महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 65

1043 of 1995 · 67 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

तस्मिन् प्रभग्ने सैन्याग्रे वध्यमाने किरीटिना । (१।२)

tasmin prabhagne sainyāgre vadhyamāne kirīṭinā |

1.3१.३

के नु तत्र रणे वीराः प्रत्युदीयुर् धनंजयम् ॥ (१।३)

ke nu tatra raṇe vīrāḥ pratyudīyur dhanaṃjayam ||

2.1२.१

आहोस्विच्छकटव्यूहं प्रविष्टा मोघनिश्चयाः । (२।१)

āhosvicchakaṭavyūhaṃ praviṣṭā moghaniścayāḥ |

2.2२.२

द्रोणम् आश्रित्य तिष्ठन्तः प्राकारम् अकुतोभयाः ॥ (२।२)

droṇam āśritya tiṣṭhantaḥ prākāram akutobhayāḥ ||

3.1३.१

संजय उवाच । (३।१)

saṃjaya uvāca

3.2३.२

तथार्जुनेन संभग्ने तस्मिंस्तव बले तदा । (३।२)

tathārjunena saṃbhagne tasmiṃstava bale tadā |

3.3३.३

हतवीरे हतोत्साहे पलायनकृतक्षणे ॥ (३।३)

hatavīre hatotsāhe palāyanakṛtakṣaṇe ||

4.1४.१

पाकशासनिनाभीक्ष्णं वध्यमाने शरोत्तमैः । (४।१)

pākaśāsaninābhīkṣṇaṃ vadhyamāne śarottamaiḥ |

4.2४.२

न तत्र कश्चित् संग्रामे शशाकार्जुनम् ईक्षितुम् ॥ (४।२)

na tatra kaścit saṃgrāme śaśākārjunam īkṣitum ||

5.1५.१

ततस्तव सुतो राजन् दृष्ट्वा सैन्यं तथागतम् । (५।१)

tatastava suto rājan dṛṣṭvā sainyaṃ tathāgatam |

5.2५.२

दुःशासनो भृशं क्रुद्धो युद्धायार्जुनम् अभ्ययात् ॥ (५।२)

duḥśāsano bhṛśaṃ kruddho yuddhāyārjunam abhyayāt ||

6.1६.१

स काञ्चनविचित्रेण कवचेन समावृतः । (६।१)

sa kāñcanavicitreṇa kavacena samāvṛtaḥ |

6.2६.२

जाम्बूनदशिरस्त्राणः शूरस्तीव्रपराक्रमः ॥ (६।२)

jāmbūnadaśirastrāṇaḥ śūrastīvraparākramaḥ ||

7.1७.१

नागानीकेन महता ग्रसन्न् इव महीम् इमाम् । (७।१)

nāgānīkena mahatā grasann iva mahīm imām |

7.2७.२

दुःशासनो महाराज सव्यसाचिनम् आवृणोत् ॥ (७।२)

duḥśāsano mahārāja savyasācinam āvṛṇot ||

8.1८.१

ह्रादेन गजघण्टानां शङ्खानां निनदेन च । (८।१)

hrādena gajaghaṇṭānāṃ śaṅkhānāṃ ninadena ca |

8.2८.२

ज्याक्षेपनिनदैश्चैव विरावेण च दन्तिनाम् ॥ (८।२)

jyākṣepaninadaiścaiva virāveṇa ca dantinām ||

9.1९.१

भूर् दिशश्चान्तरिक्षं च शब्देनासीत् समावृतम् । (९।१)

bhūr diśaścāntarikṣaṃ ca śabdenāsīt samāvṛtam |

9.2९.२

स मुहूर्तं प्रतिभयो दारुणः समपद्यत ॥ (९।२)

sa muhūrtaṃ pratibhayo dāruṇaḥ samapadyata ||

10.1१०.१

तान् दृष्ट्वा पततस्तूर्णम् अङ्कुशैर् अभिचोदितान् । (१०।१)

tān dṛṣṭvā patatastūrṇam aṅkuśair abhicoditān |

10.2१०.२

व्यालम्बहस्तान् संरब्धान् सपक्षान् इव पर्वतान् ॥ (१०।२)

vyālambahastān saṃrabdhān sapakṣān iva parvatān ||

11.1११.१

सिंहनादेन महता नरसिंहो धनंजयः । (११।१)

siṃhanādena mahatā narasiṃho dhanaṃjayaḥ |

11.2११.२

गजानीकम् अमित्राणाम् अभितो व्यधमच्छरैः ॥ (११।२)

gajānīkam amitrāṇām abhito vyadhamaccharaiḥ ||

12.1१२.१

महोर्मिणम् इवोद्धूतं श्वसनेन महार्णवम् । (१२।१)

mahormiṇam ivoddhūtaṃ śvasanena mahārṇavam |

12.2१२.२

किरीटी तद् गजानीकं प्राविशन्मकरो यथा ॥ (१२।२)

kirīṭī tad gajānīkaṃ prāviśanmakaro yathā ||

13.1१३.१

काष्ठातीत इवादित्यः प्रतपन् युगसंक्षये । (१३।१)

kāṣṭhātīta ivādityaḥ pratapan yugasaṃkṣaye |

13.2१३.२

ददृशे दिक्षु सर्वासु पार्थः परपुरंजयः ॥ (१३।२)

dadṛśe dikṣu sarvāsu pārthaḥ parapuraṃjayaḥ ||

14.1१४.१

खुरशब्देन चाश्वानां नेमिघोषेण तेन च । (१४।१)

khuraśabdena cāśvānāṃ nemighoṣeṇa tena ca |

14.2१४.२

तेन चोत्क्रुष्टशब्देन ज्यानिनादेन तेन च । (१४।२)

tena cotkruṣṭaśabdena jyāninādena tena ca |

14.3१४.३

देवदत्तस्य घोषेण गाण्डीवनिनदेन च ॥ (१४।३)

devadattasya ghoṣeṇa gāṇḍīvaninadena ca ||

15.1१५.१

मन्दवेगतरा नागा बभूवुस्ते विचेतसः । (१५।१)

mandavegatarā nāgā babhūvuste vicetasaḥ |

15.2१५.२

शरैर् आशीविषस्पर्शैर् निर्भिन्नाः सव्यसाचिना ॥ (१५।२)

śarair āśīviṣasparśair nirbhinnāḥ savyasācinā ||

16.1१६.१

ते गजा विशिखैस्तीक्ष्णैर् युधि गाण्डीवचोदितैः । (१६।१)

te gajā viśikhaistīkṣṇair yudhi gāṇḍīvacoditaiḥ |

16.2१६.२

अनेकशतसाहस्रैः सर्वाङ्गेषु समर्पिताः ॥ (१६।२)

anekaśatasāhasraiḥ sarvāṅgeṣu samarpitāḥ ||

17.1१७.१

आरावं परमं कृत्वा वध्यमानाः किरीटिना । (१७।१)

ārāvaṃ paramaṃ kṛtvā vadhyamānāḥ kirīṭinā |

17.2१७.२

निपेतुर् अनिशं भूमौ छिन्नपक्षा इवाद्रयः ॥ (१७।२)

nipetur aniśaṃ bhūmau chinnapakṣā ivādrayaḥ ||

18.1१८.१

अपरे दन्तवेष्टेषु कुम्भेषु च कटेषु च । (१८।१)

apare dantaveṣṭeṣu kumbheṣu ca kaṭeṣu ca |

18.2१८.२

शरैः समर्पिता नागाः क्रौञ्चवद् व्यनदन्मुहुः ॥ (१८।२)

śaraiḥ samarpitā nāgāḥ krauñcavad vyanadanmuhuḥ ||

19.1१९.१

गजस्कन्धगतानां च पुरुषाणां किरीटिना । (१९।१)

gajaskandhagatānāṃ ca puruṣāṇāṃ kirīṭinā |

19.2१९.२

आछिद्यन्तोत्तमाङ्गानि भल्लैः संनतपर्वभिः ॥ (१९।२)

āchidyantottamāṅgāni bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ ||

20.1२०.१

सकुण्डलानां पततां शिरसां धरणीतले । (२०।१)

sakuṇḍalānāṃ patatāṃ śirasāṃ dharaṇītale |

20.2२०.२

पद्मानाम् इव संघातैः पार्थश्चक्रे निवेदनम् ॥ (२०।२)

padmānām iva saṃghātaiḥ pārthaścakre nivedanam ||

21.1२१.१

यन्त्रबद्धा विकवचा व्रणार्ता रुधिरोक्षिताः । (२१।१)

yantrabaddhā vikavacā vraṇārtā rudhirokṣitāḥ |

21.2२१.२

भ्रमत्सु युधि नागेषु मनुष्या विललम्बिरे ॥ (२१।२)

bhramatsu yudhi nāgeṣu manuṣyā vilalambire ||

22.1२२.१

केचिद् एकेन बाणेन सुमुक्तेन पतत्रिणा । (२२।१)

kecid ekena bāṇena sumuktena patatriṇā |

22.2२२.२

द्वौ त्रयश्च विनिर्भिन्ना निपेतुर् धरणीतले ॥ (२२।२)

dvau trayaśca vinirbhinnā nipetur dharaṇītale ||

23.1२३.१

मौर्वीं धनुर् ध्वजं चैव युगानीषास्तथैव च । (२३।१)

maurvīṃ dhanur dhvajaṃ caiva yugānīṣāstathaiva ca |

23.2२३.२

रथिनां कुट्टयामास भल्लैः संनतपर्वभिः ॥ (२३।२)

rathināṃ kuṭṭayāmāsa bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ ||

24.1२४.१

न संदधन्न चाप्यस्यन्न विमुञ्चन्न चोद्धरन् । (२४।१)

na saṃdadhanna cāpyasyanna vimuñcanna coddharan |

24.2२४.२

मण्डलेनैव धनुषा नृत्यन् पार्थः स्म दृश्यते ॥ (२४।२)

maṇḍalenaiva dhanuṣā nṛtyan pārthaḥ sma dṛśyate ||

25.1२५.१

अतिविद्धाश्च नाराचैर् वमन्तो रुधिरं मुखैः । (२५।१)

atividdhāśca nārācair vamanto rudhiraṃ mukhaiḥ |

25.2२५.२

मुहूर्तान्निपतन्त्यन्ये वारणा वसुधातले ॥ (२५।२)

muhūrtānnipatantyanye vāraṇā vasudhātale ||

26.1२६.१

उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः । (२६।१)

utthitānyagaṇeyāni kabandhāni samantataḥ |

26.2२६.२

अदृश्यन्त महाराज तस्मिन् परमसंकुले ॥ (२६।२)

adṛśyanta mahārāja tasmin paramasaṃkule ||

27.1२७.१

सचापाः साङ्गुलित्राणाः सखड्गाः साङ्गदा रणे । (२७।१)

sacāpāḥ sāṅgulitrāṇāḥ sakhaḍgāḥ sāṅgadā raṇe |

27.2२७.२

अदृश्यन्त भुजाश्छिन्ना हेमाभरणभूषिताः ॥ (२७।२)

adṛśyanta bhujāśchinnā hemābharaṇabhūṣitāḥ ||

28.1२८.१

सूपस्करैर् अधिष्ठानैर् ईषादण्डकबन्धुरैः । (२८।१)

sūpaskarair adhiṣṭhānair īṣādaṇḍakabandhuraiḥ |

28.2२८.२

चक्रैर् विमथितैर् अक्षैर् भग्नैश्च बहुधा युगैः ॥ (२८।२)

cakrair vimathitair akṣair bhagnaiśca bahudhā yugaiḥ ||

29.1२९.१

वर्मचापशरैश्चैव व्यवकीर्णैस्ततस्ततः । (२९।१)

varmacāpaśaraiścaiva vyavakīrṇaistatastataḥ |

29.2२९.२

स्रग्भिर् आभरणैर् वस्त्रैः पतितैश्च महाध्वजैः ॥ (२९।२)

sragbhir ābharaṇair vastraiḥ patitaiśca mahādhvajaiḥ ||

30.1३०.१

निहतैर् वारणैर् अश्वैः क्षत्रियैश्च निपातितैः । (३०।१)

nihatair vāraṇair aśvaiḥ kṣatriyaiśca nipātitaiḥ |

30.2३०.२

अदृश्यत मही तत्र दारुणप्रतिदर्शना ॥ (३०।२)

adṛśyata mahī tatra dāruṇapratidarśanā ||

31.1३१.१

एवं दुःशासनबलं वध्यमानं किरीटिना । (३१।१)

evaṃ duḥśāsanabalaṃ vadhyamānaṃ kirīṭinā |

31.2३१.२

सम्प्राद्रवन्महाराज व्यथितं वै सनायकम् ॥ (३१।२)

samprādravanmahārāja vyathitaṃ vai sanāyakam ||

32.1३२.१

ततो दुःशासनस्त्रस्तः सहानीकः शरार्दितः । (३२।१)

tato duḥśāsanastrastaḥ sahānīkaḥ śarārditaḥ |

32.2३२.२

द्रोणं त्रातारम् आकाङ्क्षञ् शकटव्यूहम् अभ्यगात् ॥ (३२।२)

droṇaṃ trātāram ākāṅkṣañ śakaṭavyūham abhyagāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 65

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit