महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 31

31 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शौनक उवाच । (१।१)

śaunaka uvāca

1.2१.२

भुजंगमानां शापस्य मात्रा चैव सुतेन च । (१।२)

bhujaṃgamānāṃ śāpasya mātrā caiva sutena ca |

1.3१.३

विनतायास्त्वया प्रोक्तं कारणं सूतनन्दन ॥ (१।३)

vinatāyāstvayā proktaṃ kāraṇaṃ sūtanandana ||

2.1२.१

वरप्रदानं भर्त्रा च कद्रूविनतयोस्तथा । (२।१)

varapradānaṃ bhartrā ca kadrūvinatayostathā |

2.2२.२

नामनी चैव ते प्रोक्ते पक्षिणोर् वैनतेययोः ॥ (२।२)

nāmanī caiva te prokte pakṣiṇor vainateyayoḥ ||

3.1३.१

पन्नगानां तु नामानि न कीर्तयसि सूतज । (३।१)

pannagānāṃ tu nāmāni na kīrtayasi sūtaja |

3.2३.२

प्राधान्येनापि नामानि श्रोतुम् इच्छामहे वयम् ॥ (३।२)

prādhānyenāpi nāmāni śrotum icchāmahe vayam ||

4.1४.१

सूत उवाच । (४।१)

sūta uvāca

4.2४.२

बहुत्वान् नामधेयानि भुजगानां तपोधन । (४।२)

bahutvān nāmadheyāni bhujagānāṃ tapodhana |

4.3४.३

न कीर्तयिष्ये सर्वेषां प्राधान्येन तु मे शृणु ॥ (४।३)

na kīrtayiṣye sarveṣāṃ prādhānyena tu me śṛṇu ||

5.1५.१

शेषः प्रथमतो जातो वासुकिस्तदनन्तरम् । (५।१)

śeṣaḥ prathamato jāto vāsukistadanantaram |

5.2५.२

ऐरावतस्तक्षकश्च कर्कोटकधनंजयौ ॥ (५।२)

airāvatastakṣakaśca karkoṭakadhanaṃjayau ||

6.1६.१

कालियो मणिनागश्च नागश्चापूरणस्तथा । (६।१)

kāliyo maṇināgaśca nāgaścāpūraṇastathā |

6.2६.२

नागस्तथा पिञ्जरक एलापत्त्रो ऽथ वामनः ॥ (६।२)

nāgastathā piñjaraka elāpattro 'tha vāmanaḥ ||

7.1७.१

नीलानीलौ तथा नागौ कल्माषशबलौ तथा । (७।१)

nīlānīlau tathā nāgau kalmāṣaśabalau tathā |

7.2७.२

आर्यकश्चादिकश्चैव नागश्च शलपोतकः ॥ (७।२)

āryakaścādikaścaiva nāgaśca śalapotakaḥ ||

8.1८.१

सुमनोमुखो दधिमुखस्तथा विमलपिण्डकः । (८।१)

sumanomukho dadhimukhastathā vimalapiṇḍakaḥ |

8.2८.२

आप्तः कोटनकश्चैव शङ्खो वालशिखस्तथा ॥ (८।२)

āptaḥ koṭanakaścaiva śaṅkho vālaśikhastathā ||

9.1९.१

निष्ठ्यूनको हेमगुहो नहुषः पिङ्गलस्तथा । (९।१)

niṣṭhyūnako hemaguho nahuṣaḥ piṅgalastathā |

9.2९.२

बाह्यकर्णो हस्तिपदस्तथा मुद्गरपिण्डकः ॥ (९।२)

bāhyakarṇo hastipadastathā mudgarapiṇḍakaḥ ||

10.1१०.१

कम्बलाश्वतरौ चापि नागः कालीयकस्तथा । (१०।१)

kambalāśvatarau cāpi nāgaḥ kālīyakastathā |

10.2१०.२

वृत्तसंवर्तकौ नागौ द्वौ च पद्माविति श्रुतौ ॥ (१०।२)

vṛttasaṃvartakau nāgau dvau ca padmāviti śrutau ||

11.1११.१

नागः शङ्खनकश्चैव तथा च स्फण्डको ऽपरः । (११।१)

nāgaḥ śaṅkhanakaścaiva tathā ca sphaṇḍako 'paraḥ |

11.2११.२

क्षेमकश्च महानागो नागः पिण्डारकस्तथा । (११।२)

kṣemakaśca mahānāgo nāgaḥ piṇḍārakastathā |

11.3११.३

विप्रस्यावज्ञया शक्रो मातुः सर्पा विपद्गताः । (११।३)

viprasyāvajñayā śakro mātuḥ sarpā vipadgatāḥ |

11.4११.४

सुपर्णस्तूभयप्रीत्या हरेर् अप्युपरि स्थितः ॥ (११।४)

suparṇastūbhayaprītyā harer apyupari sthitaḥ ||

12.1१२.१

करवीरः पुष्पदंष्ट्र एडको बिल्वपाण्डुकः । (१२।१)

karavīraḥ puṣpadaṃṣṭra eḍako bilvapāṇḍukaḥ |

12.2१२.२

मूषकादः शङ्खशिराः पूर्णदंष्ट्रो हरिद्रकः ॥ (१२।२)

mūṣakādaḥ śaṅkhaśirāḥ pūrṇadaṃṣṭro haridrakaḥ ||

13.1१३.१

अपराजितो ज्योतिकश्च पन्नगः श्रीवहस्तथा । (१३।१)

aparājito jyotikaśca pannagaḥ śrīvahastathā |

13.2१३.२

कौरव्यो धृतराष्ट्रश्च पुष्करः शल्यकस्तथा ॥ (१३।२)

kauravyo dhṛtarāṣṭraśca puṣkaraḥ śalyakastathā ||

14.1१४.१

विरजाश्च सुबाहुश्च शालिपिण्डश्च वीर्यवान् । (१४।१)

virajāśca subāhuśca śālipiṇḍaśca vīryavān |

14.2१४.२

हस्तिभद्रः पिठरको मुखरः कोणवासनः ॥ (१४।२)

hastibhadraḥ piṭharako mukharaḥ koṇavāsanaḥ ||

15.1१५.१

कुञ्जरः कुररश्चैव तथा नागः प्रभाकरः । (१५।१)

kuñjaraḥ kuraraścaiva tathā nāgaḥ prabhākaraḥ |

15.2१५.२

कुमुदः कुमुदाक्षश्च तित्तिरिर् हलिकस्तथा । (१५।२)

kumudaḥ kumudākṣaśca tittirir halikastathā |

15.3१५.३

सुमुखो विमुखश्चैव विमुखो ऽसिमुखस्तथा । (१५।३)

sumukho vimukhaścaiva vimukho 'simukhastathā |

15.4१५.४

कर्दमश्च महानागो नागश्च बहुमूलकः । (१५।४)

kardamaśca mahānāgo nāgaśca bahumūlakaḥ |

15.5१५.५

कर्कराकर्करौ चोभौ कुण्डोदरमहोदरौ ॥ (१५।५)

karkarākarkarau cobhau kuṇḍodaramahodarau ||

16.1१६.१

एते प्राधान्यतो नागाः कीर्तिता द्विजसत्तम । (१६।१)

ete prādhānyato nāgāḥ kīrtitā dvijasattama |

16.2१६.२

बहुत्वान् नामधेयानाम् इतरे न प्रकीर्तिताः ॥ (१६।२)

bahutvān nāmadheyānām itare na prakīrtitāḥ ||

17.1१७.१

एतेषां प्रसवो यश्च प्रसवस्य च संततिः । (१७।१)

eteṣāṃ prasavo yaśca prasavasya ca saṃtatiḥ |

17.2१७.२

असंख्येयेति मत्वा तान् न ब्रवीमि द्विजोत्तम ॥ (१७।२)

asaṃkhyeyeti matvā tān na bravīmi dvijottama ||

18.1१८.१

बहूनीह सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । (१८।१)

bahūnīha sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca |

18.2१८.२

अशक्यान्येव संख्यातुं भुजगानां तपोधन ॥ (१८।२)

aśakyānyeva saṃkhyātuṃ bhujagānāṃ tapodhana ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 31

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit