महाभारतMahābhārata

MBh, 4, 51

648 of 1995 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तान्यनीकान्यदृश्यन्त कुरूणाम् उग्रधन्विनाम् । (१।२)

tānyanīkānyadṛśyanta kurūṇām ugradhanvinām |

1.3१.३

संसर्पन्तो यथा मेघा घर्मान्ते मन्दमारुताः ॥ (१।३)

saṃsarpanto yathā meghā gharmānte mandamārutāḥ ||

2.1२.१

अभ्याशे वाजिनस्तस्थुः समारूढाः प्रहारिभिः । (२।१)

abhyāśe vājinastasthuḥ samārūḍhāḥ prahāribhiḥ |

2.2२.२

भीमरूपाश्च मातङ्गास्तोमराङ्कुशचोदिताः ॥ (२।२)

bhīmarūpāśca mātaṅgāstomarāṅkuśacoditāḥ ||

3.1३.१

ततः शक्रः सुरगणैः समारुह्य सुदर्शनम् । (३।१)

tataḥ śakraḥ suragaṇaiḥ samāruhya sudarśanam |

3.2३.२

सहोपायात् तदा राजन् विश्वाश्विमरुतां गणैः ॥ (३।२)

sahopāyāt tadā rājan viśvāśvimarutāṃ gaṇaiḥ ||

4.1४.१

तद् देवयक्षगन्धर्वमहोरगसमाकुलम् । (४।१)

tad devayakṣagandharvamahoragasamākulam |

4.2४.२

शुशुभे ऽभ्रविनिर्मुक्तं ग्रहैर् इव नभस्तलम् ॥ (४।२)

śuśubhe 'bhravinirmuktaṃ grahair iva nabhastalam ||

5.1५.१

अस्त्राणां च बलं तेषां मानुषेषु प्रयुज्यताम् । (५।१)

astrāṇāṃ ca balaṃ teṣāṃ mānuṣeṣu prayujyatām |

5.2५.२

तच्च घोरं महद् युद्धं भीष्मार्जुनसमागमे ॥ (५।२)

tacca ghoraṃ mahad yuddhaṃ bhīṣmārjunasamāgame ||

6.1६.१

शतं शतसहस्राणां यत्र स्थूणा हिरण्मयाः । (६।१)

śataṃ śatasahasrāṇāṃ yatra sthūṇā hiraṇmayāḥ |

6.2६.२

मणिरत्नमयाश्चान्याः प्रासादम् उपधारयन् ॥ (६।२)

maṇiratnamayāścānyāḥ prāsādam upadhārayan ||

7.1७.१

तत्र कामगमं दिव्यं सर्वरत्नविभूषितम् । (७।१)

tatra kāmagamaṃ divyaṃ sarvaratnavibhūṣitam |

7.2७.२

विमानं देवराजस्य शुशुभे खेचरं तदा ॥ (७।२)

vimānaṃ devarājasya śuśubhe khecaraṃ tadā ||

8.1८.१

तत्र देवास्त्रयस्त्रिंशत् तिष्ठन्ति सहवासवाः । (८।१)

tatra devāstrayastriṃśat tiṣṭhanti sahavāsavāḥ |

8.2८.२

गन्धर्वा राक्षसाः सर्पाः पितरश्च महर्षिभिः ॥ (८।२)

gandharvā rākṣasāḥ sarpāḥ pitaraśca maharṣibhiḥ ||

9.1९.१

तथा राजा वसुमना बलाक्षः सुप्रतर्दनः । (९।१)

tathā rājā vasumanā balākṣaḥ supratardanaḥ |

9.2९.२

अष्टकश्च शिबिश्चैव ययातिर् नहुषो गयः ॥ (९।२)

aṣṭakaśca śibiścaiva yayātir nahuṣo gayaḥ ||

10.1१०.१

मनुः क्षुपो रघुर् भानुः कृशाश्वः सगरः शलः । (१०।१)

manuḥ kṣupo raghur bhānuḥ kṛśāśvaḥ sagaraḥ śalaḥ |

10.2१०.२

विमाने देवराजस्य समदृश्यन्त सुप्रभाः ॥ (१०।२)

vimāne devarājasya samadṛśyanta suprabhāḥ ||

11.1११.१

अग्नेर् ईशस्य सोमस्य वरुणस्य प्रजापतेः । (११।१)

agner īśasya somasya varuṇasya prajāpateḥ |

11.2११.२

तथा धातुर् विधातुश्च कुबेरस्य यमस्य च ॥ (११।२)

tathā dhātur vidhātuśca kuberasya yamasya ca ||

12.1१२.१

अलम्बुसोग्रसेनस्य गन्धर्वस्य च तुम्बुरोः । (१२।१)

alambusograsenasya gandharvasya ca tumburoḥ |

12.2१२.२

यथाभागं यथोद्देशं विमानानि चकाशिरे ॥ (१२।२)

yathābhāgaṃ yathoddeśaṃ vimānāni cakāśire ||

13.1१३.१

सर्वदेवनिकायाश्च सिद्धाश्च परमर्षयः । (१३।१)

sarvadevanikāyāśca siddhāśca paramarṣayaḥ |

13.2१३.२

अर्जुनस्य कुरूणां च द्रष्टुं युद्धम् उपागताः ॥ (१३।२)

arjunasya kurūṇāṃ ca draṣṭuṃ yuddham upāgatāḥ ||

14.1१४.१

दिव्यानां तत्र माल्यानां गन्धः पुण्यो ऽथ सर्वशः । (१४।१)

divyānāṃ tatra mālyānāṃ gandhaḥ puṇyo 'tha sarvaśaḥ |

14.2१४.२

प्रससार वसन्ताग्रे वनानाम् इव पुष्पिताम् ॥ (१४।२)

prasasāra vasantāgre vanānām iva puṣpitām ||

15.1१५.१

रक्तारक्तानि देवानां समदृश्यन्त तिष्ठताम् । (१५।१)

raktāraktāni devānāṃ samadṛśyanta tiṣṭhatām |

15.2१५.२

आतपत्राणि वासांसि स्रजश्च व्यजनानि च ॥ (१५।२)

ātapatrāṇi vāsāṃsi srajaśca vyajanāni ca ||

16.1१६.१

उपशाम्यद् रजो भौमं सर्वं व्याप्तं मरीचिभिः । (१६।१)

upaśāmyad rajo bhaumaṃ sarvaṃ vyāptaṃ marīcibhiḥ |

16.2१६.२

दिव्यान् गन्धान् उपादाय वायुर् योधान् असेवत ॥ (१६।२)

divyān gandhān upādāya vāyur yodhān asevata ||

17.1१७.१

प्रभासितम् इवाकाशं चित्ररूपम् अलंकृतम् । (१७।१)

prabhāsitam ivākāśaṃ citrarūpam alaṃkṛtam |

17.2१७.२

संपतद्भिः स्थितैश्चैव नानारत्नावभासितैः । (१७।२)

saṃpatadbhiḥ sthitaiścaiva nānāratnāvabhāsitaiḥ |

17.3१७.३

विमानैर् विविधैश्चित्रैर् उपानीतैः सुरोत्तमैः ॥ (१७।३)

vimānair vividhaiścitrair upānītaiḥ surottamaiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 4, 51

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit