महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 85

1920 of 1995 · 49 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

शकुनेस्तु सुतो वीरो गान्धाराणां महारथः । (१।२)

śakunestu suto vīro gāndhārāṇāṃ mahārathaḥ |

1.3१.३

प्रत्युद्ययौ गुडाकेशं सैन्येन महता वृतः । (१।३)

pratyudyayau guḍākeśaṃ sainyena mahatā vṛtaḥ |

1.4१.४

हस्त्यश्वरथपूर्णेन पताकाध्वजमालिना ॥ (१।४)

hastyaśvarathapūrṇena patākādhvajamālinā ||

2.1२.१

अमृष्यमाणास्ते योधा नृपतेः शकुनेर् वधम् । (२।१)

amṛṣyamāṇāste yodhā nṛpateḥ śakuner vadham |

2.2२.२

अभ्ययुः सहिताः पार्थं प्रगृहीतशरासनाः ॥ (२।२)

abhyayuḥ sahitāḥ pārthaṃ pragṛhītaśarāsanāḥ ||

3.1३.१

तान् उवाच स धर्मात्मा बीभत्सुर् अपराजितः । (३।१)

tān uvāca sa dharmātmā bībhatsur aparājitaḥ |

3.2३.२

युधिष्ठिरस्य वचनं न च ते जगृहुर् हितम् ॥ (३।२)

yudhiṣṭhirasya vacanaṃ na ca te jagṛhur hitam ||

4.1४.१

वार्यमाणास्तु पार्थेन सान्त्वपूर्वम् अमर्षिताः । (४।१)

vāryamāṇāstu pārthena sāntvapūrvam amarṣitāḥ |

4.2४.२

परिवार्य हयं जग्मुस्ततश्चुक्रोध पाण्डवः ॥ (४।२)

parivārya hayaṃ jagmustataścukrodha pāṇḍavaḥ ||

5.1५.१

ततः शिरांसि दीप्ताग्रैस्तेषां चिछेद पाण्डवः । (५।१)

tataḥ śirāṃsi dīptāgraisteṣāṃ cicheda pāṇḍavaḥ |

5.2५.२

क्षुरैर् गाण्डीवनिर्मुक्तैर् नातियत्नाद् इवार्जुनः ॥ (५।२)

kṣurair gāṇḍīvanirmuktair nātiyatnād ivārjunaḥ ||

6.1६.१

ते वध्यमानाः पार्थेन हयम् उत्सृज्य संभ्रमात् । (६।१)

te vadhyamānāḥ pārthena hayam utsṛjya saṃbhramāt |

6.2६.२

न्यवर्तन्त महाराज शरवर्षार्दिता भृशम् ॥ (६।२)

nyavartanta mahārāja śaravarṣārditā bhṛśam ||

7.1७.१

वितुद्यमानस्तैश्चापि गान्धारैः पाण्डवर्षभः । (७।१)

vitudyamānastaiścāpi gāndhāraiḥ pāṇḍavarṣabhaḥ |

7.2७.२

आदिश्यादिश्य तेजस्वी शिरांस्येषां न्यपातयत् ॥ (७।२)

ādiśyādiśya tejasvī śirāṃsyeṣāṃ nyapātayat ||

8.1८.१

वध्यमानेषु तेष्वाजौ गान्धारेषु समन्ततः । (८।१)

vadhyamāneṣu teṣvājau gāndhāreṣu samantataḥ |

8.2८.२

स राजा शकुनेः पुत्रः पाण्डवं प्रत्यवारयत् ॥ (८।२)

sa rājā śakuneḥ putraḥ pāṇḍavaṃ pratyavārayat ||

9.1९.१

तं युध्यमानं राजानं क्षत्रधर्मे व्यवस्थितम् । (९।१)

taṃ yudhyamānaṃ rājānaṃ kṣatradharme vyavasthitam |

9.2९.२

पार्थो ऽब्रवीन्न मे वध्या राजानो राजशासनात् । (९।२)

pārtho 'bravīnna me vadhyā rājāno rājaśāsanāt |

9.3९.३

अलं युद्धेन ते वीर न ते ऽस्त्यद्य पराजयः ॥ (९।३)

alaṃ yuddhena te vīra na te 'styadya parājayaḥ ||

10.1१०.१

इत्युक्तस्तद् अनादृत्य वाक्यम् अज्ञानमोहितः । (१०।१)

ityuktastad anādṛtya vākyam ajñānamohitaḥ |

10.2१०.२

स शक्रसमकर्माणम् अवाकिरत सायकैः ॥ (१०।२)

sa śakrasamakarmāṇam avākirata sāyakaiḥ ||

11.1११.१

तस्य पार्थः शिरस्त्राणम् अर्धचन्द्रेण पत्रिणा । (११।१)

tasya pārthaḥ śirastrāṇam ardhacandreṇa patriṇā |

11.2११.२

अपाहरद् असंभ्रान्तो जयद्रथशिरो यथा ॥ (११।२)

apāharad asaṃbhrānto jayadrathaśiro yathā ||

12.1१२.१

तद् दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुर् गान्धाराः सर्व एव ते । (१२।१)

tad dṛṣṭvā vismayaṃ jagmur gāndhārāḥ sarva eva te |

12.2१२.२

इच्छता तेन न हतो राजेत्यपि च ते विदुः ॥ (१२।२)

icchatā tena na hato rājetyapi ca te viduḥ ||

13.1१३.१

गान्धारराजपुत्रस्तु पलायनकृतक्षणः । (१३।१)

gāndhārarājaputrastu palāyanakṛtakṣaṇaḥ |

13.2१३.२

बभौ तैर् एव सहितस्त्रस्तैः क्षुद्रमृगैर् इव ॥ (१३।२)

babhau tair eva sahitastrastaiḥ kṣudramṛgair iva ||

14.1१४.१

तेषां तु तरसा पार्थस्तत्रैव परिधावताम् । (१४।१)

teṣāṃ tu tarasā pārthastatraiva paridhāvatām |

14.2१४.२

विजहारोत्तमाङ्गानि भल्लैः संनतपर्वभिः ॥ (१४।२)

vijahārottamāṅgāni bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ ||

15.1१५.१

उच्छ्रितांस्तु भुजान् केचिन्नाबुध्यन्त शरैर् हृतान् । (१५।१)

ucchritāṃstu bhujān kecinnābudhyanta śarair hṛtān |

15.2१५.२

शरैर् गाण्डीवनिर्मुक्तैः पृथुभिः पार्थचोदितैः ॥ (१५।२)

śarair gāṇḍīvanirmuktaiḥ pṛthubhiḥ pārthacoditaiḥ ||

16.1१६.१

संभ्रान्तनरनागाश्वम् अथ तद् विद्रुतं बलम् । (१६।१)

saṃbhrāntanaranāgāśvam atha tad vidrutaṃ balam |

16.2१६.२

हतविध्वस्तभूयिष्ठम् आवर्तत मुहुर् मुहुः ॥ (१६।२)

hatavidhvastabhūyiṣṭham āvartata muhur muhuḥ ||

17.1१७.१

न ह्यदृश्यन्त वीरस्य केचिद् अग्रे ऽग्र्यकर्मणः । (१७।१)

na hyadṛśyanta vīrasya kecid agre 'gryakarmaṇaḥ |

17.2१७.२

रिपवः पात्यमाना वै ये सहेयुर् महाशरान् ॥ (१७।२)

ripavaḥ pātyamānā vai ye saheyur mahāśarān ||

18.1१८.१

ततो गान्धारराजस्य मन्त्रिवृद्धपुरःसरा । (१८।१)

tato gāndhārarājasya mantrivṛddhapuraḥsarā |

18.2१८.२

जननी निर्ययौ भीता पुरस्कृत्यार्घ्यम् उत्तमम् ॥ (१८।२)

jananī niryayau bhītā puraskṛtyārghyam uttamam ||

19.1१९.१

सा न्यवारयद् अव्यग्रा तं पुत्रं युद्धदुर्मदम् । (१९।१)

sā nyavārayad avyagrā taṃ putraṃ yuddhadurmadam |

19.2१९.२

प्रसादयामास च तं जिष्णुम् अक्लिष्टकारिणम् ॥ (१९।२)

prasādayāmāsa ca taṃ jiṣṇum akliṣṭakāriṇam ||

20.1२०.१

तां पूजयित्वा कौन्तेयः प्रसादम् अकरोत् तदा । (२०।१)

tāṃ pūjayitvā kaunteyaḥ prasādam akarot tadā |

20.2२०.२

शकुनेश्चापि तनयं सान्त्वयन्न् इदम् अब्रवीत् ॥ (२०।२)

śakuneścāpi tanayaṃ sāntvayann idam abravīt ||

21.1२१.१

न मे प्रियं महाबाहो यत् ते बुद्धिर् इयं कृता । (२१।१)

na me priyaṃ mahābāho yat te buddhir iyaṃ kṛtā |

21.2२१.२

प्रतियोद्धुम् अमित्रघ्न भ्रातैव त्वं ममानघ ॥ (२१।२)

pratiyoddhum amitraghna bhrātaiva tvaṃ mamānagha ||

22.1२२.१

गान्धारीं मातरं स्मृत्वा धृतराष्ट्रकृतेन च । (२२।१)

gāndhārīṃ mātaraṃ smṛtvā dhṛtarāṣṭrakṛtena ca |

22.2२२.२

तेन जीवसि राजंस्त्वं निहतास्त्वनुगास्तव ॥ (२२।२)

tena jīvasi rājaṃstvaṃ nihatāstvanugāstava ||

23.1२३.१

मैवं भूः शाम्यतां वैरं मा ते भूद् बुद्धिर् ईदृशी । (२३।१)

maivaṃ bhūḥ śāmyatāṃ vairaṃ mā te bhūd buddhir īdṛśī |

23.2२३.२

आगन्तव्यं परां चैत्रीम् अश्वमेधे नृपस्य नः ॥ (२३।२)

āgantavyaṃ parāṃ caitrīm aśvamedhe nṛpasya naḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 85

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit