मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

सखा दशरथस्यासीज्जटायुर् अरुणात्मजः । (१।२)

गृध्रराजो महावीर्यः सम्पातिर् यस्य सोदरः ॥ (१।३)

स ददर्श तदा सीतां रावणाङ्कगतां स्नुषाम् । (२।१)

क्रोधाद् अभ्यद्रवत् पक्षी रावणं राक्षसेश्वरम् ॥ (२।२)

अथैनम् अब्रवीद् गृध्रो मुञ्च मुञ्चेति मैथिलीम् । (३।१)

ध्रियमाणे मयि कथं हरिष्यसि निशाचर । (३।२)

न हि मे मोक्ष्यसे जीवन् यदि नोत्सृजसे वधूम् ॥ (३।३)

उक्त्वैवं राक्षसेन्द्रं तं चकर्त नखरैर् भृशम् । (४।१)

पक्षतुण्डप्रहारैश्च बहुशो जर्जरीकृतः । (४।२)

चक्षार रुधिरं भूरि गिरिः प्रस्रवणैर् इव ॥ (४।३)

स वध्यमानो गृध्रेण रामप्रियहितैषिणा । (५।१)

खड्गम् आदाय चिछेद भुजौ तस्य पतत्रिणः ॥ (५।२)

निहत्य गृध्रराजं स छिन्नाभ्रशिखरोपमम् । (६।१)

ऊर्ध्वम् आचक्रमे सीतां गृहीत्वाङ्केन राक्षसः ॥ (६।२)

यत्र यत्र तु वैदेही पश्यत्याश्रममण्डलम् । (७।१)

सरो वा सरितं वापि तत्र मुञ्चति भूषणम् ॥ (७।२)

सा ददर्श गिरिप्रस्थे पञ्च वानरपुंगवान् । (८।१)

तत्र वासो महद् दिव्यम् उत्ससर्ज मनस्विनी ॥ (८।२)

तत् तेषां वानरेन्द्राणां पपात पवनोद्धुतम् । (९।१)

मध्ये सुपीतं पञ्चानां विद्युन् मेघान्तरे यथा ॥ (९।२)

एवं हृतायां वैदेह्यां रामो हत्वा महामृगम् । (१०।१)

निवृत्तो ददृशे धीमान् भ्रातरं लक्ष्मणं तदा ॥ (१०।२)

कथम् उत्सृज्य वैदेहीं वने राक्षससेविते । (११।१)

इत्येवं भ्रातरं दृष्ट्वा प्राप्तो ऽसीति व्यगर्हयत् ॥ (११।२)

मृगरूपधरेणाथ रक्षसा सो ऽपकर्षणम् । (१२।१)

भ्रातुर् आगमनं चैव चिन्तयन् पर्यतप्यत ॥ (१२।२)

गर्हयन्नेव रामस्तु त्वरितस् तं समासदत् । (१३।१)

अपि जीवति वैदेही नेति पश्यामि लक्ष्मण ॥ (१३।२)

तस्य तत् सर्वम् आचख्यौ सीताया लक्ष्मणो वचः । (१४।१)

यद् उक्तवत्यसदृशं वैदेही पश्चिमं वचः ॥ (१४।२)

दह्यमानेन तु हृदा रामो ऽभ्यपतद् आश्रमम् । (१५।१)

स ददर्श तदा गृध्रं निहतं पर्वतोपमम् ॥ (१५।२)

राक्षसं शङ्कमानस् तु विकृष्य बलवद् धनुः । (१६।१)

अभ्यधावत काकुत्स्थस् ततस् तं सहलक्ष्मणः ॥ (१६।२)

स तावुवाच तेजस्वी सहितौ रामलक्ष्मणौ । (१७।१)

गृध्रराजो ऽस्मि भद्रं वां सखा दशरथस्य ह ॥ (१७।२)

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा संगृह्य धनुषी शुभे । (१८।१)

को ऽयं पितरम् अस्माकं नाम्नाहेत्यूचतुश्च तौ ॥ (१८।२)

ततो ददृशतुस् तौ तं छिन्नपक्षद्वयं तथा । (१९।१)

तयोः शशंस गृध्रस् तु सीतार्थे रावणाद् वधम् ॥ (१९।२)

अपृच्छद् राघवो गृध्रं रावणः कां दिशं गतः । (२०।१)

तस्य गृध्रः शिरःकम्पैर् आचचक्षे ममार च ॥ (२०।२)

दक्षिणाम् इति काकुत्स्थो विदित्वास्य तद् इङ्गितम् । (२१।१)

संस्कारं लम्भयामास सखायं पूजयन् पितुः ॥ (२१।२)

ततो दृष्ट्वाश्रमपदं व्यपविद्धबृसीघटम् । (२२।१)

विध्वस्तकलशं शून्यं गोमायुबलसेवितम् ॥ (२२।२)

दुःखशोकसमाविष्टौ वैदेहीहरणार्दितौ । (२३।१)

जग्मतुर् दण्डकारण्यं दक्षिणेन परंतपौ ॥ (२३।२)

वने महति तस्मिंस्तु रामः सौमित्रिणा सह । (२४।१)

ददर्श मृगयूथानि द्रवमाणानि सर्वशः । (२४।२)

शब्दं च घोरं सत्त्वानां दावाग्नेर् इव वर्धतः ॥ (२४।३)

अपश्येतां मुहूर्ताच्च कबन्धं घोरदर्शनम् । (२५।१)

मेघपर्वतसंकाशं शालस्कन्धं महाभुजम् । (२५।२)

उरोगतविशालाक्षं महोदरमहामुखम् ॥ (२५।३)

यदृच्छयाथ तद् रक्षः करे जग्राह लक्ष्मणम् । (२६।१)

विषादम् अगमत् सद्यः सौमित्रिर् अथ भारत ॥ (२६।२)

स रामम् अभिसम्प्रेक्ष्य कृष्यते येन तन्मुखम् । (२७।१)

विषण्णश्चाब्रवीद् रामं पश्यावस्थाम् इमां मम ॥ (२७।२)

हरणं चैव वैदेह्या मम चायम् उपप्लवः । (२८।१)

राज्यभ्रंशश्च भवतस् तातस्य मरणं तथा ॥ (२८।२)

नाहं त्वां सह वैदेह्या समेतं कोसलागतम् । (२९।१)

द्रक्ष्यामि पृथिवीराज्ये पितृपैतामहे स्थितम् ॥ (२९।२)

द्रक्ष्यन्त्यार्यस्य धन्या ये कुशलाजशमीलवैः । (३०।१)

अभिषिक्तस्य वदनं सोमं साभ्रलवं यथा ॥ (३०।२)

एवं बहुविधं धीमान् विललाप स लक्ष्मणः । (३१।१)

तम् उवाचाथ काकुत्स्थः सम्भ्रमेष्वप्यसंभ्रमः ॥ (३१।२)

मा विषीद नरव्याघ्र नैष कश्चिन्मयि स्थिते । (३२।१)

छिन्द्ध्यस्य दक्षिणं बाहुं छिन्नः सव्यो मया भुजः ॥ (३२।२)

इत्येवं वदता तस्य भुजो रामेण पातितः । (३३।१)

खड्गेन भृशतीक्ष्णेन निकृत्तस् तिलकाण्डवत् ॥ (३३।२)

ततो ऽस्य दक्षिणं बाहुं खड्गेनाजघ्निवान् बली । (३४।१)

सौमित्रिर् अपि सम्प्रेक्ष्य भ्रातरं राघवं स्थितम् ॥ (३४।२)

पुनर् अभ्याहनत् पार्श्वे तद् रक्षो लक्ष्मणो भृशम् । (३५।१)

गतासुर् अपतद् भूमौ कबन्धः सुमहांस् ततः ॥ (३५।२)

तस्य देहाद् विनिःसृत्य पुरुषो दिव्यदर्शनः । (३६।१)

ददृशे दिवम् आस्थाय दिवि सूर्य इव ज्वलन् ॥ (३६।२)

पप्रच्छ रामस् तं वाग्मी कस्त्वं प्रब्रूहि पृच्छतः । (३७।१)

कामया किम् इदं चित्रम् आश्चर्यं प्रतिभाति मे ॥ (३७।२)

तस्याचचक्षे गन्धर्वो विश्वावसुर् अहं नृप । (३८।१)

प्राप्तो ब्रह्मानुशापेन योनिं राक्षससेविताम् ॥ (३८।२)

रावणेन हृता सीता राज्ञा लङ्कानिवासिना । (३९।१)

सुग्रीवम् अभिगच्छस्व स ते साह्यं करिष्यति ॥ (३९।२)

एषा पम्पा शिवजला हंसकारण्डवायुता । (४०।१)

ऋश्यमूकस्य शैलस्य संनिकर्षे तटाकिनी ॥ (४०।२)

संवसत्यत्र सुग्रीवश् चतुर्भिः सचिवैः सह । (४१।१)

भ्राता वानरराजस्य वालिनो हेममालिनः ॥ (४१।२)

एतावच्छक्यम् अस्माभिर् वक्तुं द्रष्टासि जानकीम् । (४२।१)

ध्रुवं वानरराजस्य विदितो रावणालयः ॥ (४२।२)

इत्युक्त्वान्तर्हितो दिव्यः पुरुषः स महाप्रभः । (४३।१)

विस्मयं जग्मतुश्चोभौ तौ वीरौ रामलक्ष्मणौ ॥ (४३।२)