सूत उवाच । (१।१)

तस्य कण्ठम् अनुप्राप्तो ब्राह्मणः सह भार्यया । (१।२)

दहन् दीप्त इवाङ्गारस्तम् उवाचान्तरिक्षगः ॥ (१।३)

द्विजोत्तम विनिर्गच्छ तूर्णम् आस्याद् अपावृतात् । (२।१)

न हि मे ब्राह्मणो वध्यः पापेष्वपि रतः सदा । (२।२)

कथं च त्वम् इहायातो निषादानां महालयम् । (२।३)

अस्पृश्या याजिनां नित्यं सत्यं च वद मे द्विज ॥ (२।४)

ब्रुवाणम् एवं गरुडं ब्राह्मणः समभाषत । (३।१)

ब्राह्मण उवाच । (३।२)

मध्यदेशात् समायातो धनार्थी मेदिनीं भ्रमन् । (३।३)

ततो निषादान् सम्प्राप्तो रतिं चाप्यत्र लब्धवान् । (३।४)

गां हिरण्यं धनं धान्यं घटांश्च कटकांस्तथा । (३।५)

निषादा मे प्रयच्छन्ति सततं प्रियकारिणः । (३।६)

निषादी शोभना चात्र भार्या जाता खगोत्तम । (३।७)

तया सह वसन् नित्यं रतिम् अग्र्याम् अवाप्तवान् । (३।८)

निषादी मम भार्येयं निर्गच्छतु मया सह । (३।९)

ततो ऽहं निर्गमिष्यामि न निर्गच्छेयम् अन्यथा ॥ (३।१०)

गरुड उवाच । (४।१)

एताम् अपि निषादीं त्वं परिगृह्याशु निष्पत । (४।२)

तूर्णं संभावयात्मानम् अजीर्णं मम तेजसा ॥ (४।३)

सूत उवाच । (५।१)

ततः स विप्रो निष्क्रान्तो निषादीसहितस्तदा । (५।२)

वर्धयित्वा च गरुडम् इष्टं देशं जगाम ह ॥ (५।३)

सहभार्ये विनिष्क्रान्ते तस्मिन् विप्रे स पक्षिराट् । (६।१)

वितत्य पक्षावाकाशम् उत्पपात मनोजवः ॥ (६।२)

ततो ऽपश्यत् स पितरं पृष्टश्चाख्यातवान् पितुः । (७।१)

यथान्यायम् अमेयात्मा तं चोवाच महान् ऋषिः । (७।२)

कच्चिद् वः कुशलं नित्यं भोजने बहुलं सुत । (७।३)

कच्चिच्च मानुषे लोके तवान्नं विद्यते बहु । (७।४)

समुत्पत्याभिविश्रान्तः पितरं च समेत्य सः । (७।५)

ववन्दे पततां श्रेष्ठो ब्रह्म ब्रह्मविदां प्रभुम् । (७।६)

पृष्टश्च पित्रा बलवान् वैनतेयः प्रतापवान् । (७।७)

क्व गन्तासीति वेगेन मम त्वं वक्तुम् अर्हसि । (७।८)

गरुड उवाच । (७।९)

माता मे कुशला शश्वत् तथा भ्राता तथा ह्यहम् । (७।१०)

न हि मे कुशलं तात भोजने बहुले सदा । (७।११)

अहं हि सर्पैः प्रहितः सोमम् आहर्तुम् उद्यतः । (७।१२)

मातुर् दास्यविमोक्षार्थम् आहरिष्ये तम् अद्य वै ॥ (७।१३)

मात्रा चास्मि समादिष्टो निषादान् भक्षयेति वै । (८।१)

न च मे तृप्तिर् अभवद् भक्षयित्वा सहस्रशः ॥ (८।२)

तस्माद् भोक्तव्यम् अपरं भगवन् प्रदिशस्व मे । (९।१)

यद् भुक्त्वामृतम् आहर्तुं समर्थः स्याम् अहं प्रभो । (९।२)

क्षुत्पिपासाविघातार्थं भक्ष्यम् आख्यातु मे भवान् ॥ (९।३)

कश्यप उवाच । (१०।१)

इदं सरो महापुण्यं देवलोके ऽपि विश्रुतम् । (१०।२)

यत्र कूर्माग्रजं हस्ती सदा कर्षत्यवाङ्मुखः । (१०।३)

तयोर् जन्म तु ते कृत्स्नं प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः । (१०।४)

तन् मे तत्त्वं निबोधस्व यत्प्रमाणौ च तौ मतौ । (१०।५)

शृणु त्वं वत्स भद्रं ते कथां वैराग्यवर्धिनीम् । (१०।६)

पित्रोर् अर्थविभागे वै समुत्पन्नां पुराण्डज । (१०।७)

आसीद् विभावसुर् नाम महर्षिः कोपनो भृशम् । (१०।८)

भ्राता तस्यानुजश्चासीत् सुप्रतीको महातपाः ॥ (१०।९)

स नेच्छति धनं भ्रात्रा सहैकस्थं महामुनिः । (११।१)

विभागं कीर्तयत्येव सुप्रतीको ऽथ नित्यशः ॥ (११।२)

अथाब्रवीच्च तं भ्राता सुप्रतीकं विभावसुः । (१२।१)

विभागे बहवो दोषा भविष्यन्ति महातपाः । (१२।२)

विभागं बहवो मोहात् कर्तुम् इच्छन्ति नित्यदा । (१२।३)

ततो विभक्ता अन्योन्यं नाद्रियन्ते ऽर्थमोहिताः ॥ (१२।४)

ततः स्वार्थपरान् मूढान् पृथग् भूतान् स्वकैर् धनैः । (१३।१)

विदित्वा भेदयन्त्येतान् अमित्रा मित्ररूपिणः ॥ (१३।२)

विदित्वा चापरे भिन्नान् अन्तरेषु पतन्त्यथ । (१४।१)

भिन्नानाम् अतुलो नाशः क्षिप्रम् एव प्रवर्तते ॥ (१४।२)

तस्माच्चैव विभागार्थं न प्रशंसन्ति पण्डिताः । (१५।१)

एवम् उक्तः सुप्रतीको भागं कीर्तयते ऽनिशम् । (१५।२)

एवं निर्बध्यमानस्तु शशापैनं विभावसुः । (१५।३)

गुरुशास्त्रे निबद्धानाम् अन्योन्यम् अभिशङ्किनाम् । (१५।४)

तेषां मध्ये त्वम् अप्येकश्छद्मकृच्च महात्मभिः ॥ (१५।५)

नियन्तुं न हि शक्यस्त्वं भेदतो धनम् इच्छसि । (१६।१)

यस्मात् तस्मात् सुप्रतीक हस्तित्वं समवाप्स्यसि ॥ (१६।२)

शप्तस्त्वेवं सुप्रतीको विभावसुम् अथाब्रवीत् । (१७।१)

त्वम् अप्यन्तर्जलचरः कच्छपः सम्भविष्यसि ॥ (१७।२)

एवम् अन्योन्यशापात् तौ सुप्रतीकविभावसू । (१८।१)

गजकच्छपतां प्राप्तावर्थार्थं मूढचेतसौ ॥ (१८।२)

रोषदोषानुषङ्गेण तिर्यग्योनिगतावपि । (१९।१)

परस्परद्वेषरतौ प्रमाणबलदर्पितौ ॥ (१९।२)

सरस्यस्मिन् महाकायौ पूर्ववैरानुसारिणौ । (२०।१)

तयोर् एकतरः श्रीमान् समुपैति महागजः ॥ (२०।२)

तस्य बृंहितशब्देन कूर्मो ऽप्यन्तर्जलेशयः । (२१।१)

उत्थितो ऽसौ महाकायः कृत्स्नं संक्षोभयन् सरः ॥ (२१।२)

तं दृष्ट्वावेष्टितकरः पतत्येष गजो जलम् । (२२।१)

दन्तहस्ताग्रलाङ्गूलपादवेगेन वीर्यवान् ॥ (२२।२)

तं विक्षोभयमाणं तु सरो बहुझषाकुलम् । (२३।१)

कूर्मो ऽप्यभ्युद्यतशिरा युद्धायाभ्येति वीर्यवान् ॥ (२३।२)

षड् उच्छ्रितो योजनानि गजस्तद् द्विगुणायतः । (२४।१)

कूर्मस्त्रियोजनोत्सेधो दशयोजनमण्डलः ॥ (२४।२)

तावेतौ युद्धसंमत्तौ परस्परजयैषिणौ । (२५।१)

उपयुज्याशु कर्मेदं साधयेप्सितम् आत्मनः । (२५।२)

महाभ्रघनसंकाशं तं भुक्त्वामृतम् आनय । (२५।३)

महागिरिसमप्रख्यं घोररूपं च हस्तिनम् ॥ (२५।४)

सूत उवाच । (२६।१)

इत्युक्त्वा गरुडं सर्षिः माङ्गल्यम् अकरोत् तदा । (२६।२)

युध्यतः सह देवैस्ते युद्धे भवतु मङ्गलम् । (२६।३)

पूर्णकुम्भो द्विजा गावो यच्चान्यत् किंचिद् उत्तमम् । (२६।४)

शुभं स्वस्त्ययनं चापि भविष्यति तवाण्डज । (२६।५)

युध्यमानस्य संग्रामे देवैः सार्धं महाबल । (२६।६)

ऋचो यजूंषि सामानि पवित्राणि हवींषि च । (२६।७)

रहस्यानि च सर्वाणि सर्वे वेदाश्च ते बलम् । (२६।८)

इत्युक्तो गरुडः पित्रा गतस्तं ह्रदम् अन्तिकात् । (२६।९)

अपश्यन् निर्मलजलं नानापक्षिसमाकुलम् । (२६।१०)

एतस्मिन्न् एव काले तु तावृषी वित्तलोलुपौ । (२६।११)

गजकच्छपतां प्राप्य युयुधाते परस्परम् । (२६।१२)

स तच्छ्रुत्वा पितुर् वाक्यं भीमवेगो ऽन्तरिक्षगः । (२६।१३)

नखेन गजम् एकेन कूर्मम् एकेन चाक्षिपत् ॥ (२६।१४)

समुत्पपात चाकाशं तत उच्चैर् विहंगमः । (२७।१)

सो ऽलम्बतीर्थम् आसाद्य देववृक्षान् उपागमत् ॥ (२७।२)

ते भीताः समकम्पन्त तस्य पक्षानिलाहताः । (२८।१)

न नो भञ्ज्याद् इति तदा दिव्याः कनकशाखिनः ॥ (२८।२)

प्रचलाङ्गान् स तान् दृष्ट्वा मनोरथफलाङ्कुरान् । (२९।१)

अन्यान् अतुलरूपाङ्गान् उपचक्राम खेचरः ॥ (२९।२)

काञ्चनै राजतैश्चैव फलैर् वैडूर्यशाखिनः । (३०।१)

सागराम्बुपरिक्षिप्तान् भ्राजमानान् महाद्रुमान् । (३०।२)

तेषां मध्ये महान् आसीत् पादपः सुमनोहरः । (३०।३)

सहस्रयोजनोत्सेधो बहुशाखासमन्वितः । (३०।४)

खगानाम् आलयो दिव्यो नाम्ना रोहिणपादपः । (३०।५)

यस्य छायां समाश्रित्य सद्यो भवति निर्वृतः ॥ (३०।६)

तम् उवाच खगश्रेष्ठं तत्र रोहिणपादपः । (३१।१)

अतिप्रवृद्धः सुमहान् आपतन्तं मनोजवम् ॥ (३१।२)

यैषा मम महाशाखा शतयोजनम् आयता । (३२।१)

एताम् आस्थाय शाखां त्वं खादेमौ गजकच्छपौ ॥ (३२।२)

ततो द्रुमं पतगसहस्रसेवितं महीधरप्रतिमवपुः प्रकम्पयन् । (३३।१)

खगोत्तमो द्रुतम् अभिपत्य वेगवान् बभञ्ज ताम् अविरलपत्रसंवृताम् ॥ (३३।२)