महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 6

6 of 1995 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूत उवाच । (१।१)

sūta uvāca

1.2१.२

अग्नेर् अथ वचः श्रुत्वा तद् रक्षः प्रजहार ताम् । (१।२)

agner atha vacaḥ śrutvā tad rakṣaḥ prajahāra tām |

1.3१.३

ब्रह्मन् वराहरूपेण मनोमारुतरंहसा ॥ (१।३)

brahman varāharūpeṇa manomārutaraṃhasā ||

2.1२.१

ततः स गर्भो निवसन् कुक्षौ भृगुकुलोद्वह । (२।१)

tataḥ sa garbho nivasan kukṣau bhṛgukulodvaha |

2.2२.२

रोषान् मातुश्च्युतः कुक्षेश्च्यवनस्तेन सो ऽभवत् ॥ (२।२)

roṣān mātuścyutaḥ kukṣeścyavanastena so 'bhavat ||

3.1३.१

तं दृष्ट्वा मातुर् उदराच्च्युतम् आदित्यवर्चसम् । (३।१)

taṃ dṛṣṭvā mātur udarāccyutam ādityavarcasam |

3.2३.२

तद् रक्षो भस्मसाद्भूतं पपात परिमुच्य ताम् ॥ (३।२)

tad rakṣo bhasmasādbhūtaṃ papāta parimucya tām ||

4.1४.१

सा तम् आदाय सुश्रोणी ससार भृगुनन्दनम् । (४।१)

sā tam ādāya suśroṇī sasāra bhṛgunandanam |

4.2४.२

च्यवनं भार्गवं ब्रह्मन् पुलोमा दुःखमूर्छिता ॥ (४।२)

cyavanaṃ bhārgavaṃ brahman pulomā duḥkhamūrchitā ||

5.1५.१

तां ददर्श स्वयं ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः । (५।१)

tāṃ dadarśa svayaṃ brahmā sarvalokapitāmahaḥ |

5.2५.२

रुदतीं बाष्पपूर्णाक्षीं भृगोर् भार्याम् अनिन्दिताम् । (५।२)

rudatīṃ bāṣpapūrṇākṣīṃ bhṛgor bhāryām aninditām |

5.3५.३

सान्त्वयामास भगवान् वधूं ब्रह्मा पितामहः ॥ (५।३)

sāntvayāmāsa bhagavān vadhūṃ brahmā pitāmahaḥ ||

6.1६.१

अश्रुबिन्दूद्भवा तस्याः प्रावर्तत महानदी । (६।१)

aśrubindūdbhavā tasyāḥ prāvartata mahānadī |

6.2६.२

अनुवर्तती सृतिं तस्या भृगोः पत्न्या यशस्विनः ॥ (६।२)

anuvartatī sṛtiṃ tasyā bhṛgoḥ patnyā yaśasvinaḥ ||

7.1७.१

तस्या मार्गं सृतवतीं दृष्ट्वा तु सरितं तदा । (७।१)

tasyā mārgaṃ sṛtavatīṃ dṛṣṭvā tu saritaṃ tadā |

7.2७.२

नाम तस्यास्तदा नद्याश्चक्रे लोकपितामहः । (७।२)

nāma tasyāstadā nadyāścakre lokapitāmahaḥ |

7.3७.३

वधूसरेति भगवांश्च्यवनस्याश्रमं प्रति ॥ (७।३)

vadhūsareti bhagavāṃścyavanasyāśramaṃ prati ||

8.1८.१

स एवं च्यवनो जज्ञे भृगोः पुत्रः प्रतापवान् । (८।१)

sa evaṃ cyavano jajñe bhṛgoḥ putraḥ pratāpavān |

8.2८.२

तं ददर्श पिता तत्र च्यवनं तां च भामिनीम् ॥ (८।२)

taṃ dadarśa pitā tatra cyavanaṃ tāṃ ca bhāminīm ||

9.1९.१

स पुलोमां ततो भार्यां पप्रच्छ कुपितो भृगुः । (९।१)

sa pulomāṃ tato bhāryāṃ papraccha kupito bhṛguḥ |

9.2९.२

केनासि रक्षसे तस्मै कथितेह जिहीर्षवे । (९।२)

kenāsi rakṣase tasmai kathiteha jihīrṣave |

9.3९.३

न हि त्वां वेद तद् रक्षो मद्भार्यां चारुहासिनीम् ॥ (९।३)

na hi tvāṃ veda tad rakṣo madbhāryāṃ cāruhāsinīm ||

10.1१०.१

तत् त्वम् आख्याहि तं ह्यद्य शप्तुम् इच्छाम्यहं रुषा । (१०।१)

tat tvam ākhyāhi taṃ hyadya śaptum icchāmyahaṃ ruṣā |

10.2१०.२

बिभेति को न शापान् मे कस्य चायं व्यतिक्रमः ॥ (१०।२)

bibheti ko na śāpān me kasya cāyaṃ vyatikramaḥ ||

11.1११.१

पुलोमोवाच । (११।१)

pulomovāca |

11.2११.२

अग्निना भगवंस्तस्मै रक्षसे ऽहं निवेदिता । (११।२)

agninā bhagavaṃstasmai rakṣase 'haṃ niveditā |

11.3११.३

ततो माम् अनयद् रक्षः क्रोशन्तीं कुररीम् इव ॥ (११।३)

tato mām anayad rakṣaḥ krośantīṃ kurarīm iva ||

12.1१२.१

साहं तव सुतस्यास्य तेजसा परिमोक्षिता । (१२।१)

sāhaṃ tava sutasyāsya tejasā parimokṣitā |

12.2१२.२

भस्मीभूतं च तद् रक्षो माम् उत्सृज्य पपात वै ॥ (१२।२)

bhasmībhūtaṃ ca tad rakṣo mām utsṛjya papāta vai ||

13.1१३.१

सूत उवाच । (१३।१)

sūta uvāca

13.2१३.२

इति श्रुत्वा पुलोमाया भृगुः परममन्युमान् । (१३।२)

iti śrutvā pulomāyā bhṛguḥ paramamanyumān |

13.3१३.३

शशापाग्निम् अभिक्रुद्धः सर्वभक्षो भविष्यसि ॥ (१३।३)

śaśāpāgnim abhikruddhaḥ sarvabhakṣo bhaviṣyasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 6

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit