MBh, 15, 14
Select a line for its word-by-word analysis.
यथा च पाण्डुर् भ्राता मे दयितो भवताम् अभूत् । (२।१)
yathā ca pāṇḍur bhrātā me dayito bhavatām abhūt |
मया च भवतां सम्यक् शुश्रूषा या कृतानघाः । (३।१)
mayā ca bhavatāṃ samyak śuśrūṣā yā kṛtānaghāḥ |
असम्यग् वा महाभागास्तत् क्षन्तव्यम् अतन्द्रितैः ॥ (३।२)
asamyag vā mahābhāgāstat kṣantavyam atandritaiḥ ||
यच्च दुर्योधनेनेदं राज्यं भुक्तम् अकण्टकम् । (४।१)
yacca duryodhanenedaṃ rājyaṃ bhuktam akaṇṭakam |
अपि तत्र न वो मन्दो दुर्बुद्धिर् अपराद्धवान् ॥ (४।२)
api tatra na vo mando durbuddhir aparāddhavān ||
तस्यापराधाद् दुर्बुद्धेर् अभिमानान्महीक्षिताम् । (५।१)
tasyāparādhād durbuddher abhimānānmahīkṣitām |
तद् वो हृदि न कर्तव्यं माम् अनुज्ञातुम् अर्हथ ॥ (६।२)
tad vo hṛdi na kartavyaṃ mām anujñātum arhatha ||
वृद्धो ऽयं हतपुत्रो ऽयं दुःखितो ऽयं जनाधिपः । (७।१)
vṛddho 'yaṃ hataputro 'yaṃ duḥkhito 'yaṃ janādhipaḥ |
पूर्वराज्ञां च पुत्रो ऽयम् इति कृत्वानुजानत ॥ (७।२)
pūrvarājñāṃ ca putro 'yam iti kṛtvānujānata ||
गान्धारी पुत्रशोकार्ता तुल्यं याचति वो मया ॥ (८।२)
gāndhārī putraśokārtā tulyaṃ yācati vo mayā ||
हतपुत्राविमौ वृद्धौ विदित्वा दुःखितौ तथा । (९।१)
hataputrāvimau vṛddhau viditvā duḥkhitau tathā |
अयं च कौरवो राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (१०।१)
ayaṃ ca kauravo rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
सर्वैर् भवद्भिर् द्रष्टव्यः समेषु विषमेषु च । (१०।२)
sarvair bhavadbhir draṣṭavyaḥ sameṣu viṣameṣu ca |
लोकपालोपमा ह्येते सर्वे धर्मार्थदर्शिनः ॥ (११।२)
lokapālopamā hyete sarve dharmārthadarśinaḥ ||
अवश्यम् एव वक्तव्यम् इति कृत्वा ब्रवीमि वः । (१३।१)
avaśyam eva vaktavyam iti kṛtvā bravīmi vaḥ |
एष न्यासो मया दत्तः सर्वेषां वो युधिष्ठिरः । (१३।२)
eṣa nyāso mayā dattaḥ sarveṣāṃ vo yudhiṣṭhiraḥ |
भवन्तो ऽस्य च वीरस्य न्यासभूता मया कृताः ॥ (१३।३)
bhavanto 'sya ca vīrasya nyāsabhūtā mayā kṛtāḥ ||
यद्येव तैः कृतं किंचिद् व्यलीकं वा सुतैर् मम । (१४।१)
yadyeva taiḥ kṛtaṃ kiṃcid vyalīkaṃ vā sutair mama |
भवद्भिर् हि न मे मन्युः कृतपूर्वः कथंचन । (१५।१)
bhavadbhir hi na me manyuḥ kṛtapūrvaḥ kathaṃcana |
अत्यन्तगुरुभक्तानाम् एषो ऽञ्जलिर् इदं नमः ॥ (१५।२)
atyantagurubhaktānām eṣo 'ñjalir idaṃ namaḥ ||
तेषाम् अस्थिरबुद्धीनां लुब्धानां कामचारिणाम् । (१६।१)
teṣām asthirabuddhīnāṃ lubdhānāṃ kāmacāriṇām |
कृते याचामि वः सर्वान् गान्धारीसहितो ऽनघाः ॥ (१६।२)
kṛte yācāmi vaḥ sarvān gāndhārīsahito 'naghāḥ ||
नोचुर् बाष्पकलाः किंचिद् वीक्षांचक्रुः परस्परम् ॥ (१७।२)
nocur bāṣpakalāḥ kiṃcid vīkṣāṃcakruḥ parasparam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.