।३)

kiṃ svid icchati kaunteyo yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ ||

2.1२.१

संजय उवाच । (२।१)

saṃjaya uvāca

2.2२.२

अतीव मुदितो राजन् युद्धप्रेप्सुर् युधिष्ठिरः । (२।२)

atīva mudito rājan yuddhaprepsur yudhiṣṭhiraḥ |

2.3२.३

भीमसेनार्जुनौ चोभौ यमावपि न बिभ्यतः ॥ (२।३)

bhīmasenārjunau cobhau yamāvapi na bibhyataḥ ||

3.1३.१

रथं तु दिव्यं कौन्तेयः सर्वा विभ्राजयन् दिशः । (३।१)

rathaṃ tu divyaṃ kaunteyaḥ sarvā vibhrājayan diśaḥ |

3.2३.२

मन्त्रं जिज्ञासमानः सन् बीभत्सुः समयोजयत् ॥ (३।२)

mantraṃ jijñāsamānaḥ san bībhatsuḥ samayojayat ||

4.1४.१

तम् अपश्याम संनद्धं मेघं विद्युत्प्रभं यथा । (४।१)

tam apaśyāma saṃnaddhaṃ meghaṃ vidyutprabhaṃ yathā |

4.2४.२

स मन्त्रान् समभिध्याय हृष्यमाणो ऽभ्यभाषत ॥ (४।२)

sa mantrān samabhidhyāya hṛṣyamāṇo 'bhyabhāṣata ||

5.1५.१

पूर्वरूपम् इदं पश्य वयं जेष्याम संजय । (५।१)

pūrvarūpam idaṃ paśya vayaṃ jeṣyāma saṃjaya |

5.2५.२

बीभत्सुर् मां यथोवाच तथावैम्यहम् अप्युत ॥ (५।२)

bībhatsur māṃ yathovāca tathāvaimyaham apyuta ||

6.1६.१

दुर्योधन उवाच । (६।१)

duryodhana uvāca

6.2६.२

प्रशंसस्यभिनन्दंस्तान् पार्थान् अक्षपराजितान् । (६।२)

praśaṃsasyabhinandaṃstān pārthān akṣaparājitān |

6.3६.३

अर्जुनस्य रथे ब्रूहि कथम् अश्वाः कथं ध्वजः ॥ (६।३)

arjunasya rathe brūhi katham aśvāḥ kathaṃ dhvajaḥ ||

7.1७.१

संजय उवाच । (७।१)

saṃjaya uvāca

7.2७.२

भौवनः सह शक्रेण बहुचित्रं विशां पते । (७।२)

bhauvanaḥ saha śakreṇa bahucitraṃ viśāṃ pate |

7.3७.३

रूपाणि कल्पयामास त्वष्टा धात्रा सहाभिभो ॥ (७।३)

rūpāṇi kalpayāmāsa tvaṣṭā dhātrā sahābhibho ||

8.1८.१

ध्वजे हि तस्मिन् रूपाणि चक्रुस्ते देवमायया । (८।१)

dhvaje hi tasmin rūpāṇi cakruste devamāyayā |

8.2८.२

महाधनानि दिव्यानि महान्ति च लघूनि च ॥ (८।२)

mahādhanāni divyāni mahānti ca laghūni ca ||

9.1९.१

सर्वा दिशो योजनमात्रम् अन्तरं स तिर्यग् ऊर्ध्वं च रुरोध वै ध्वजः । (९।१)

sarvā diśo yojanamātram antaraṃ sa tiryag ūrdhvaṃ ca rurodha vai dhvajaḥ |

9.2९.२

न संसजेत् तरुभिः संवृतो ऽपि तथा हि माया विहिता भौवनेन ॥ (९।२)

na saṃsajet tarubhiḥ saṃvṛto 'pi tathā hi māyā vihitā bhauvanena ||

10.1१०.१

यथाकाशे शक्रधनुः प्रकाशते न चैकवर्णं न च विद्म किं नु तत् । (१०।१)

yathākāśe śakradhanuḥ prakāśate na caikavarṇaṃ na ca vidma kiṃ nu tat |

10.2१०.२

तथा ध्वजो विहितो भौवनेन बह्वाकारं दृश्यते रूपम् अस्य ॥ (१०।२)

tathā dhvajo vihito bhauvanena bahvākāraṃ dṛśyate rūpam asya ||

11.1११.१

यथाग्निधूमो दिवम् एति रुद्ध्वा वर्णान् बिभ्रत् तैजसं तच्छरीरम् । (११।१)

yathāgnidhūmo divam eti ruddhvā varṇān bibhrat taijasaṃ taccharīram |

11.2११.२

तथा ध्वजो विहितो भौवनेन न चेद् भारो भविता नोत रोधः ॥ (११।२)

tathā dhvajo vihito bhauvanena na ced bhāro bhavitā nota rodhaḥ ||

12.1१२.१

श्वेतास्तस्मिन् वातवेगाः सदश्वा दिव्या युक्ताश्चित्ररथेन दत्ताः । (१२।१)

śvetāstasmin vātavegāḥ sadaśvā divyā yuktāścitrarathena dattāḥ |

12.2१२.२

शतं यत् तत् पूर्यते नित्यकालं हतं हतं दत्तवरं पुरस्तात् ॥ (१२।२)

śataṃ yat tat pūryate nityakālaṃ hataṃ hataṃ dattavaraṃ purastāt ||

13.1१३.१

तथा राज्ञो दन्तवर्णा बृहन्तो रथे युक्ता भान्ति तद्वीर्यतुल्याः । (१३।१)

tathā rājño dantavarṇā bṛhanto rathe yuktā bhānti tadvīryatulyāḥ |

13.2१३.२

ऋश्यप्रख्या भीमसेनस्य वाहा रणे वायोस्तुल्यवेगा बभूवुः ॥ (१३।२)

ṛśyaprakhyā bhīmasenasya vāhā raṇe vāyostulyavegā babhūvuḥ ||

14.1१४.१

कल्माषाङ्गास्तित्तिरिचित्रपृष्ठा भ्रात्रा दत्ताः प्रीयता फल्गुनेन । (१४।१)

kalmāṣāṅgāstittiricitrapṛṣṭhā bhrātrā dattāḥ prīyatā phalgunena |

14.2१४.२

भ्रातुर् वीरस्य स्वैस्तुरंगैर् विशिष्टा मुदा युक्ताः सहदेवं वहन्ति ॥ (१४।२)

bhrātur vīrasya svaisturaṃgair viśiṣṭā mudā yuktāḥ sahadevaṃ vahanti ||

15.1१५.१

माद्रीपुत्रं नकुलं त्वाजमीढं महेन्द्रदत्ता हरयो वाजिमुख्याः । (१५।१)

mādrīputraṃ nakulaṃ tvājamīḍhaṃ mahendradattā harayo vājimukhyāḥ |

15.2१५.२

समा वायोर् बलवन्तस्तरस्विनो वहन्ति वीरं वृत्रशत्रुं यथेन्द्रम् ॥ (१५।२)

samā vāyor balavantastarasvino vahanti vīraṃ vṛtraśatruṃ yathendram ||

16.1१६.१

तुल्याश्चैभिर् वयसा विक्रमेण जवेन चैवाप्रतिरूपाः सदश्वाः । (१६।१)

tulyāścaibhir vayasā vikrameṇa javena caivāpratirūpāḥ sadaśvāḥ |

16.2१६.२

सौभद्रादीन् द्रौपदेयान् कुमारान् वहन्त्यश्वा देवदत्ता बृहन्तः ॥ (१६।२)

saubhadrādīn draupadeyān kumārān vahantyaśvā devadattā bṛhantaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 55

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit