MBh, 18, 1
Select a line for its word-by-word analysis.
स्वर्गं त्रिविष्टपं प्राप्य मम पूर्वपितामहाः । (१।२)
svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya mama pūrvapitāmahāḥ |
पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च कानि स्थानानि भेजिरे ॥ (१।३)
pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāśca kāni sthānāni bhejire ||
एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं सर्वविच्चासि मे मतः । (२।१)
etad icchāmyahaṃ śrotuṃ sarvaviccāsi me mataḥ |
स्वर्गं त्रिविष्टपं प्राप्य तव पूर्वपितामहाः । (३।२)
svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya tava pūrvapitāmahāḥ |
स्वर्गं त्रिविष्टपं प्राप्य धर्मराजो युधिष्ठिरः । (४।१)
svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
दुर्योधनं श्रिया जुष्टं ददर्शासीनम् आसने ॥ (४।२)
duryodhanaṃ śriyā juṣṭaṃ dadarśāsīnam āsane ||
भ्राजमानम् इवादित्यं वीरलक्ष्म्याभिसंवृतम् । (५।१)
bhrājamānam ivādityaṃ vīralakṣmyābhisaṃvṛtam |
देवैर् भ्राजिष्णुभिः साध्यैः सहितं पुण्यकर्मभिः ॥ (५।२)
devair bhrājiṣṇubhiḥ sādhyaiḥ sahitaṃ puṇyakarmabhiḥ ||
ततो युधिष्ठिरो दृष्ट्वा दुर्योधनम् अमर्षितः । (६।१)
tato yudhiṣṭhiro dṛṣṭvā duryodhanam amarṣitaḥ |
सहसा संनिवृत्तो ऽभूच्छ्रियं दृष्ट्वा सुयोधने ॥ (६।२)
sahasā saṃnivṛtto 'bhūcchriyaṃ dṛṣṭvā suyodhane ||
ब्रुवन्न् उच्चैर् वचस्तान् वै नाहं दुर्योधनेन वै । (७।१)
bruvann uccair vacastān vai nāhaṃ duryodhanena vai |
हतास्माभिः प्रसह्याजौ क्लिष्टैः पूर्वं महावने ॥ (८।२)
hatāsmābhiḥ prasahyājau kliṣṭaiḥ pūrvaṃ mahāvane ||
परिक्लिष्टानवद्याङ्गी पत्नी नो गुरुसंनिधौ ॥ (९।२)
parikliṣṭānavadyāṅgī patnī no gurusaṃnidhau ||
स्वस्ति देवा न मे कामः सुयोधनम् उदीक्षितुम् । (१०।१)
svasti devā na me kāmaḥ suyodhanam udīkṣitum |
तत्राहं गन्तुम् इच्छामि यत्र ते भ्रातरो मम ॥ (१०।२)
tatrāhaṃ gantum icchāmi yatra te bhrātaro mama ||
मैवम् इत्यब्रवीत् तं तु नारदः प्रहसन्न् इव । (११।१)
maivam ityabravīt taṃ tu nāradaḥ prahasann iva |
स्वर्गे निवासो राजेन्द्र विरुद्धं चापि नश्यति ॥ (११।२)
svarge nivāso rājendra viruddhaṃ cāpi naśyati ||
दुर्योधनं प्रति नृपं शृणु चेदं वचो मम ॥ (१२।२)
duryodhanaṃ prati nṛpaṃ śṛṇu cedaṃ vaco mama ||
सद्भिश्च राजप्रवरैर् य इमे स्वर्गवासिनः ॥ (१३।२)
sadbhiśca rājapravarair ya ime svargavāsinaḥ ||
वीरलोकगतिं प्राप्तो युद्धे हुत्वात्मनस्तनुम् । (१४।१)
vīralokagatiṃ prāpto yuddhe hutvātmanastanum |
स एष क्षत्रधर्मेण स्थानम् एतद् अवाप्तवान् । (१५।१)
sa eṣa kṣatradharmeṇa sthānam etad avāptavān |
न तन्मनसि कर्तव्यं पुत्र यद् द्यूतकारितम् । (१६।१)
na tanmanasi kartavyaṃ putra yad dyūtakāritam |
द्रौपद्याश्च परिक्लेशं न चिन्तयितुम् अर्हसि ॥ (१६।२)
draupadyāśca parikleśaṃ na cintayitum arhasi ||
ये चान्ये ऽपि परिक्लेशा युष्माकं द्यूतकारिताः । (१७।१)
ye cānye 'pi parikleśā yuṣmākaṃ dyūtakāritāḥ |
संग्रामेष्वथ वान्यत्र न तान् संस्मर्तुम् अर्हसि ॥ (१७।२)
saṃgrāmeṣvatha vānyatra na tān saṃsmartum arhasi ||
समागच्छ यथान्यायं राज्ञा दुर्योधनेन वै । (१८।१)
samāgaccha yathānyāyaṃ rājñā duryodhanena vai |
स्वर्गो ऽयं नेह वैराणि भवन्ति मनुजाधिप ॥ (१८।२)
svargo 'yaṃ neha vairāṇi bhavanti manujādhipa ||
नारदेनैवम् उक्तस्तु कुरुराजो युधिष्ठिरः । (१९।१)
nāradenaivam uktastu kururājo yudhiṣṭhiraḥ |
भ्रातॄन् पप्रच्छ मेधावी वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (१९।२)
bhrātṝn papraccha medhāvī vākyam etad uvāca ha ||
वयं च मन्युना दग्धा वैरं प्रतिचिकीर्षवः ॥ (२१।२)
vayaṃ ca manyunā dagdhā vairaṃ praticikīrṣavaḥ ||
ये ते वीरा महात्मानो भ्रातरो मे महाव्रताः । (२२।१)
ye te vīrā mahātmāno bhrātaro me mahāvratāḥ |
सत्यप्रतिज्ञा लोकस्य शूरा वै सत्यवादिनः ॥ (२२।२)
satyapratijñā lokasya śūrā vai satyavādinaḥ ||
तेषाम् इदानीं के लोका द्रष्टुम् इच्छामि तान् अहम् । (२३।१)
teṣām idānīṃ ke lokā draṣṭum icchāmi tān aham |
कर्णं चैव महात्मानं कौन्तेयं सत्यसंगरम् ॥ (२३।२)
karṇaṃ caiva mahātmānaṃ kaunteyaṃ satyasaṃgaram ||
धृष्टद्युम्नं सात्यकिं च धृष्टद्युम्नस्य चात्मजान् । (२४।१)
dhṛṣṭadyumnaṃ sātyakiṃ ca dhṛṣṭadyumnasya cātmajān |
ये च शस्त्रैर् वधं प्राप्ताः क्षत्रधर्मेण पार्थिवाः ॥ (२४।२)
ye ca śastrair vadhaṃ prāptāḥ kṣatradharmeṇa pārthivāḥ ||
क्व नु ते पार्थिवा ब्रह्मन् नैतान् पश्यामि नारद । (२५।१)
kva nu te pārthivā brahman naitān paśyāmi nārada |
विराटद्रुपदौ चैव धृष्टकेतुमुखांश्च तान् ॥ (२५।२)
virāṭadrupadau caiva dhṛṣṭaketumukhāṃśca tān ||
शिखण्डिनं च पाञ्चाल्यं द्रौपदेयांश्च सर्वशः । (२६।१)
śikhaṇḍinaṃ ca pāñcālyaṃ draupadeyāṃśca sarvaśaḥ |
अभिमन्युं च दुर्धर्षं द्रष्टुम् इच्छामि नारद ॥ (२६।२)
abhimanyuṃ ca durdharṣaṃ draṣṭum icchāmi nārada ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.