वैशंपायन उवाच । (१।१)

वसन् दुर्योधनस्तस्यां सभायां भरतर्षभ । (१।२)

शनैर् ददर्श तां सर्वां सभां शकुनिना सह ॥ (१।३)

तस्यां दिव्यान् अभिप्रायान् ददर्श कुरुनन्दनः । (२।१)

न दृष्टपूर्वा ये तेन नगरे नागसाह्वये ॥ (२।२)

स कदाचित् सभामध्ये धार्तराष्ट्रो महीपतिः । (३।१)

स्फाटिकं तलम् आसाद्य जलम् इत्यभिशङ्कया ॥ (३।२)

स्ववस्त्रोत्कर्षणं राजा कृतवान् बुद्धिमोहितः । (४।१)

दुर्मना विमुखश्चैव परिचक्राम तां सभाम् ॥ (४।२)

ततः स्फाटिकतोयां वै स्फाटिकाम्बुजशोभिताम् । (५।१)

वापीं मत्वा स्थलम् इति सवासाः प्रापतज्जले ॥ (५।२)

जले निपतितं दृष्ट्वा किंकरा जहसुर् भृशम् । (६।१)

वासांसि च शुभान्यस्मै प्रददू राजशासनात् ॥ (६।२)

तथागतं तु तं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः । (७।१)

अर्जुनश्च यमौ चोभौ सर्वे ते प्राहसंस्तदा ॥ (७।२)

नामर्षयत् ततस्तेषाम् अवहासम् अमर्षणः । (८।१)

आकारं रक्षमाणस्तु न स तान् समुदैक्षत ॥ (८।२)

पुनर् वसनम् उत्क्षिप्य प्रतरिष्यन्न् इव स्थलम् । (९।१)

आरुरोह ततः सर्वे जहसुस्ते पुनर् जनाः ॥ (९।२)

द्वारं च विवृताकारं ललाटेन समाहनत् । (१०।१)

संवृतं चेति मन्वानो द्वारदेशाद् उपारमत् ॥ (१०।२)

एवं प्रलम्भान् विविधान् प्राप्य तत्र विशां पते । (११।१)

पाण्डवेयाभ्यनुज्ञातस्ततो दुर्योधनो नृपः ॥ (११।२)

अप्रहृष्टेन मनसा राजसूये महाक्रतौ । (१२।१)

प्रेक्ष्य ताम् अद्भुताम् ऋद्धिं जगाम गजसाह्वयम् ॥ (१२।२)

पाण्डवश्रीप्रतप्तस्य ध्यानग्लानस्य गच्छतः । (१३।१)

दुर्योधनस्य नृपतेः पापा मतिर् अजायत ॥ (१३।२)

पार्थान् सुमनसो दृष्ट्वा पार्थिवांश्च वशानुगान् । (१४।१)

कृत्स्नं चापि हितं लोकम् आकुमारं कुरूद्वह ॥ (१४।२)

महिमानं परं चापि पाण्डवानां महात्मनाम् । (१५।१)

दुर्योधनो धार्तराष्ट्रो विवर्णः समपद्यत ॥ (१५।२)

स तु गच्छन्न् अनेकाग्रः सभाम् एवानुचिन्तयन् । (१६।१)

श्रियं च ताम् अनुपमां धर्मराजस्य धीमतः ॥ (१६।२)

प्रमत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनस्तदा । (१७।१)

नाभ्यभाषत् सुबलजं भाषमाणं पुनः पुनः ॥ (१७।२)

अनेकाग्रं तु तं दृष्ट्वा शकुनिः प्रत्यभाषत । (१८।१)

दुर्योधन कुतोमूलं निःश्वसन्न् इव गच्छसि ॥ (१८।२)

दुर्योधन उवाच । (१९।१)

दृष्ट्वेमां पृथिवीं कृत्स्नां युधिष्ठिरवशानुगाम् । (१९।२)

जिताम् अस्त्रप्रतापेन श्वेताश्वस्य महात्मनः ॥ (१९।३)

तं च यज्ञं तथाभूतं दृष्ट्वा पार्थस्य मातुल । (२०।१)

यथा शक्रस्य देवेषु तथाभूतं महाद्युते ॥ (२०।२)

अमर्षेण सुसम्पूर्णो दह्यमानो दिवानिशम् । (२१।१)

शुचिशुक्रागमे काले शुष्ये तोयम् इवाल्पकम् ॥ (२१।२)

पश्य सात्वतमुख्येन शिशुपालं निपातितम् । (२२।१)

न च तत्र पुमान् आसीत् कश्चित् तस्य पदानुगः ॥ (२२।२)

दह्यमाना हि राजानः पाण्डवोत्थेन वह्निना । (२३।१)

क्षान्तवन्तो ऽपराधं तं को हि तं क्षन्तुम् अर्हति ॥ (२३।२)

वासुदेवेन तत् कर्म तथायुक्तं महत् कृतम् । (२४।१)

सिद्धं च पाण्डवेयानां प्रतापेन महात्मनाम् ॥ (२४।२)

तथा हि रत्नान्यादाय विविधानि नृपा नृपम् । (२५।१)

उपतिष्ठन्ति कौन्तेयं वैश्या इव करप्रदाः ॥ (२५।२)

श्रियं तथाविधां दृष्ट्वा ज्वलन्तीम् इव पाण्डवे । (२६।१)

अमर्षवशम् आपन्नो दह्ये ऽहम् अतथोचितः ॥ (२६।२)

वह्निम् एव प्रवेक्ष्यामि भक्षयिष्यामि वा विषम् । (२७।१)

अपो वापि प्रवेक्ष्यामि न हि शक्ष्यामि जीवितुम् ॥ (२७।२)

को हि नाम पुमांल्लोके मर्षयिष्यति सत्त्ववान् । (२८।१)

सपत्नान् ऋध्यतो दृष्ट्वा हानिम् आत्मन एव च ॥ (२८।२)

सो ऽहं न स्त्री न चाप्यस्त्री न पुमान्नापुमान् अपि । (२९।१)

यो ऽहं तां मर्षयाम्यद्य तादृशीं श्रियम् आगताम् ॥ (२९।२)

ईश्वरत्वं पृथिव्याश्च वसुमत्तां च तादृशीम् । (३०।१)

यज्ञं च तादृशं दृष्ट्वा मादृशः को न संज्वरेत् ॥ (३०।२)

अशक्तश्चैक एवाहं ताम् आहर्तुं नृपश्रियम् । (३१।१)

सहायांश्च न पश्यामि तेन मृत्युं विचिन्तये ॥ (३१।२)

दैवम् एव परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् । (३२।१)

दृष्ट्वा कुन्तीसुते शुभ्रां श्रियं ताम् आहृतां तथा ॥ (३२।२)

कृतो यत्नो मया पूर्वं विनाशे तस्य सौबल । (३३।१)

तच्च सर्वम् अतिक्रम्य स वृद्धो ऽप्स्विव पङ्कजम् ॥ (३३।२)

तेन दैवं परं मन्ये पौरुषं तु निरर्थकम् । (३४।१)

धार्तराष्ट्रा हि हीयन्ते पार्था वर्धन्ति नित्यशः ॥ (३४।२)

सो ऽहं श्रियं च तां दृष्ट्वा सभां तां च तथाविधाम् । (३५।१)

रक्षिभिश्चावहासं तं परितप्ये यथाग्निना ॥ (३५।२)

स माम् अभ्यनुजानीहि मातुलाद्य सुदुःखितम् । (३६।१)

अमर्षं च समाविष्टं धृतराष्ट्रे निवेदय ॥ (३६।२)