वैशंपायन उवाच । (१।१)

कृतोदकास्ते सुहृदां सर्वेषां पाण्डुनन्दनाः । (१।२)

विदुरो धृतराष्ट्रश्च सर्वाश्च भरतस्त्रियः ॥ (१।३)

तत्र ते सुमहात्मानो न्यवसन् कुरुनन्दनाः । (२।१)

शौचं निवर्तयिष्यन्तो मासम् एकं बहिः पुरात् ॥ (२।२)

कृतोदकं तु राजानं धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् । (३।१)

अभिजग्मुर् महात्मानः सिद्धा ब्रह्मर्षिसत्तमाः ॥ (३।२)

द्वैपायनो नारदश्च देवलश्च महान् ऋषिः । (४।१)

देवस्थानश्च कण्वश्च तेषां शिष्याश्च सत्तमाः ॥ (४।२)

अन्ये च वेदविद्वांसः कृतप्रज्ञा द्विजातयः । (५।१)

गृहस्थाः स्नातकाः सर्वे ददृशुः कुरुसत्तमम् ॥ (५।२)

अभिगम्य महात्मानः पूजिताश्च यथाविधि । (६।१)

आसनेषु महार्हेषु विविशुस्ते महर्षयः ॥ (६।२)

प्रतिगृह्य ततः पूजां तत्कालसदृशीं तदा । (७।१)

पर्युपासन् यथान्यायं परिवार्य युधिष्ठिरम् ॥ (७।२)

पुण्ये भागीरथीतीरे शोकव्याकुलचेतसम् । (८।१)

आश्वासयन्तो राजानं विप्राः शतसहस्रशः ॥ (८।२)

नारदस्त्वब्रवीत् काले धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् । (९।१)

विचार्य मुनिभिः सार्धं तत्कालसदृशं वचः ॥ (९।२)

भवतो बाहुवीर्येण प्रसादान्माधवस्य च । (१०।१)

जितेयम् अवनिः कृत्स्ना धर्मेण च युधिष्ठिर ॥ (१०।२)

दिष्ट्या मुक्ताः स्थ संग्रामाद् अस्माल् लोकभयंकरात् । (११।१)

क्षत्रधर्मरतश् चापि कच्चिन्मोदसि पाण्डव ॥ (११।२)

कच्चिच्च निहतामित्रः प्रीणासि सुहृदो नृप । (१२।१)

कच्चिच्छ्रियम् इमां प्राप्य न त्वां शोकः प्रबाधते ॥ (१२।२)

युधिष्ठिर उवाच । (१३।१)

विजितेयं मही कृत्स्ना कृष्णबाहुबलाश्रयात् । (१३।२)

ब्राह्मणानां प्रसादेन भीमार्जुनबलेन च ॥ (१३।३)

इदं तु मे महद् दुःखं वर्तते हृदि नित्यदा । (१४।१)

कृत्वा ज्ञातिक्षयम् इमं महान्तं लोभकारितम् ॥ (१४।२)

सौभद्रं द्रौपदेयांश्च घातयित्वा प्रियान् सुतान् । (१५।१)

जयो ऽयम् अजयाकारो भगवन् प्रतिभाति मे ॥ (१५।२)

किं नु वक्ष्यति वार्ष्णेयी वधूर् मे मधुसूदनम् । (१६।१)

द्वारकावासिनी कृष्णम् इतः प्रतिगतं हरिम् ॥ (१६।२)

द्रौपदी हतपुत्रेयं कृपणा हतबान्धवा । (१७।१)

अस्मत्प्रियहिते युक्ता भूयः पीडयतीव माम् ॥ (१७।२)

इदम् अन्यच्च भगवन् यत् त्वां वक्ष्यामि नारद । (१८।१)

मन्त्रसंवरणेनास्मि कुन्त्या दुःखेन योजितः ॥ (१८।२)

यो ऽसौ नागायुतबलो लोके ऽप्रतिरथो रणे । (१९।१)

सिंहखेलगतिर् धीमान् घृणी दान्तो यतव्रतः ॥ (१९।२)

आश्रयो धार्तराष्ट्राणां मानी तीक्ष्णपराक्रमः । (२०।१)

अमर्षी नित्यसंरम्भी क्षेप्तास्माकं रणे रणे ॥ (२०।२)

शीघ्रास्त्रश्चित्रयोधी च कृती चाद्भुतविक्रमः । (२१।१)

गूढोत्पन्नः सुतः कुन्त्या भ्रातास्माकं च सोदरः ॥ (२१।२)

तोयकर्मणि यं कुन्ती कथयामास सूर्यजम् । (२२।१)

पुत्रं सर्वगुणोपेतम् अवकीर्णं जले पुरा ॥ (२२।२)

यं सूतपुत्रं लोको ऽयं राधेयं चाप्यमन्यत । (२३।१)

स ज्येष्ठपुत्रः कुन्त्या वै भ्रातास्माकं च मातृजः ॥ (२३।२)

अजानता मया संख्ये राज्यलुब्धेन घातितः । (२४।१)

तन्मे दहति गात्राणि तूलराशिम् इवानलः ॥ (२४।२)

न हि तं वेद पार्थो ऽपि भ्रातरं श्वेतवाहनः । (२५।१)

नाहं न भीमो न यमौ स त्वस्मान् वेद सुव्रतः ॥ (२५।२)

गता किल पृथा तस्य सकाशम् इति नः श्रुतम् । (२६।१)

अस्माकं शमकामा वै त्वं च पुत्रो ममेत्यथ ॥ (२६।२)

पृथाया न कृतः कामस्तेन चापि महात्मना । (२७।१)

अतिपश्चाद् इदं मातर्यवोचद् इति नः श्रुतम् ॥ (२७।२)

न हि शक्ष्याम्यहं त्यक्तुं नृपं दुर्योधनं रणे । (२८।१)

अनार्यं च नृशंसं च कृतघ्नं च हि मे भवेत् ॥ (२८।२)

युधिष्ठिरेण संधिं च यदि कुर्यां मते तव । (२९।१)

भीतो रणे श्वेतवाहाद् इति मां मंस्यते जनः ॥ (२९।२)

सो ऽहं निर्जित्य समरे विजयं सहकेशवम् । (३०।१)

संधास्ये धर्मपुत्रेण पश्चाद् इति च सो ऽब्रवीत् ॥ (३०।२)

तम् अवोचत् किल पृथा पुनः पृथुलवक्षसम् । (३१।१)

चतुर्णाम् अभयं देहि कामं युध्यस्व फल्गुनम् ॥ (३१।२)

सो ऽब्रवीन्मातरं धीमान् वेपमानः कृताञ्जलिः । (३२।१)

प्राप्तान् विषह्यांश्चतुरो न हनिष्यामि ते सुतान् ॥ (३२।२)

पञ्चैव हि सुता मातर् भविष्यन्ति हि ते ध्रुवम् । (३३।१)

सकर्णा वा हते पार्थे सार्जुना वा हते मयि ॥ (३३।२)

तं पुत्रगृद्धिनी भूयो माता पुत्रम् अथाब्रवीत् । (३४।१)

भ्रातॄणां स्वस्ति कुर्वीथा येषां स्वस्ति चिकीर्षसि ॥ (३४।२)

तम् एवम् उक्त्वा तु पृथा विसृज्योपययौ गृहान् । (३५।१)

सो ऽर्जुनेन हतो वीरो भ्राता भ्रात्रा सहोदरः ॥ (३५।२)

न चैव विवृतो मन्त्रः पृथायास्तस्य वा मुने । (३६।१)

अथ शूरो महेष्वासः पार्थेनासौ निपातितः ॥ (३६।२)

अहं त्वज्ञासिषं पश्चात् स्वसोदर्यं द्विजोत्तम । (३७।१)

पूर्वजं भ्रातरं कर्णं पृथाया वचनात् प्रभो ॥ (३७।२)

तेन मे दूयते ऽतीव हृदयं भ्रातृघातिनः । (३८।१)

कर्णार्जुनसहायो ऽहं जयेयम् अपि वासवम् ॥ (३८।२)

सभायां क्लिश्यमानस्य धार्तराष्ट्रैर् दुरात्मभिः । (३९।१)

सहसोत्पतितः क्रोधः कर्णं दृष्ट्वा प्रशाम्यति ॥ (३९।२)

यदा ह्यस्य गिरो रूक्षाः शृणोमि कटुकोदयाः । (४०।१)

सभायां गदतो द्यूते दुर्योधनहितैषिणः ॥ (४०।२)

तदा नश्यति मे क्रोधः पादौ तस्य निरीक्ष्य ह । (४१।१)

कुन्त्या हि सदृशौ पादौ कर्णस्येति मतिर् मम ॥ (४१।२)

सादृश्यहेतुम् अन्विच्छन् पृथायास्तव चैव ह । (४२।१)

कारणं नाधिगच्छामि कथंचिद् अपि चिन्तयन् ॥ (४२।२)

कथं नु तस्य संग्रामे पृथिवी चक्रम् अग्रसत् । (४३।१)

कथं च शप्तो भ्राता मे तत् त्वं वक्तुम् इहार्हसि ॥ (४३।२)

श्रोतुम् इच्छामि भगवंस्त्वत्तः सर्वं यथातथम् । (४४।१)

भवान् हि सर्वविद् विद्वांल् लोके वेद कृताकृतम् ॥ (४४।२)