MBh, 1, 6
Select a line for its word-by-word analysis.
अग्नेर् अथ वचः श्रुत्वा तद् रक्षः प्रजहार ताम् । (१।२)
agner atha vacaḥ śrutvā tad rakṣaḥ prajahāra tām |
रोषान् मातुश्च्युतः कुक्षेश्च्यवनस्तेन सो ऽभवत् ॥ (२।२)
roṣān mātuścyutaḥ kukṣeścyavanastena so 'bhavat ||
तं दृष्ट्वा मातुर् उदराच्च्युतम् आदित्यवर्चसम् । (३।१)
taṃ dṛṣṭvā mātur udarāccyutam ādityavarcasam |
तद् रक्षो भस्मसाद्भूतं पपात परिमुच्य ताम् ॥ (३।२)
tad rakṣo bhasmasādbhūtaṃ papāta parimucya tām ||
च्यवनं भार्गवं ब्रह्मन् पुलोमा दुःखमूर्छिता ॥ (४।२)
cyavanaṃ bhārgavaṃ brahman pulomā duḥkhamūrchitā ||
रुदतीं बाष्पपूर्णाक्षीं भृगोर् भार्याम् अनिन्दिताम् । (५।२)
rudatīṃ bāṣpapūrṇākṣīṃ bhṛgor bhāryām aninditām |
सान्त्वयामास भगवान् वधूं ब्रह्मा पितामहः ॥ (५।३)
sāntvayāmāsa bhagavān vadhūṃ brahmā pitāmahaḥ ||
अनुवर्तती सृतिं तस्या भृगोः पत्न्या यशस्विनः ॥ (६।२)
anuvartatī sṛtiṃ tasyā bhṛgoḥ patnyā yaśasvinaḥ ||
तस्या मार्गं सृतवतीं दृष्ट्वा तु सरितं तदा । (७।१)
tasyā mārgaṃ sṛtavatīṃ dṛṣṭvā tu saritaṃ tadā |
स एवं च्यवनो जज्ञे भृगोः पुत्रः प्रतापवान् । (८।१)
sa evaṃ cyavano jajñe bhṛgoḥ putraḥ pratāpavān |
तं ददर्श पिता तत्र च्यवनं तां च भामिनीम् ॥ (८।२)
taṃ dadarśa pitā tatra cyavanaṃ tāṃ ca bhāminīm ||
स पुलोमां ततो भार्यां पप्रच्छ कुपितो भृगुः । (९।१)
sa pulomāṃ tato bhāryāṃ papraccha kupito bhṛguḥ |
न हि त्वां वेद तद् रक्षो मद्भार्यां चारुहासिनीम् ॥ (९।३)
na hi tvāṃ veda tad rakṣo madbhāryāṃ cāruhāsinīm ||
तत् त्वम् आख्याहि तं ह्यद्य शप्तुम् इच्छाम्यहं रुषा । (१०।१)
tat tvam ākhyāhi taṃ hyadya śaptum icchāmyahaṃ ruṣā |
बिभेति को न शापान् मे कस्य चायं व्यतिक्रमः ॥ (१०।२)
bibheti ko na śāpān me kasya cāyaṃ vyatikramaḥ ||
अग्निना भगवंस्तस्मै रक्षसे ऽहं निवेदिता । (११।२)
agninā bhagavaṃstasmai rakṣase 'haṃ niveditā |
ततो माम् अनयद् रक्षः क्रोशन्तीं कुररीम् इव ॥ (११।३)
tato mām anayad rakṣaḥ krośantīṃ kurarīm iva ||
भस्मीभूतं च तद् रक्षो माम् उत्सृज्य पपात वै ॥ (१२।२)
bhasmībhūtaṃ ca tad rakṣo mām utsṛjya papāta vai ||
इति श्रुत्वा पुलोमाया भृगुः परममन्युमान् । (१३।२)
iti śrutvā pulomāyā bhṛguḥ paramamanyumān |
शशापाग्निम् अभिक्रुद्धः सर्वभक्षो भविष्यसि ॥ (१३।३)
śaśāpāgnim abhikruddhaḥ sarvabhakṣo bhaviṣyasi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.