महाभारतMahābhārata

MBh, 18, 1

1991 of 1995 · 54 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

स्वर्गं त्रिविष्टपं प्राप्य मम पूर्वपितामहाः । (१।२)

svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya mama pūrvapitāmahāḥ |

1.3१.३

पाण्डवा धार्तराष्ट्राश्च कानि स्थानानि भेजिरे ॥ (१।३)

pāṇḍavā dhārtarāṣṭrāśca kāni sthānāni bhejire ||

2.1२.१

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं सर्वविच्चासि मे मतः । (२।१)

etad icchāmyahaṃ śrotuṃ sarvaviccāsi me mataḥ |

2.2२.२

महर्षिणाभ्यनुज्ञातो व्यासेनाद्भुतकर्मणा ॥ (२।२)

maharṣiṇābhyanujñāto vyāsenādbhutakarmaṇā ||

3.1३.१

वैशंपायन उवाच । (३।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

3.2३.२

स्वर्गं त्रिविष्टपं प्राप्य तव पूर्वपितामहाः । (३।२)

svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya tava pūrvapitāmahāḥ |

3.3३.३

युधिष्ठिरप्रभृतयो यद् अकुर्वत तच्छृणु ॥ (३।३)

yudhiṣṭhiraprabhṛtayo yad akurvata tacchṛṇu ||

4.1४.१

स्वर्गं त्रिविष्टपं प्राप्य धर्मराजो युधिष्ठिरः । (४।१)

svargaṃ triviṣṭapaṃ prāpya dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

4.2४.२

दुर्योधनं श्रिया जुष्टं ददर्शासीनम् आसने ॥ (४।२)

duryodhanaṃ śriyā juṣṭaṃ dadarśāsīnam āsane ||

5.1५.१

भ्राजमानम् इवादित्यं वीरलक्ष्म्याभिसंवृतम् । (५।१)

bhrājamānam ivādityaṃ vīralakṣmyābhisaṃvṛtam |

5.2५.२

देवैर् भ्राजिष्णुभिः साध्यैः सहितं पुण्यकर्मभिः ॥ (५।२)

devair bhrājiṣṇubhiḥ sādhyaiḥ sahitaṃ puṇyakarmabhiḥ ||

6.1६.१

ततो युधिष्ठिरो दृष्ट्वा दुर्योधनम् अमर्षितः । (६।१)

tato yudhiṣṭhiro dṛṣṭvā duryodhanam amarṣitaḥ |

6.2६.२

सहसा संनिवृत्तो ऽभूच्छ्रियं दृष्ट्वा सुयोधने ॥ (६।२)

sahasā saṃnivṛtto 'bhūcchriyaṃ dṛṣṭvā suyodhane ||

7.1७.१

ब्रुवन्न् उच्चैर् वचस्तान् वै नाहं दुर्योधनेन वै । (७।१)

bruvann uccair vacastān vai nāhaṃ duryodhanena vai |

7.2७.२

सहितः कामये लोकांल्लुब्धेनादीर्घदर्शिना ॥ (७।२)

sahitaḥ kāmaye lokāṃllubdhenādīrghadarśinā ||

8.1८.१

यत्कृते पृथिवी सर्वा सुहृदो बान्धवास्तथा । (८।१)

yatkṛte pṛthivī sarvā suhṛdo bāndhavāstathā |

8.2८.२

हतास्माभिः प्रसह्याजौ क्लिष्टैः पूर्वं महावने ॥ (८।२)

hatāsmābhiḥ prasahyājau kliṣṭaiḥ pūrvaṃ mahāvane ||

9.1९.१

द्रौपदी च सभामध्ये पाञ्चाली धर्मचारिणी । (९।१)

draupadī ca sabhāmadhye pāñcālī dharmacāriṇī |

9.2९.२

परिक्लिष्टानवद्याङ्गी पत्नी नो गुरुसंनिधौ ॥ (९।२)

parikliṣṭānavadyāṅgī patnī no gurusaṃnidhau ||

10.1१०.१

स्वस्ति देवा न मे कामः सुयोधनम् उदीक्षितुम् । (१०।१)

svasti devā na me kāmaḥ suyodhanam udīkṣitum |

10.2१०.२

तत्राहं गन्तुम् इच्छामि यत्र ते भ्रातरो मम ॥ (१०।२)

tatrāhaṃ gantum icchāmi yatra te bhrātaro mama ||

11.1११.१

मैवम् इत्यब्रवीत् तं तु नारदः प्रहसन्न् इव । (११।१)

maivam ityabravīt taṃ tu nāradaḥ prahasann iva |

11.2११.२

स्वर्गे निवासो राजेन्द्र विरुद्धं चापि नश्यति ॥ (११।२)

svarge nivāso rājendra viruddhaṃ cāpi naśyati ||

12.1१२.१

युधिष्ठिर महाबाहो मैवं वोचः कथंचन । (१२।१)

yudhiṣṭhira mahābāho maivaṃ vocaḥ kathaṃcana |

12.2१२.२

दुर्योधनं प्रति नृपं शृणु चेदं वचो मम ॥ (१२।२)

duryodhanaṃ prati nṛpaṃ śṛṇu cedaṃ vaco mama ||

13.1१३.१

एष दुर्योधनो राजा पूज्यते त्रिदशैः सह । (१३।१)

eṣa duryodhano rājā pūjyate tridaśaiḥ saha |

13.2१३.२

सद्भिश्च राजप्रवरैर् य इमे स्वर्गवासिनः ॥ (१३।२)

sadbhiśca rājapravarair ya ime svargavāsinaḥ ||

14.1१४.१

वीरलोकगतिं प्राप्तो युद्धे हुत्वात्मनस्तनुम् । (१४।१)

vīralokagatiṃ prāpto yuddhe hutvātmanastanum |

14.2१४.२

यूयं सर्वे सुरसमा येन युद्धे समासिताः ॥ (१४।२)

yūyaṃ sarve surasamā yena yuddhe samāsitāḥ ||

15.1१५.१

स एष क्षत्रधर्मेण स्थानम् एतद् अवाप्तवान् । (१५।१)

sa eṣa kṣatradharmeṇa sthānam etad avāptavān |

15.2१५.२

भये महति यो ऽभीतो बभूव पृथिवीपतिः ॥ (१५।२)

bhaye mahati yo 'bhīto babhūva pṛthivīpatiḥ ||

16.1१६.१

न तन्मनसि कर्तव्यं पुत्र यद् द्यूतकारितम् । (१६।१)

na tanmanasi kartavyaṃ putra yad dyūtakāritam |

16.2१६.२

द्रौपद्याश्च परिक्लेशं न चिन्तयितुम् अर्हसि ॥ (१६।२)

draupadyāśca parikleśaṃ na cintayitum arhasi ||

17.1१७.१

ये चान्ये ऽपि परिक्लेशा युष्माकं द्यूतकारिताः । (१७।१)

ye cānye 'pi parikleśā yuṣmākaṃ dyūtakāritāḥ |

17.2१७.२

संग्रामेष्वथ वान्यत्र न तान् संस्मर्तुम् अर्हसि ॥ (१७।२)

saṃgrāmeṣvatha vānyatra na tān saṃsmartum arhasi ||

18.1१८.१

समागच्छ यथान्यायं राज्ञा दुर्योधनेन वै । (१८।१)

samāgaccha yathānyāyaṃ rājñā duryodhanena vai |

18.2१८.२

स्वर्गो ऽयं नेह वैराणि भवन्ति मनुजाधिप ॥ (१८।२)

svargo 'yaṃ neha vairāṇi bhavanti manujādhipa ||

19.1१९.१

नारदेनैवम् उक्तस्तु कुरुराजो युधिष्ठिरः । (१९।१)

nāradenaivam uktastu kururājo yudhiṣṭhiraḥ |

19.2१९.२

भ्रातॄन् पप्रच्छ मेधावी वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥ (१९।२)

bhrātṝn papraccha medhāvī vākyam etad uvāca ha ||

20.1२०.१

यदि दुर्योधनस्यैते वीरलोकाः सनातनाः । (२०।१)

yadi duryodhanasyaite vīralokāḥ sanātanāḥ |

20.2२०.२

अधर्मज्ञस्य पापस्य पृथिवीसुहृदद्रुहः ॥ (२०।२)

adharmajñasya pāpasya pṛthivīsuhṛdadruhaḥ ||

21.1२१.१

यत्कृते पृथिवी नष्टा सहया सरथद्विपा । (२१।१)

yatkṛte pṛthivī naṣṭā sahayā sarathadvipā |

21.2२१.२

वयं च मन्युना दग्धा वैरं प्रतिचिकीर्षवः ॥ (२१।२)

vayaṃ ca manyunā dagdhā vairaṃ praticikīrṣavaḥ ||

22.1२२.१

ये ते वीरा महात्मानो भ्रातरो मे महाव्रताः । (२२।१)

ye te vīrā mahātmāno bhrātaro me mahāvratāḥ |

22.2२२.२

सत्यप्रतिज्ञा लोकस्य शूरा वै सत्यवादिनः ॥ (२२।२)

satyapratijñā lokasya śūrā vai satyavādinaḥ ||

23.1२३.१

तेषाम् इदानीं के लोका द्रष्टुम् इच्छामि तान् अहम् । (२३।१)

teṣām idānīṃ ke lokā draṣṭum icchāmi tān aham |

23.2२३.२

कर्णं चैव महात्मानं कौन्तेयं सत्यसंगरम् ॥ (२३।२)

karṇaṃ caiva mahātmānaṃ kaunteyaṃ satyasaṃgaram ||

24.1२४.१

धृष्टद्युम्नं सात्यकिं च धृष्टद्युम्नस्य चात्मजान् । (२४।१)

dhṛṣṭadyumnaṃ sātyakiṃ ca dhṛṣṭadyumnasya cātmajān |

24.2२४.२

ये च शस्त्रैर् वधं प्राप्ताः क्षत्रधर्मेण पार्थिवाः ॥ (२४।२)

ye ca śastrair vadhaṃ prāptāḥ kṣatradharmeṇa pārthivāḥ ||

25.1२५.१

क्व नु ते पार्थिवा ब्रह्मन् नैतान् पश्यामि नारद । (२५।१)

kva nu te pārthivā brahman naitān paśyāmi nārada |

25.2२५.२

विराटद्रुपदौ चैव धृष्टकेतुमुखांश्च तान् ॥ (२५।२)

virāṭadrupadau caiva dhṛṣṭaketumukhāṃśca tān ||

26.1२६.१

शिखण्डिनं च पाञ्चाल्यं द्रौपदेयांश्च सर्वशः । (२६।१)

śikhaṇḍinaṃ ca pāñcālyaṃ draupadeyāṃśca sarvaśaḥ |

26.2२६.२

अभिमन्युं च दुर्धर्षं द्रष्टुम् इच्छामि नारद ॥ (२६।२)

abhimanyuṃ ca durdharṣaṃ draṣṭum icchāmi nārada ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 18, 1

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit