महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 161

161 of 1995 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

गन्धर्व उवाच । (१।१)

gandharva uvāca

1.2१.२

अथ तस्याम् अदृश्यायां नृपतिः काममोहितः । (१।२)

atha tasyām adṛśyāyāṃ nṛpatiḥ kāmamohitaḥ |

1.3१.३

पातनः शत्रुसंघानां पपात धरणीतले ॥ (१।३)

pātanaḥ śatrusaṃghānāṃ papāta dharaṇītale ||

2.1२.१

तस्मिन् निपतिते भूमावथ सा चारुहासिनी । (२।१)

tasmin nipatite bhūmāvatha sā cāruhāsinī |

2.2२.२

पुनः पीनायतश्रोणी दर्शयामास तं नृपम् ॥ (२।२)

punaḥ pīnāyataśroṇī darśayāmāsa taṃ nṛpam ||

3.1३.१

अथाबभाषे कल्याणी वाचा मधुरया नृपम् । (३।१)

athābabhāṣe kalyāṇī vācā madhurayā nṛpam |

3.2३.२

तं कुरूणां कुलकरं कामाभिहतचेतसम् । (३।२)

taṃ kurūṇāṃ kulakaraṃ kāmābhihatacetasam |

3.3३.३

उवाच मधुरं वाक्यं तपती प्रहसन्न् इव ॥ (३।३)

uvāca madhuraṃ vākyaṃ tapatī prahasann iva ||

4.1४.१

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते न त्वम् अर्हस्यरिंदम । (४।१)

uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te na tvam arhasyariṃdama |

4.2४.२

मोहं नृपतिशार्दूल गन्तुम् आविष्कृतः क्षितौ ॥ (४।२)

mohaṃ nṛpatiśārdūla gantum āviṣkṛtaḥ kṣitau ||

5.1५.१

एवम् उक्तो ऽथ नृपतिर् वाचा मधुरया तदा । (५।१)

evam ukto 'tha nṛpatir vācā madhurayā tadā |

5.2५.२

ददर्श विपुलश्रोणीं ताम् एवाभिमुखे स्थिताम् ॥ (५।२)

dadarśa vipulaśroṇīṃ tām evābhimukhe sthitām ||

6.1६.१

अथ ताम् असितापाङ्गीम् आबभाषे नराधिपः । (६।१)

atha tām asitāpāṅgīm ābabhāṣe narādhipaḥ |

6.2६.२

मन्मथाग्निपरीतात्मा संदिग्धाक्षरया गिरा ॥ (६।२)

manmathāgniparītātmā saṃdigdhākṣarayā girā ||

7.1७.१

साधु माम् असितापाङ्गे कामार्तं मत्तकाशिनि । (७।१)

sādhu mām asitāpāṅge kāmārtaṃ mattakāśini |

7.2७.२

भजस्व भजमानं मां प्राणा हि प्रजहन्ति माम् ॥ (७।२)

bhajasva bhajamānaṃ māṃ prāṇā hi prajahanti mām ||

8.1८.१

त्वदर्थं हि विशालाक्षि माम् अयं निशितैः शरैः । (८।१)

tvadarthaṃ hi viśālākṣi mām ayaṃ niśitaiḥ śaraiḥ |

8.2८.२

कामः कमलगर्भाभे प्रतिविध्यन् न शाम्यति ॥ (८।२)

kāmaḥ kamalagarbhābhe pratividhyan na śāmyati ||

9.1९.१

ग्रस्तम् एवम् अनाक्रन्दे भद्रे काममहाहिना । (९।१)

grastam evam anākrande bhadre kāmamahāhinā |

9.2९.२

सा त्वं पीनायतश्रोणि पर्याप्नुहि शुभानने ॥ (९।२)

sā tvaṃ pīnāyataśroṇi paryāpnuhi śubhānane ||

10.1१०.१

त्वय्यधीना हि मे प्राणाः किंनरोद्गीतभाषिणि । (१०।१)

tvayyadhīnā hi me prāṇāḥ kiṃnarodgītabhāṣiṇi |

10.2१०.२

चारुसर्वानवद्याङ्गि पद्मेन्दुसदृशानने ॥ (१०।२)

cārusarvānavadyāṅgi padmendusadṛśānane ||

11.1११.१

न ह्यहं त्वद् ऋते भीरु शक्ष्ये जीवितुम् आत्मना । (११।१)

na hyahaṃ tvad ṛte bhīru śakṣye jīvitum ātmanā |

11.2११.२

कामः कमलपत्राक्षि प्रतिविध्यति माम् अयम् । (११।२)

kāmaḥ kamalapatrākṣi pratividhyati mām ayam |

11.3११.३

तस्मात् कुरु विशालाक्षि मय्यनुक्रोशम् अङ्गने ॥ (११।३)

tasmāt kuru viśālākṣi mayyanukrośam aṅgane ||

12.1१२.१

भक्तं माम् असितापाङ्गे न परित्यक्तुम् अर्हसि । (१२।१)

bhaktaṃ mām asitāpāṅge na parityaktum arhasi |

12.2१२.२

त्वं हि मां प्रीतियोगेन त्रातुम् अर्हसि भामिनि । (१२।२)

tvaṃ hi māṃ prītiyogena trātum arhasi bhāmini |

12.3१२.३

त्वद्दर्शनकृतस्नेहं मनश्चलति मे भृशम् । (१२।३)

tvaddarśanakṛtasnehaṃ manaścalati me bhṛśam |

12.4१२.४

न त्वां दृष्ट्वा पुनर् अन्यां द्रष्टुं कल्याणि रोचये । (१२।४)

na tvāṃ dṛṣṭvā punar anyāṃ draṣṭuṃ kalyāṇi rocaye |

12.5१२.५

प्रसीद वशगो ऽहं ते भक्तं मां भज भाविनि । (१२।५)

prasīda vaśago 'haṃ te bhaktaṃ māṃ bhaja bhāvini |

12.6१२.६

दृष्ट्वैव त्वां वरारोहे मन्मथो भृशम् अङ्गने । (१२।६)

dṛṣṭvaiva tvāṃ varārohe manmatho bhṛśam aṅgane |

12.7१२.७

अन्तर्गतं विशालाक्षि विध्यति स्म पतत्रिभिः । (१२।७)

antargataṃ viśālākṣi vidhyati sma patatribhiḥ |

12.8१२.८

मन्मथाग्निसमुद्भूतं दाहं कमललोचने । (१२।८)

manmathāgnisamudbhūtaṃ dāhaṃ kamalalocane |

12.9१२.९

प्रीतिसंयोगयुक्ताभिर् अद्भिः प्रह्लादयस्व मे । (१२।९)

prītisaṃyogayuktābhir adbhiḥ prahlādayasva me |

12.10१२.१०

पुष्पायुधं दुराधर्षं प्रचण्डशरकार्मुकम् । (१२।१०)

puṣpāyudhaṃ durādharṣaṃ pracaṇḍaśarakārmukam |

12.11१२.११

त्वद्दर्शनसमुद्भूतं विध्यन्तं दुःसहैः शरैः । (१२।११)

tvaddarśanasamudbhūtaṃ vidhyantaṃ duḥsahaiḥ śaraiḥ |

12.12१२.१२

उपशामय कल्याणि आत्मदानेन भाविनि ॥ (१२।१२)

upaśāmaya kalyāṇi ātmadānena bhāvini ||

13.1१३.१

गान्धर्वेण च मां भीरु विवाहेनैहि सुन्दरि । (१३।१)

gāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhenaihi sundari |

13.2१३.२

विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यते ॥ (१३।२)

vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate ||

14.1१४.१

तपत्युवाच । (१४।१)

tapatyuvāca |

14.2१४.२

नाहम् ईशात्मनो राजन् कन्या पितृमती ह्यहम् । (१४।२)

nāham īśātmano rājan kanyā pitṛmatī hyaham |

14.3१४.३

मयि चेद् अस्ति ते प्रीतिर् याचस्व पितरं मम ॥ (१४।३)

mayi ced asti te prītir yācasva pitaraṃ mama ||

15.1१५.१

यथा हि ते मया प्राणाः संगृहीता नरेश्वर । (१५।१)

yathā hi te mayā prāṇāḥ saṃgṛhītā nareśvara |

15.2१५.२

दर्शनाद् एव भूयस्त्वं तथा प्राणान् ममाहरः ॥ (१५।२)

darśanād eva bhūyastvaṃ tathā prāṇān mamāharaḥ ||

16.1१६.१

न चाहम् ईशा देहस्य तस्मान् नृपतिसत्तम । (१६।१)

na cāham īśā dehasya tasmān nṛpatisattama |

16.2१६.२

समीपं नोपगच्छामि न स्वतन्त्रा हि योषितः ॥ (१६।२)

samīpaṃ nopagacchāmi na svatantrā hi yoṣitaḥ ||

17.1१७.१

का हि सर्वेषु लोकेषु विश्रुताभिजनं नृपम् । (१७।१)

kā hi sarveṣu lokeṣu viśrutābhijanaṃ nṛpam |

17.2१७.२

कन्या नाभिलषेन् नाथं भर्तारं भक्तवत्सलम् ॥ (१७।२)

kanyā nābhilaṣen nāthaṃ bhartāraṃ bhaktavatsalam ||

18.1१८.१

तस्माद् एवंगते काले याचस्व पितरं मम । (१८।१)

tasmād evaṃgate kāle yācasva pitaraṃ mama |

18.2१८.२

आदित्यं प्रणिपातेन तपसा नियमेन च ॥ (१८।२)

ādityaṃ praṇipātena tapasā niyamena ca ||

19.1१९.१

स चेत् कामयते दातुं तव माम् अरिमर्दन । (१९।१)

sa cet kāmayate dātuṃ tava mām arimardana |

19.2१९.२

भविष्याम्यथ ते राजन् सततं वशवर्तिनी ॥ (१९।२)

bhaviṣyāmyatha te rājan satataṃ vaśavartinī ||

20.1२०.१

अहं हि तपती नाम सावित्र्यवरजा सुता । (२०।१)

ahaṃ hi tapatī nāma sāvitryavarajā sutā |

20.2२०.२

अस्य लोकप्रदीपस्य सवितुः क्षत्रियर्षभ ॥ (२०।२)

asya lokapradīpasya savituḥ kṣatriyarṣabha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 161

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit