नारद उवाच । (१।१)

इयं भोगवती नाम पुरी वासुकिपालिता । (१।२)

यादृशी देवराजस्य पुरीवर्यामरावती ॥ (१।३)

एष शेषः स्थितो नागो येनेयं धार्यते सदा । (२।१)

तपसा लोकमुख्येन प्रभावमहता मही ॥ (२।२)

श्वेतोच्चयनिभाकारो नानाविधविभूषणः । (३।१)

सहस्रं धारयन्मूर्ध्नां ज्वालाजिह्वो महाबलः ॥ (३।२)

इह नानाविधाकारा नानाविधविभूषणाः । (४।१)

सुरसायाः सुता नागा निवसन्ति गतव्यथाः ॥ (४।२)

मणिस्वस्तिकचक्राङ्काः कमण्डलुकलक्षणाः । (५।१)

सहस्रसंख्या बलिनः सर्वे रौद्राः स्वभावतः ॥ (५।२)

सहस्रशिरसः केचित् केचित् पञ्चशताननाः । (६।१)

शतशीर्षास्तथा केचित् केचित् त्रिशिरसो ऽपि च ॥ (६।२)

द्विपञ्चशिरसः केचित् केचित् सप्तमुखास्तथा । (७।१)

महाभोगा महाकायाः पर्वताभोगभोगिनः ॥ (७।२)

बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । (८।१)

नागानाम् एकवंशानां यथाश्रेष्ठांस्तु मे शृणु ॥ (८।२)

वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनंजयौ । (९।१)

कालीयो नहुषश्चैव कम्बलाश्वतरावुभौ ॥ (९।२)

बाह्यकुण्डो मणिर् नागस्तथैवापूरणः खगः । (१०।१)

वामनश्चैलपत्त्रश्च कुकुरः कुकुणस्तथा ॥ (१०।२)

आर्यको नन्दकश्चैव तथा कलशपोतकौ । (११।१)

कैलासकः पिञ्जरको नागश्चैरावतस्तथा ॥ (११।२)

सुमनोमुखो दधिमुखः शङ्खो नन्दोपनन्दकौ । (१२।१)

आप्तः कोटनकश्चैव शिखी निष्ठूरिकस्तथा ॥ (१२।२)

तित्तिरिर् हस्तिभद्रश्च कुमुदो माल्यपिण्डकः । (१३।१)

द्वौ पद्मौ पुण्डरीकश्च पुष्पो मुद्गरपर्णकः ॥ (१३।२)

करवीरः पीठरकः संवृत्तो वृत्त एव च । (१४।१)

पिण्डारो बिल्वपत्त्रश्च मूषिकादः शिरीषकः ॥ (१४।२)

दिलीपः शङ्खशीर्षश्च ज्योतिष्को ऽथापराजितः । (१५।१)

कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च कुमारः कुशकस्तथा ॥ (१५।२)

विरजा धारणश्चैव सुबाहुर् मुखरो जयः । (१६।१)

बधिरान्धौ विकुण्डश्च विरसः सुरसस्तथा ॥ (१६।२)

एते चान्ये च बहवः कश्यपस्यात्मजाः स्मृताः । (१७।१)

मातले पश्य यद्यत्र कश्चित् ते रोचते वरः ॥ (१७।२)

कण्व उवाच । (१८।१)

मातलिस्त्वेकम् अव्यग्रः सततं संनिरीक्ष्य वै । (१८।२)

पप्रच्छ नारदं तत्र प्रीतिमान् इव चाभवत् ॥ (१८।३)

स्थितो य एष पुरतः कौरव्यस्यार्यकस्य च । (१९।१)

द्युतिमान् दर्शनीयश्च कस्यैष कुलनन्दनः ॥ (१९।२)

कः पिता जननी चास्य कतमस्यैष भोगिनः । (२०।१)

वंशस्य कस्यैष महान् केतुभूत इव स्थितः ॥ (२०।२)

प्रणिधानेन धैर्येण रूपेण वयसा च मे । (२१।१)

मनः प्रविष्टो देवर्षे गुणकेश्याः पतिर् वरः ॥ (२१।२)

मातलिं प्रीतिमनसं दृष्ट्वा सुमुखदर्शनात् । (२२।१)

निवेदयामास तदा माहात्म्यं जन्म कर्म च ॥ (२२।२)

ऐरावतकुले जातः सुमुखो नाम नागराट् । (२३।१)

आर्यकस्य मतः पौत्रो दौहित्रो वामनस्य च ॥ (२३।२)

एतस्य हि पिता नागश्चिकुरो नाम मातले । (२४।१)

नचिराद् वैनतेयेन पञ्चत्वम् उपपादितः ॥ (२४।२)

ततो ऽब्रवीत् प्रीतमना मातलिर् नारदं वचः । (२५।१)

एष मे रुचितस्तात जामाता भुजगोत्तमः ॥ (२५।२)

क्रियताम् अत्र यत्नो हि प्रीतिमान् अस्म्यनेन वै । (२६।१)

अस्य नागपतेर् दातुं प्रियां दुहितरं मुने ॥ (२६।२)