संजय उवाच । (१।१)

विद्रुतं स्वबलं दृष्ट्वा वध्यमानं महात्मभिः । (१।२)

क्रोधेन महताविष्टः पुत्रस्तव विशां पते ॥ (१।३)

अभ्येत्य सहसा कर्णं द्रोणं च जयतां वरम् । (२।१)

अमर्षवशम् आपन्नो वाक्यज्ञो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

भवद्भ्याम् इह संग्रामः क्रुद्धाभ्यां सम्प्रवर्तितः । (३।१)

आहवे निहतं दृष्ट्वा सैन्धवं सव्यसाचिना ॥ (३।२)

निहन्यमानां पाण्डूनां बलेन मम वाहिनीम् । (४।१)

भूत्वा तद्विजये शक्तावशक्ताविव पश्यतः ॥ (४।२)

यद्यहं भवतोस्त्याज्यो न वाच्यो ऽस्मि तदैव हि । (५।१)

आवां पाण्डुसुतान् संख्ये जेष्याव इति मानदौ ॥ (५।२)

तदैवाहं वचः श्रुत्वा भवद्भ्याम् अनुसंमतम् । (६।१)

कृतवान् पाण्डवैः सार्धं वैरं योधविनाशनम् ॥ (६।२)

यदि नाहं परित्याज्यो भवद्भ्यां पुरुषर्षभौ । (७।१)

युध्येताम् अनुरूपेण विक्रमेण सुविक्रमौ ॥ (७।२)

वाक्प्रतोदेन तौ वीरौ प्रणुन्नौ तनयेन ते । (८।१)

प्रावर्तयेतां तौ युद्धं घट्टिताविव पन्नगौ ॥ (८।२)

ततस्तौ रथिनां श्रेष्ठौ सर्वलोकधनुर्धरौ । (९।१)

शैनेयप्रमुखान् पार्थान् अभिदुद्रुवतू रणे ॥ (९।२)

तथैव सहिताः पार्थाः स्वेन सैन्येन संवृताः । (१०।१)

अभ्यवर्तन्त तौ वीरौ नर्दमानौ मुहुर् मुहुः ॥ (१०।२)

अथ द्रोणो महेष्वासो दशभिः शिनिपुंगवम् । (११।१)

अविध्यत् त्वरितं क्रुद्धः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ (११।२)

कर्णश्च दशभिर् बाणैः पुत्रश्च तव सप्तभिः । (१२।१)

दशभिर् वृषसेनश्च सौबलश्चापि सप्तभिः । (१२।२)

एते कौरव संक्रन्दे शैनेयं पर्यवारयन् ॥ (१२।३)

दृष्ट्वा च समरे द्रोणं निघ्नन्तं पाण्डवीं चमूम् । (१३।१)

विव्यधुः सोमकास्तूर्णं समन्ताच्छरवृष्टिभिः ॥ (१३।२)

ततो द्रोणो ऽहरत् प्राणान् क्षत्रियाणां विशां पते । (१४।१)

रश्मिभिर् भास्करो राजंस्तमसाम् इव भारत ॥ (१४।२)

द्रोणेन वध्यमानानां पाञ्चालानां विशां पते । (१५।१)

शुश्रुवे तुमुलः शब्दः क्रोशताम् इतरेतरम् ॥ (१५।२)

पुत्रान् अन्ये पितॄन् अन्ये भ्रातॄन् अन्ये च मातुलान् । (१६।१)

भागिनेयान् वयस्यांश्च तथा संबन्धिबान्धवान् । (१६।२)

उत्सृज्योत्सृज्य गच्छन्ति त्वरिता जीवितेप्सवः ॥ (१६।३)

अपरे मोहिता मोहात् तम् एवाभिमुखा ययुः । (१७।१)

पाण्डवानां रणे योधाः परलोकं तथापरे ॥ (१७।२)

सा तथा पाण्डवी सेना वध्यमाना महात्मभिः । (१८।१)

निशि सम्प्राद्रवद् राजन्न् उत्सृज्योल्काः सहस्रशः ॥ (१८।२)

पश्यतो भीमसेनस्य विजयस्याच्युतस्य च । (१९।१)

यमयोर् धर्मपुत्रस्य पार्षतस्य च पश्यतः ॥ (१९।२)

तमसा संवृते लोके न प्राज्ञायत किंचन । (२०।१)

कौरवाणां प्रकाशेन दृश्यन्ते तु द्रुताः परे ॥ (२०।२)

द्रवमाणं तु तत् सैन्यं द्रोणकर्णौ महारथौ । (२१।१)

जघ्नतुः पृष्ठतो राजन् किरन्तौ सायकान् बहून् ॥ (२१।२)

पाञ्चालेषु प्रभग्नेषु दीर्यमाणेषु सर्वशः । (२२।१)

जनार्दनो दीनमनाः प्रत्यभाषत फल्गुनम् ॥ (२२।२)

द्रोणकर्णौ महेष्वासावेतौ पार्षतसात्यकी । (२३।१)

पाञ्चालांश्चैव सहितौ जघ्नतुः सायकैर् भृशम् ॥ (२३।२)

एतयोः शरवर्षेण प्रभग्ना नो महारथाः । (२४।१)

वार्यमाणापि कौन्तेय पृतना नावतिष्ठते ॥ (२४।२)

एतावावां सर्वसैन्यैर् व्यूढैः सम्यग् उदायुधैः । (२५।१)

द्रोणं च सूतपुत्रं च प्रयतावः प्रबाधितुम् ॥ (२५।२)

एतौ हि बलिनौ शूरौ कृतास्त्रौ जितकाशिनौ । (२६।१)

उपेक्षितौ बलं क्रुद्धौ नाशयेतां निशाम् इमाम् । (२६।२)

एष भीमो ऽभियात्युग्रः पुनर् आवर्त्य वाहिनीम् ॥ (२६।३)

वृकोदरं तथायान्तं दृष्ट्वा तत्र जनार्दनः । (२७।१)

पुनर् एवाब्रवीद् राजन् हर्षयन्न् इव पाण्डवम् ॥ (२७।२)

एष भीमो रणश्लाघी वृतः सोमकपाण्डवैः । (२८।१)

रुषितो ऽभ्येति वेगेन द्रोणकर्णौ महाबलौ ॥ (२८।२)

एतेन सहितो युध्य पाञ्चालैश्च महारथैः । (२९।१)

आश्वासनार्थं सर्वेषां सैन्यानां पाण्डुनन्दन ॥ (२९।२)

ततस्तौ पुरुषव्याघ्रावुभौ माधवपाण्डवौ । (३०।१)

द्रोणकर्णौ समासाद्य धिष्ठितौ रणमूर्धनि ॥ (३०।२)

ततस्तत् पुनर् आवृत्तं युधिष्ठिरबलं महत् । (३१।१)

ततो द्रोणश्च कर्णश्च परान् ममृदतुर् युधि ॥ (३१।२)

स संप्रहारस्तुमुलो निशि प्रत्यभवन्महान् । (३२।१)

यथा सागरयो राजंश्चन्द्रोदयविवृद्धयोः ॥ (३२।२)

तत उत्सृज्य पाणिभ्यः प्रदीपांस्तव वाहिनी । (३३।१)

युयुधे पाण्डवैः सार्धम् उन्मत्तवद् अहःक्षये ॥ (३३।२)

रजसा तमसा चैव संवृते भृशदारुणे । (३४।१)

केवलं नामगोत्रेण प्रायुध्यन्त जयैषिणः ॥ (३४।२)

अश्रूयन्त हि नामानि श्राव्यमाणानि पार्थिवैः । (३५।१)

प्रहरद्भिर् महाराज स्वयंवर इवाहवे ॥ (३५।२)

निःशब्दम् आसीत् सहसा पुनः शब्दो महान् अभूत् । (३६।१)

क्रुद्धानां युध्यमानानां जयतां जीयताम् अपि ॥ (३६।२)

यत्र यत्र स्म दृश्यन्ते प्रदीपाः कुरुसत्तम । (३७।१)

तत्र तत्र स्म ते शूरा निपतन्ति पतंगवत् ॥ (३७।२)

तथा संयुध्यमानानां विगाढाभून्महानिशा । (३८।१)

पाण्डवानां च राजेन्द्र कौरवाणां च सर्वशः ॥ (३८।२)