महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 14

1945 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

शंतनुः पालयामास यथावत् पृथिवीम् इमाम् । (१।२)

śaṃtanuḥ pālayāmāsa yathāvat pṛthivīm imām |

1.3१.३

तथा विचित्रवीर्यश्च भीष्मेण परिपालितः । (१।३)

tathā vicitravīryaśca bhīṣmeṇa paripālitaḥ |

1.4१.४

पालयामास वस्तातो विदितं वो नसंशयः ॥ (१।४)

pālayāmāsa vastāto viditaṃ vo nasaṃśayaḥ ||

2.1२.१

यथा च पाण्डुर् भ्राता मे दयितो भवताम् अभूत् । (२।१)

yathā ca pāṇḍur bhrātā me dayito bhavatām abhūt |

2.2२.२

स चापि पालयामास यथावत् तच्च वेत्थ ह ॥ (२।२)

sa cāpi pālayāmāsa yathāvat tacca vettha ha ||

3.1३.१

मया च भवतां सम्यक् शुश्रूषा या कृतानघाः । (३।१)

mayā ca bhavatāṃ samyak śuśrūṣā yā kṛtānaghāḥ |

3.2३.२

असम्यग् वा महाभागास्तत् क्षन्तव्यम् अतन्द्रितैः ॥ (३।२)

asamyag vā mahābhāgāstat kṣantavyam atandritaiḥ ||

4.1४.१

यच्च दुर्योधनेनेदं राज्यं भुक्तम् अकण्टकम् । (४।१)

yacca duryodhanenedaṃ rājyaṃ bhuktam akaṇṭakam |

4.2४.२

अपि तत्र न वो मन्दो दुर्बुद्धिर् अपराद्धवान् ॥ (४।२)

api tatra na vo mando durbuddhir aparāddhavān ||

5.1५.१

तस्यापराधाद् दुर्बुद्धेर् अभिमानान्महीक्षिताम् । (५।१)

tasyāparādhād durbuddher abhimānānmahīkṣitām |

5.2५.२

विमर्दः सुमहान् आसीद् अनयान्मत्कृताद् अथ ॥ (५।२)

vimardaḥ sumahān āsīd anayānmatkṛtād atha ||

6.1६.१

तन्मया साधु वापीदं यदि वासाधु वै कृतम् । (६।१)

tanmayā sādhu vāpīdaṃ yadi vāsādhu vai kṛtam |

6.2६.२

तद् वो हृदि न कर्तव्यं माम् अनुज्ञातुम् अर्हथ ॥ (६।२)

tad vo hṛdi na kartavyaṃ mām anujñātum arhatha ||

7.1७.१

वृद्धो ऽयं हतपुत्रो ऽयं दुःखितो ऽयं जनाधिपः । (७।१)

vṛddho 'yaṃ hataputro 'yaṃ duḥkhito 'yaṃ janādhipaḥ |

7.2७.२

पूर्वराज्ञां च पुत्रो ऽयम् इति कृत्वानुजानत ॥ (७।२)

pūrvarājñāṃ ca putro 'yam iti kṛtvānujānata ||

8.1८.१

इयं च कृपणा वृद्धा हतपुत्रा तपस्विनी । (८।१)

iyaṃ ca kṛpaṇā vṛddhā hataputrā tapasvinī |

8.2८.२

गान्धारी पुत्रशोकार्ता तुल्यं याचति वो मया ॥ (८।२)

gāndhārī putraśokārtā tulyaṃ yācati vo mayā ||

9.1९.१

हतपुत्राविमौ वृद्धौ विदित्वा दुःखितौ तथा । (९।१)

hataputrāvimau vṛddhau viditvā duḥkhitau tathā |

9.2९.२

अनुजानीत भद्रं वो व्रजावः शरणं च वः ॥ (९।२)

anujānīta bhadraṃ vo vrajāvaḥ śaraṇaṃ ca vaḥ ||

10.1१०.१

अयं च कौरवो राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (१०।१)

ayaṃ ca kauravo rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |

10.2१०.२

सर्वैर् भवद्भिर् द्रष्टव्यः समेषु विषमेषु च । (१०।२)

sarvair bhavadbhir draṣṭavyaḥ sameṣu viṣameṣu ca |

10.3१०.३

न जातु विषमं चैव गमिष्यति कदाचन ॥ (१०।३)

na jātu viṣamaṃ caiva gamiṣyati kadācana ||

11.1११.१

चत्वारः सचिवा यस्य भ्रातरो विपुलौजसः । (११।१)

catvāraḥ sacivā yasya bhrātaro vipulaujasaḥ |

11.2११.२

लोकपालोपमा ह्येते सर्वे धर्मार्थदर्शिनः ॥ (११।२)

lokapālopamā hyete sarve dharmārthadarśinaḥ ||

12.1१२.१

ब्रह्मेव भगवान् एष सर्वभूतजगत्पतिः । (१२।१)

brahmeva bhagavān eṣa sarvabhūtajagatpatiḥ |

12.2१२.२

युधिष्ठिरो महातेजा भवतः पालयिष्यति ॥ (१२।२)

yudhiṣṭhiro mahātejā bhavataḥ pālayiṣyati ||

13.1१३.१

अवश्यम् एव वक्तव्यम् इति कृत्वा ब्रवीमि वः । (१३।१)

avaśyam eva vaktavyam iti kṛtvā bravīmi vaḥ |

13.2१३.२

एष न्यासो मया दत्तः सर्वेषां वो युधिष्ठिरः । (१३।२)

eṣa nyāso mayā dattaḥ sarveṣāṃ vo yudhiṣṭhiraḥ |

13.3१३.३

भवन्तो ऽस्य च वीरस्य न्यासभूता मया कृताः ॥ (१३।३)

bhavanto 'sya ca vīrasya nyāsabhūtā mayā kṛtāḥ ||

14.1१४.१

यद्येव तैः कृतं किंचिद् व्यलीकं वा सुतैर् मम । (१४।१)

yadyeva taiḥ kṛtaṃ kiṃcid vyalīkaṃ vā sutair mama |

14.2१४.२

यद्यन्येन मदीयेन तद् अनुज्ञातुम् अर्हथ ॥ (१४।२)

yadyanyena madīyena tad anujñātum arhatha ||

15.1१५.१

भवद्भिर् हि न मे मन्युः कृतपूर्वः कथंचन । (१५।१)

bhavadbhir hi na me manyuḥ kṛtapūrvaḥ kathaṃcana |

15.2१५.२

अत्यन्तगुरुभक्तानाम् एषो ऽञ्जलिर् इदं नमः ॥ (१५।२)

atyantagurubhaktānām eṣo 'ñjalir idaṃ namaḥ ||

16.1१६.१

तेषाम् अस्थिरबुद्धीनां लुब्धानां कामचारिणाम् । (१६।१)

teṣām asthirabuddhīnāṃ lubdhānāṃ kāmacāriṇām |

16.2१६.२

कृते याचामि वः सर्वान् गान्धारीसहितो ऽनघाः ॥ (१६।२)

kṛte yācāmi vaḥ sarvān gāndhārīsahito 'naghāḥ ||

17.1१७.१

इत्युक्तास्तेन ते राज्ञा पौरजानपदा जनाः । (१७।१)

ityuktāstena te rājñā paurajānapadā janāḥ |

17.2१७.२

नोचुर् बाष्पकलाः किंचिद् वीक्षांचक्रुः परस्परम् ॥ (१७।२)

nocur bāṣpakalāḥ kiṃcid vīkṣāṃcakruḥ parasparam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 14

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit