धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

कथं द्रोणो महेष्वासः पाण्डवश्च धनंजयः । (१।२)

समीयतू रणे शूरौ तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (१।३)

प्रियो हि पाण्डवो नित्यं भारद्वाजस्य धीमतः । (२।१)

आचार्यश्च रणे नित्यं प्रियः पार्थस्य संजय ॥ (२।२)

तावुभौ रथिनौ संख्ये दृप्तौ सिंहाविवोत्कटौ । (३।१)

कथं समीयतुर् युद्धे भारद्वाजधनंजयौ ॥ (३।२)

संजय उवाच । (४।१)

न द्रोणः समरे पार्थं जानीते प्रियम् आत्मनः । (४।२)

क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य पार्थो वा गुरुम् आहवे ॥ (४।३)

न क्षत्रिया रणे राजन् वर्जयन्ति परस्परम् । (५।१)

निर्मर्यादं हि युध्यन्ते पितृभिर् भ्रातृभिः सह ॥ (५।२)

रणे भारत पार्थेन द्रोणो विद्धस्त्रिभिः शरैः । (६।१)

नाचिन्तयत तान् बाणान् पार्थचापच्युतान् युधि ॥ (६।२)

शरवृष्ट्या पुनः पार्थश्छादयामास तं रणे । (७।१)

प्रजज्वाल च रोषेण गहने ऽग्निर् इवोत्थितः ॥ (७।२)

ततो ऽर्जुनं रणे द्रोणः शरैः संनतपर्वभिः । (८।१)

वारयामास राजेन्द्र नचिराद् इव भारत ॥ (८।२)

ततो दुर्योधनो राजा सुशर्माणम् अचोदयत् । (९।१)

द्रोणस्य समरे राजन् पार्ष्णिग्रहणकारणात् ॥ (९।२)

त्रिगर्तराड् अपि क्रुद्धो भृशम् आयम्य कार्मुकम् । (१०।१)

छादयामास समरे पार्थं बाणैर् अयोमुखैः ॥ (१०।२)

ताभ्यां मुक्ताः शरा राजन्न् अन्तरिक्षे विरेजिरे । (११।१)

हंसा इव महाराज शरत्काले नभस्तले ॥ (११।२)

ते शराः प्राप्य कौन्तेयं समस्ता विविशुः प्रभो । (१२।१)

फलभारनतं यद्वत् स्वादुवृक्षं विहंगमाः ॥ (१२।२)

अर्जुनस्तु रणे नादं विनद्य रथिनां वरः । (१३।१)

त्रिगर्तराजं समरे सपुत्रं विव्यधे शरैः ॥ (१३।२)

ते वध्यमानाः पार्थेन कालेनेव युगक्षये । (१४।१)

पार्थम् एवाभ्यवर्तन्त मरणे कृतनिश्चयाः । (१४।२)

मुमुचुः शरवृष्टिं च पाण्डवस्य रथं प्रति ॥ (१४।३)

शरवृष्टिं ततस्तां तु शरवर्षेण पाण्डवः । (१५।१)

प्रतिजग्राह राजेन्द्र तोयवृष्टिम् इवाचलः ॥ (१५।२)

तत्राद्भुतम् अपश्याम बीभत्सोर् हस्तलाघवम् । (१६।१)

विमुक्तां बहुभिः शूरैः शस्त्रवृष्टिं दुरासदाम् ॥ (१६।२)

यद् एको वारयामास मारुतो ऽभ्रगणान् इव । (१७।१)

कर्मणा तेन पार्थस्य तुतुषुर् देवदानवाः ॥ (१७।२)

अथ क्रुद्धो रणे पार्थस्त्रिगर्तान् प्रति भारत । (१८।१)

मुमोचास्त्रं महाराज वायव्यं पृतनामुखे ॥ (१८।२)

प्रादुरासीत् ततो वायुः क्षोभयाणो नभस्तलम् । (१९।१)

पातयन् वै तरुगणान् विनिघ्नंश्चैव सैनिकान् ॥ (१९।२)

ततो द्रोणो ऽभिवीक्ष्यैव वायव्यास्त्रं सुदारुणम् । (२०।१)

शैलम् अन्यन्महाराज घोरम् अस्त्रं मुमोच ह ॥ (२०।२)

द्रोणेन युधि निर्मुक्ते तस्मिन्न् अस्त्रे महामृधे । (२१।१)

प्रशशाम ततो वायुः प्रसन्नाश्चाभवन् दिशः ॥ (२१।२)

ततः पाण्डुसुतो वीरस्त्रिगर्तस्य रथव्रजान् । (२२।१)

निरुत्साहान् रणे चक्रे विमुखान् विपराक्रमान् ॥ (२२।२)

ततो दुर्योधनो राजा कृपश्च रथिनां वरः । (२३।१)

अश्वत्थामा ततः शल्यः काम्बोजश्च सुदक्षिणः ॥ (२३।२)

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ बाह्लिकश्च सबाह्लिकः । (२४।१)

महता रथवंशेन पार्थस्यावारयन् दिशः ॥ (२४।२)

तथैव भगदत्तश्च श्रुतायुश्च महाबलः । (२५।१)

गजानीकेन भीमस्य ताववारयतां दिशः ॥ (२५।२)

भूरिश्रवाः शलश्चैव सौबलश्च विशां पते । (२६।१)

शरौघैर् विविधैस्तूर्णं माद्रीपुत्राववारयन् ॥ (२६।२)

भीष्मस्तु सहितः सर्वैर् धार्तराष्ट्रस्य सैनिकैः । (२७।१)

युधिष्ठिरं समासाद्य सर्वतः पर्यवारयत् ॥ (२७।२)

आपतन्तं गजानीकं दृष्ट्वा पार्थो वृकोदरः । (२८।१)

लेलिहन् सृक्किणी वीरो मृगराड् इव कानने ॥ (२८।२)

ततस्तु रथिनां श्रेष्ठो गदां गृह्य महाहवे । (२९।१)

अवप्लुत्य रथात् तूर्णं तव सैन्यम् अभीषयत् ॥ (२९।२)

तम् उद्वीक्ष्य गदाहस्तं ततस्ते गजसादिनः । (३०।१)

परिवव्रू रणे यत्ता भीमसेनं समन्ततः ॥ (३०।२)

गजमध्यम् अनुप्राप्तः पाण्डवश्च व्यराजत । (३१।१)

मेघजालस्य महतो यथा मध्यगतो रविः ॥ (३१।२)

व्यधमत् स गजानीकं गदया पाण्डवर्षभः । (३२।१)

महाभ्रजालम् अतुलं मातरिश्वेव संततम् ॥ (३२।२)

ते वध्यमाना बलिना भीमसेनेन दन्तिनः । (३३।१)

आर्तनादं रणे चक्रुर् गर्जन्तो जलदा इव ॥ (३३।२)

बहुधा दारितश्चैव विषाणैस्तत्र दन्तिभिः । (३४।१)

फुल्लाशोकनिभः पार्थः शुशुभे रणमूर्धनि ॥ (३४।२)

विषाणे दन्तिनं गृह्य निर्विषाणम् अथाकरोत् । (३५।१)

विषाणेन च तेनैव कुम्भे ऽभ्याहत्य दन्तिनम् । (३५।२)

पातयामास समरे दण्डहस्त इवान्तकः ॥ (३५।३)

शोणिताक्तां गदां बिभ्रन्मेदोमज्जाकृतछविः । (३६।१)

कृताङ्गदः शोणितेन रुद्रवत् प्रत्यदृश्यत ॥ (३६।२)

एवं ते वध्यमानास्तु हतशेषा महागजाः । (३७।१)

प्राद्रवन्त दिशो राजन् विमृद्नन्तः स्वकं बलम् ॥ (३७।२)

द्रवद्भिस्तैर् महानागैः समन्ताद् भरतर्षभ । (३८।१)

दुर्योधनबलं सर्वं पुनर् आसीत् पराङ्मुखम् ॥ (३८।२)