महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 5

669 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वासुदेव उवाच । (१।१)

vāsudeva uvāca

1.2१.२

उपपन्नम् इदं वाक्यं सोमकानां धुरंधरे । (१।२)

upapannam idaṃ vākyaṃ somakānāṃ dhuraṃdhare |

1.3१.३

अर्थसिद्धिकरं राज्ञः पाण्डवस्य महौजसः ॥ (१।३)

arthasiddhikaraṃ rājñaḥ pāṇḍavasya mahaujasaḥ ||

2.1२.१

एतच्च पूर्वकार्यं नः सुनीतम् अभिकाङ्क्षताम् । (२।१)

etacca pūrvakāryaṃ naḥ sunītam abhikāṅkṣatām |

2.2२.२

अन्यथा ह्याचरन् कर्म पुरुषः स्यात् सुबालिशः ॥ (२।२)

anyathā hyācaran karma puruṣaḥ syāt subāliśaḥ ||

3.1३.१

किं तु संबन्धकं तुल्यम् अस्माकं कुरुपाण्डुषु । (३।१)

kiṃ tu saṃbandhakaṃ tulyam asmākaṃ kurupāṇḍuṣu |

3.2३.२

यथेष्टं वर्तमानेषु पाण्डवेषु च तेषु च ॥ (३।२)

yatheṣṭaṃ vartamāneṣu pāṇḍaveṣu ca teṣu ca ||

4.1४.१

ते विवाहार्थम् आनीता वयं सर्वे यथा भवान् । (४।१)

te vivāhārtham ānītā vayaṃ sarve yathā bhavān |

4.2४.२

कृते विवाहे मुदिता गमिष्यामो गृहान् प्रति ॥ (४।२)

kṛte vivāhe muditā gamiṣyāmo gṛhān prati ||

5.1५.१

भवान् वृद्धतमो राज्ञां वयसा च श्रुतेन च । (५।१)

bhavān vṛddhatamo rājñāṃ vayasā ca śrutena ca |

5.2५.२

शिष्यवत् ते वयं सर्वे भवामेह न संशयः ॥ (५।२)

śiṣyavat te vayaṃ sarve bhavāmeha na saṃśayaḥ ||

6.1६.१

भवन्तं धृतराष्ट्रश्च सततं बहु मन्यते । (६।१)

bhavantaṃ dhṛtarāṣṭraśca satataṃ bahu manyate |

6.2६.२

आचार्ययोः सखा चासि द्रोणस्य च कृपस्य च ॥ (६।२)

ācāryayoḥ sakhā cāsi droṇasya ca kṛpasya ca ||

7.1७.१

स भवान् प्रेषयत्वद्य पाण्डवार्थकरं वचः । (७।१)

sa bhavān preṣayatvadya pāṇḍavārthakaraṃ vacaḥ |

7.2७.२

सर्वेषां निश्चितं तन्नः प्रेषयिष्यति यद् भवान् ॥ (७।२)

sarveṣāṃ niścitaṃ tannaḥ preṣayiṣyati yad bhavān ||

8.1८.१

यदि तावच्छमं कुर्यान्न्यायेन कुरुपुंगवः । (८।१)

yadi tāvacchamaṃ kuryānnyāyena kurupuṃgavaḥ |

8.2८.२

न भवेत् कुरुपाण्डूनां सौभ्रात्रेण महान् क्षयः ॥ (८।२)

na bhavet kurupāṇḍūnāṃ saubhrātreṇa mahān kṣayaḥ ||

9.1९.१

अथ दर्पान्वितो मोहान्न कुर्याद् धृतराष्ट्रजः । (९।१)

atha darpānvito mohānna kuryād dhṛtarāṣṭrajaḥ |

9.2९.२

अन्येषां प्रेषयित्वा च पश्चाद् अस्मान् समाह्वयेः ॥ (९।२)

anyeṣāṃ preṣayitvā ca paścād asmān samāhvayeḥ ||

10.1१०.१

ततो दुर्योधनो मन्दः सहामात्यः सबान्धवः । (१०।१)

tato duryodhano mandaḥ sahāmātyaḥ sabāndhavaḥ |

10.2१०.२

निष्ठाम् आपत्स्यते मूढः क्रुद्धे गाण्डीवधन्वनि ॥ (१०।२)

niṣṭhām āpatsyate mūḍhaḥ kruddhe gāṇḍīvadhanvani ||

11.1११.१

वैशंपायन उवाच । (११।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

11.2११.२

ततः सत्कृत्य वार्ष्णेयं विराटः पृथिवीपतिः । (११।२)

tataḥ satkṛtya vārṣṇeyaṃ virāṭaḥ pṛthivīpatiḥ |

11.3११.३

गृहान् प्रस्थापयामास सगणं सहबान्धवम् ॥ (११।३)

gṛhān prasthāpayāmāsa sagaṇaṃ sahabāndhavam ||

12.1१२.१

द्वारकां तु गते कृष्णे युधिष्ठिरपुरोगमाः । (१२।१)

dvārakāṃ tu gate kṛṣṇe yudhiṣṭhirapurogamāḥ |

12.2१२.२

चक्रुः सांग्रामिकं सर्वं विराटश्च महीपतिः ॥ (१२।२)

cakruḥ sāṃgrāmikaṃ sarvaṃ virāṭaśca mahīpatiḥ ||

13.1१३.१

ततः संप्रेषयामास विराटः सह बान्धवैः । (१३।१)

tataḥ saṃpreṣayāmāsa virāṭaḥ saha bāndhavaiḥ |

13.2१३.२

सर्वेषां भूमिपालानां द्रुपदश्च महीपतिः ॥ (१३।२)

sarveṣāṃ bhūmipālānāṃ drupadaśca mahīpatiḥ ||

14.1१४.१

वचनात् कुरुसिंहानां मत्स्यपाञ्चालयोश्च ते । (१४।१)

vacanāt kurusiṃhānāṃ matsyapāñcālayośca te |

14.2१४.२

समाजग्मुर् महीपालाः सम्प्रहृष्टा महाबलाः ॥ (१४।२)

samājagmur mahīpālāḥ samprahṛṣṭā mahābalāḥ ||

15.1१५.१

तच्छ्रुत्वा पाण्डुपुत्राणां समागच्छन्महद् बलम् । (१५।१)

tacchrutvā pāṇḍuputrāṇāṃ samāgacchanmahad balam |

15.2१५.२

धृतराष्ट्रसुतश्चापि समानिन्ये महीपतीन् ॥ (१५।२)

dhṛtarāṣṭrasutaścāpi samāninye mahīpatīn ||

16.1१६.१

समाकुला मही राजन् कुरुपाण्डवकारणात् । (१६।१)

samākulā mahī rājan kurupāṇḍavakāraṇāt |

16.2१६.२

तदा समभवत् कृत्स्ना संप्रयाणे महीक्षिताम् ॥ (१६।२)

tadā samabhavat kṛtsnā saṃprayāṇe mahīkṣitām ||

17.1१७.१

बलानि तेषां वीराणाम् आगच्छन्ति ततस्ततः । (१७।१)

balāni teṣāṃ vīrāṇām āgacchanti tatastataḥ |

17.2१७.२

चालयन्तीव गां देवीं सपर्वतवनाम् इमाम् ॥ (१७।२)

cālayantīva gāṃ devīṃ saparvatavanām imām ||

18.1१८.१

ततः प्रज्ञावयोवृद्धं पाञ्चाल्यः स्वपुरोहितम् । (१८।१)

tataḥ prajñāvayovṛddhaṃ pāñcālyaḥ svapurohitam |

18.2१८.२

कुरुभ्यः प्रेषयामास युधिष्ठिरमते तदा ॥ (१८।२)

kurubhyaḥ preṣayāmāsa yudhiṣṭhiramate tadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 5

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit