ब्राह्मण उवाच । (१।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१।२)

सुभगे सप्तहोतॄणां विधानम् इह यादृशम् ॥ (१।३)

घ्राणं चक्षुश्च जिह्वा च त्वक् श्रोत्रं चैव पञ्चमम् । (२।१)

मनो बुद्धिश्च सप्तैते होतारः पृथग् आश्रिताः ॥ (२।२)

सूक्ष्मे ऽवकाशे सन्तस्ते न पश्यन्तीतरेतरम् । (३।१)

एतान् वै सप्तहोतॄंस्त्वं स्वभावाद् विद्धि शोभने ॥ (३।२)

ब्राह्मण्युवाच । (४।१)

सूक्ष्मे ऽवकाशे सन्तस्ते कथं नान्योन्यदर्शिनः । (४।२)

कथंस्वभावा भगवन्न् एतद् आचक्ष्व मे विभो ॥ (४।३)

ब्राह्मण उवाच । (५।१)

गुणाज्ञानम् अविज्ञानं गुणिज्ञानम् अभिज्ञता । (५।२)

परस्परगुणान् एते न विजानन्ति कर्हिचित् ॥ (५।३)

जिह्वा चक्षुस्तथा श्रोत्रं त्वङ् मनो बुद्धिर् एव च । (६।१)

न गन्धान् अधिगच्छन्ति घ्राणस्तान् अधिगच्छति ॥ (६।२)

घ्राणं चक्षुस्तथा श्रोत्रं त्वङ् मनो बुद्धिर् एव च । (७।१)

न रसान् अधिगच्छन्ति जिह्वा तान् अधिगच्छति ॥ (७।२)

घ्राणं जिह्वा तथा श्रोत्रं त्वङ् मनो बुद्धिर् एव च । (८।१)

न रूपाण्यधिगच्छन्ति चक्षुस्तान्यधिगच्छति ॥ (८।२)

घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च श्रोत्रं बुद्धिर् मनस्तथा । (९।१)

न स्पर्शान् अधिगच्छन्ति त्वक् च तान् अधिगच्छति ॥ (९।२)

घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वङ् मनो बुद्धिर् एव च । (१०।१)

न शब्दान् अधिगच्छन्ति श्रोत्रं तान् अधिगच्छति ॥ (१०।२)

घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक् श्रोत्रं बुद्धिर् एव च । (११।१)

संशयान्नाधिगच्छन्ति मनस्तान् अधिगच्छति ॥ (११।२)

घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक् श्रोत्रं मन एव च । (१२।१)

न निष्ठाम् अधिगच्छन्ति बुद्धिस्ताम् अधिगच्छति ॥ (१२।२)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१३।१)

इन्द्रियाणां च संवादं मनसश्चैव भामिनि ॥ (१३।२)

मन उवाच । (१४।१)

न घ्राति माम् ऋते घ्राणं रसं जिह्वा न बुध्यते । (१४।२)

रूपं चक्षुर् न गृह्णाति त्वक् स्पर्शं नावबुध्यते ॥ (१४।३)

न श्रोत्रं बुध्यते शब्दं मया हीनं कथंचन । (१५।१)

प्रवरं सर्वभूतानाम् अहम् अस्मि सनातनम् ॥ (१५।२)

अगाराणीव शून्यानि शान्तार्चिष इवाग्नयः । (१६।१)

इन्द्रियाणि न भासन्ते मया हीनानि नित्यशः ॥ (१६।२)

काष्ठानीवार्द्रशुष्काणि यतमानैर् अपीन्द्रियैः । (१७।१)

गुणार्थान्नाधिगच्छन्ति माम् ऋते सर्वजन्तवः ॥ (१७।२)

इन्द्रियाण्यूचुः । (१८।१)

एवम् एतद् भवेत् सत्यं यथैतन्मन्यते भवान् । (१८।२)

ऋते ऽस्मान् अस्मदर्थांस्तु भोगान् भुङ्क्ते भवान् यदि ॥ (१८।३)

यद्यस्मासु प्रलीनेषु तर्पणं प्राणधारणम् । (१९।१)

भोगान् भुङ्क्षे रसान् भुङ्क्षे यथैतन्मन्यते तथा ॥ (१९।२)

अथ वास्मासु लीनेषु तिष्ठत्सु विषयेषु च । (२०।१)

यदि संकल्पमात्रेण भुङ्क्ते भोगान् यथार्थवत् ॥ (२०।२)

अथ चेन्मन्यसे सिद्धिम् अस्मदर्थेषु नित्यदा । (२१।१)

घ्राणेन रूपम् आदत्स्व रसम् आदत्स्व चक्षुषा ॥ (२१।२)

श्रोत्रेण गन्धम् आदत्स्व निष्ठाम् आदत्स्व जिह्वया । (२२।१)

त्वचा च शब्दम् आदत्स्व बुद्ध्या स्पर्शम् अथापि च ॥ (२२।२)

बलवन्तो ह्यनियमा नियमा दुर्बलीयसाम् । (२३।१)

भोगान् अपूर्वान् आदत्स्व नोच्छिष्टं भोक्तुम् अर्हसि ॥ (२३।२)

यथा हि शिष्यः शास्तारं श्रुत्यर्थम् अभिधावति । (२४।१)

ततः श्रुतम् उपादाय श्रुतार्थम् उपतिष्ठति ॥ (२४।२)

विषयान् एवम् अस्माभिर् दर्शितान् अभिमन्यसे । (२५।१)

अनागतान् अतीतांश्च स्वप्ने जागरणे तथा ॥ (२५।२)

वैमनस्यं गतानां च जन्तूनाम् अल्पचेतसाम् । (२६।१)

अस्मदर्थे कृते कार्ये दृश्यते प्राणधारणम् ॥ (२६।२)

बहून् अपि हि संकल्पान्मत्वा स्वप्नान् उपास्य च । (२७।१)

बुभुक्षया पीड्यमानो विषयान् एव धावसि ॥ (२७।२)

अगारम् अद्वारम् इव प्रविश्य संकल्पभोगो विषयान् अविन्दन् । (२८।१)

प्राणक्षये शान्तिम् उपैति नित्यं दारुक्षये ऽग्निर् ज्वलितो यथैव ॥ (२८।२)

कामं तु नः स्वेषु गुणेषु सङ्गः कामं च नान्योन्यगुणोपलब्धिः । (२९।१)

अस्मान् ऋते नास्ति तवोपलब्धिस् त्वाम् अप्य् ऋते ऽस्मान्न भजेत हर्षः ॥ (२९।२)