MBh, 1, 161
Select a line for its word-by-word analysis.
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते न त्वम् अर्हस्यरिंदम । (४।१)
uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te na tvam arhasyariṃdama |
मोहं नृपतिशार्दूल गन्तुम् आविष्कृतः क्षितौ ॥ (४।२)
mohaṃ nṛpatiśārdūla gantum āviṣkṛtaḥ kṣitau ||
ददर्श विपुलश्रोणीं ताम् एवाभिमुखे स्थिताम् ॥ (५।२)
dadarśa vipulaśroṇīṃ tām evābhimukhe sthitām ||
भजस्व भजमानं मां प्राणा हि प्रजहन्ति माम् ॥ (७।२)
bhajasva bhajamānaṃ māṃ prāṇā hi prajahanti mām ||
त्वदर्थं हि विशालाक्षि माम् अयं निशितैः शरैः । (८।१)
tvadarthaṃ hi viśālākṣi mām ayaṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
कामः कमलगर्भाभे प्रतिविध्यन् न शाम्यति ॥ (८।२)
kāmaḥ kamalagarbhābhe pratividhyan na śāmyati ||
त्वय्यधीना हि मे प्राणाः किंनरोद्गीतभाषिणि । (१०।१)
tvayyadhīnā hi me prāṇāḥ kiṃnarodgītabhāṣiṇi |
न ह्यहं त्वद् ऋते भीरु शक्ष्ये जीवितुम् आत्मना । (११।१)
na hyahaṃ tvad ṛte bhīru śakṣye jīvitum ātmanā |
कामः कमलपत्राक्षि प्रतिविध्यति माम् अयम् । (११।२)
kāmaḥ kamalapatrākṣi pratividhyati mām ayam |
तस्मात् कुरु विशालाक्षि मय्यनुक्रोशम् अङ्गने ॥ (११।३)
tasmāt kuru viśālākṣi mayyanukrośam aṅgane ||
भक्तं माम् असितापाङ्गे न परित्यक्तुम् अर्हसि । (१२।१)
bhaktaṃ mām asitāpāṅge na parityaktum arhasi |
त्वं हि मां प्रीतियोगेन त्रातुम् अर्हसि भामिनि । (१२।२)
tvaṃ hi māṃ prītiyogena trātum arhasi bhāmini |
न त्वां दृष्ट्वा पुनर् अन्यां द्रष्टुं कल्याणि रोचये । (१२।४)
na tvāṃ dṛṣṭvā punar anyāṃ draṣṭuṃ kalyāṇi rocaye |
प्रसीद वशगो ऽहं ते भक्तं मां भज भाविनि । (१२।५)
prasīda vaśago 'haṃ te bhaktaṃ māṃ bhaja bhāvini |
दृष्ट्वैव त्वां वरारोहे मन्मथो भृशम् अङ्गने । (१२।६)
dṛṣṭvaiva tvāṃ varārohe manmatho bhṛśam aṅgane |
अन्तर्गतं विशालाक्षि विध्यति स्म पतत्रिभिः । (१२।७)
antargataṃ viśālākṣi vidhyati sma patatribhiḥ |
प्रीतिसंयोगयुक्ताभिर् अद्भिः प्रह्लादयस्व मे । (१२।९)
prītisaṃyogayuktābhir adbhiḥ prahlādayasva me |
पुष्पायुधं दुराधर्षं प्रचण्डशरकार्मुकम् । (१२।१०)
puṣpāyudhaṃ durādharṣaṃ pracaṇḍaśarakārmukam |
त्वद्दर्शनसमुद्भूतं विध्यन्तं दुःसहैः शरैः । (१२।११)
tvaddarśanasamudbhūtaṃ vidhyantaṃ duḥsahaiḥ śaraiḥ |
गान्धर्वेण च मां भीरु विवाहेनैहि सुन्दरि । (१३।१)
gāndharveṇa ca māṃ bhīru vivāhenaihi sundari |
विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यते ॥ (१३।२)
vivāhānāṃ hi rambhoru gāndharvaḥ śreṣṭha ucyate ||
नाहम् ईशात्मनो राजन् कन्या पितृमती ह्यहम् । (१४।२)
nāham īśātmano rājan kanyā pitṛmatī hyaham |
मयि चेद् अस्ति ते प्रीतिर् याचस्व पितरं मम ॥ (१४।३)
mayi ced asti te prītir yācasva pitaraṃ mama ||
यथा हि ते मया प्राणाः संगृहीता नरेश्वर । (१५।१)
yathā hi te mayā prāṇāḥ saṃgṛhītā nareśvara |
दर्शनाद् एव भूयस्त्वं तथा प्राणान् ममाहरः ॥ (१५।२)
darśanād eva bhūyastvaṃ tathā prāṇān mamāharaḥ ||
समीपं नोपगच्छामि न स्वतन्त्रा हि योषितः ॥ (१६।२)
samīpaṃ nopagacchāmi na svatantrā hi yoṣitaḥ ||
का हि सर्वेषु लोकेषु विश्रुताभिजनं नृपम् । (१७।१)
kā hi sarveṣu lokeṣu viśrutābhijanaṃ nṛpam |
कन्या नाभिलषेन् नाथं भर्तारं भक्तवत्सलम् ॥ (१७।२)
kanyā nābhilaṣen nāthaṃ bhartāraṃ bhaktavatsalam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.