संजय उवाच । (१।१)

विहृत्य च ततो राजन् सहिताः कुरुपाण्डवाः । (१।२)

व्यतीतायां तु शर्वर्यां पुनर् युद्धाय निर्ययुः ॥ (१।३)

तत्र शब्दो महान् आसीत् तव तेषां च भारत । (२।१)

युज्यतां रथमुख्यानां कल्प्यतां चैव दन्तिनाम् ॥ (२।२)

संनह्यतां पदातीनां हयानां चैव भारत । (३।१)

शङ्खदुन्दुभिनादश्च तुमुलः सर्वतो ऽभवत् ॥ (३।२)

ततो युधिष्ठिरो राजा धृष्टद्युम्नम् अभाषत । (४।१)

व्यूहं व्यूह महाबाहो मकरं शत्रुतापनम् ॥ (४।२)

एवम् उक्तस्तु पार्थेन धृष्टद्युम्नो महारथः । (५।१)

व्यादिदेश महाराज रथिनो रथिनां वरः ॥ (५।२)

शिरो ऽभूद् द्रुपदस्तस्य पाण्डवश्च धनंजयः । (६।१)

चक्षुषी सहदेवश्च नकुलश्च महारथः । (६।२)

तुण्डम् आसीन्महाराज भीमसेनो महाबलः ॥ (६।३)

सौभद्रो द्रौपदेयाश्च राक्षसश्च घटोत्कचः । (७।१)

सात्यकिर् धर्मराजश्च व्यूहग्रीवां समास्थिताः ॥ (७।२)

पृष्ठम् आसीन्महाराज विराटो वाहिनीपतिः । (८।१)

धृष्टद्युम्नेन सहितो महत्या सेनया वृतः ॥ (८।२)

केकया भ्रातरः पञ्च वामं पार्श्वं समाश्रिताः । (९।१)

धृष्टकेतुर् नरव्याघ्रः करकर्षश्च वीर्यवान् । (९।२)

दक्षिणं पक्षम् आश्रित्य स्थिता व्यूहस्य रक्षणे ॥ (९।३)

पादयोस्तु महाराज स्थितः श्रीमान्महारथः । (१०।१)

कुन्तिभोजः शतानीको महत्या सेनया वृतः ॥ (१०।२)

शिखण्डी तु महेष्वासः सोमकैः संवृतो बली । (११।१)

इरावांश्च ततः पुच्छे मकरस्य व्यवस्थितौ ॥ (११।२)

एवम् एतन्महाव्यूहं व्यूह्य भारत पाण्डवाः । (१२।१)

सूर्योदये महाराज पुनर् युद्धाय दंशिताः ॥ (१२।२)

कौरवान् अभ्ययुस्तूर्णं हस्त्यश्वरथपत्तिभिः । (१३।१)

समुच्छ्रितैर् ध्वजैश्चित्रैः शस्त्रैश्च विमलैः शितैः ॥ (१३।२)

व्यूहं दृष्ट्वा तु तत् सैन्यं पिता देवव्रतस्तव । (१४।१)

क्रौञ्चेन महता राजन् प्रत्यव्यूहत वाहिनीम् ॥ (१४।२)

तस्य तुण्डे महेष्वासो भारद्वाजो व्यरोचत । (१५।१)

अश्वत्थामा कृपश्चैव चक्षुर् आस्तां नरेश्वर ॥ (१५।२)

कृतवर्मा तु सहितः काम्बोजारट्टबाह्लिकैः । (१६।१)

शिरस्यासीन्नरश्रेष्ठः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ (१६।२)

ग्रीवायां शूरसेनस्तु तव पुत्रश्च मारिष । (१७।१)

दुर्योधनो महाराज राजभिर् बहुभिर् वृतः ॥ (१७।२)

प्राग्ज्योतिषस्तु सहितः मद्रसौवीरकेकयैः । (१८।१)

उरस्यभून्नरश्रेष्ठ महत्या सेनया वृतः ॥ (१८।२)

स्वसेनया च सहितः सुशर्मा प्रस्थलाधिपः । (१९।१)

वामं पक्षं समाश्रित्य दंशितः समवस्थितः ॥ (१९।२)

तुषारा यवनाश्चैव शकाश्च सह चूचुपैः । (२०।१)

दक्षिणं पक्षम् आश्रित्य स्थिता व्यूहस्य भारत ॥ (२०।२)

श्रुतायुश्च शतायुश्च सौमदत्तिश्च मारिष । (२१।१)

व्यूहस्य जघने तस्थू रक्षमाणाः परस्परम् ॥ (२१।२)

ततो युद्धाय संजग्मुः पाण्डवाः कौरवैः सह । (२२।१)

सूर्योदये महाराज ततो युद्धम् अभून्महत् ॥ (२२।२)

प्रतीयू रथिनो नागान्नागाश्च रथिनो ययुः । (२३।१)

हयारोहा हयारोहान् रथिनश्चापि सादिनः ॥ (२३।२)

सारथिं च रथी राजन् कुञ्जरांश्च महारणे । (२४।१)

हस्त्यारोहा रथारोहान् रथिनश्चापि सादिनः ॥ (२४।२)

रथिनः पत्तिभिः सार्धं सादिनश्चापि पत्तिभिः । (२५।१)

अन्योन्यं समरे राजन् प्रत्यधावन्न् अमर्षिताः ॥ (२५।२)

भीमसेनार्जुनयमैर् गुप्ता चान्यैर् महारथैः । (२६।१)

शुशुभे पाण्डवी सेना नक्षत्रैर् इव शर्वरी ॥ (२६।२)

तथा भीष्मकृपद्रोणशल्यदुर्योधनादिभिः । (२७।१)

तवापि विबभौ सेना ग्रहैर् द्यौर् इव संवृता ॥ (२७।२)

भीमसेनस्तु कौन्तेयो द्रोणं दृष्ट्वा पराक्रमी । (२८।१)

अभ्ययाज्जवनैर् अश्वैर् भारद्वाजस्य वाहिनीम् ॥ (२८।२)

द्रोणस्तु समरे क्रुद्धो भीमं नवभिर् आयसैः । (२९।१)

विव्याध समरे राजन्मर्माण्युद्दिश्य वीर्यवान् ॥ (२९।२)

दृढाहतस्ततो भीमो भारद्वाजस्य संयुगे । (३०।१)

सारथिं प्रेषयामास यमस्य सदनं प्रति ॥ (३०।२)

स संगृह्य स्वयं वाहान् भारद्वाजः प्रतापवान् । (३१।१)

व्यधमत् पाण्डवीं सेनां तूलराशिम् इवानलः ॥ (३१।२)

ते वध्यमाना द्रोणेन भीष्मेण च नरोत्तम । (३२।१)

सृञ्जयाः केकयैः सार्धं पलायनपराभवन् ॥ (३२।२)

तथैव तावकं सैन्यं भीमार्जुनपरिक्षतम् । (३३।१)

मुह्यते तत्र तत्रैव समदेव वराङ्गना ॥ (३३।२)

अभिद्येतां ततो व्यूहौ तस्मिन् वीरवरक्षये । (३४।१)

आसीद् व्यतिकरो घोरस्तव तेषां च भारत ॥ (३४।२)

तद् अद्भुतम् अपश्याम तावकानां परैः सह । (३५।१)

एकायनगताः सर्वे यद् अयुध्यन्त भारत ॥ (३५।२)

प्रतिसंवार्य चास्त्राणि ते ऽन्योन्यस्य विशां पते । (३६।१)

युयुधुः पाण्डवाश्चैव कौरवाश्च महारथाः ॥ (३६।२)