महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 148

812 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वासुदेव उवाच । (१।१)

vāsudeva uvāca

1.2१.२

एवम् उक्ते तु भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च । (१।२)

evam ukte tu bhīṣmeṇa droṇena vidureṇa ca |

1.3१.३

गान्धार्या धृतराष्ट्रेण न च मन्दो ऽन्वबुध्यत ॥ (१।३)

gāndhāryā dhṛtarāṣṭreṇa na ca mando 'nvabudhyata ||

2.1२.१

अवधूयोत्थितः क्रुद्धो रोषात् संरक्तलोचनः । (२।१)

avadhūyotthitaḥ kruddho roṣāt saṃraktalocanaḥ |

2.2२.२

अन्वद्रवन्त तं पश्चाद् राजानस्त्यक्तजीविताः ॥ (२।२)

anvadravanta taṃ paścād rājānastyaktajīvitāḥ ||

3.1३.१

अज्ञापयच्च राज्ञस्तान् पार्थिवान् दुष्टचेतसः । (३।१)

ajñāpayacca rājñastān pārthivān duṣṭacetasaḥ |

3.2३.२

प्रयाध्वं वै कुरुक्षेत्रं पुष्यो ऽद्येति पुनः पुनः ॥ (३।२)

prayādhvaṃ vai kurukṣetraṃ puṣyo 'dyeti punaḥ punaḥ ||

4.1४.१

ततस्ते पृथिवीपालाः प्रययुः सहसैनिकाः । (४।१)

tataste pṛthivīpālāḥ prayayuḥ sahasainikāḥ |

4.2४.२

भीष्मं सेनापतिं कृत्वा संहृष्टाः कालचोदिताः ॥ (४।२)

bhīṣmaṃ senāpatiṃ kṛtvā saṃhṛṣṭāḥ kālacoditāḥ ||

5.1५.१

अक्षौहिण्यो दशैका च पार्थिवानां समागताः । (५।१)

akṣauhiṇyo daśaikā ca pārthivānāṃ samāgatāḥ |

5.2५.२

तासां प्रमुखतो भीष्मस्तालकेतुर् व्यरोचत । (५।२)

tāsāṃ pramukhato bhīṣmastālaketur vyarocata |

5.3५.३

यद् अत्र युक्तं प्राप्तं च तद् विधत्स्व विशां पते ॥ (५।३)

yad atra yuktaṃ prāptaṃ ca tad vidhatsva viśāṃ pate ||

6.1६.१

उक्तं भीष्मेण यद् वाक्यं द्रोणेन विदुरेण च । (६।१)

uktaṃ bhīṣmeṇa yad vākyaṃ droṇena vidureṇa ca |

6.2६.२

गान्धार्या धृतराष्ट्रेण समक्षं मम भारत । (६।२)

gāndhāryā dhṛtarāṣṭreṇa samakṣaṃ mama bhārata |

6.3६.३

एतत् ते कथितं राजन् यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ (६।३)

etat te kathitaṃ rājan yadvṛttaṃ kurusaṃsadi ||

7.1७.१

साम आदौ प्रयुक्तं मे राजन् सौभ्रात्रम् इच्छता । (७।१)

sāma ādau prayuktaṃ me rājan saubhrātram icchatā |

7.2७.२

अभेदात् कुरुवंशस्य प्रजानां च विवृद्धये ॥ (७।२)

abhedāt kuruvaṃśasya prajānāṃ ca vivṛddhaye ||

8.1८.१

पुनर् भेदश्च मे युक्तो यदा साम न गृह्यते । (८।१)

punar bhedaśca me yukto yadā sāma na gṛhyate |

8.2८.२

कर्मानुकीर्तनं चैव देवमानुषसंहितम् ॥ (८।२)

karmānukīrtanaṃ caiva devamānuṣasaṃhitam ||

9.1९.१

यदा नाद्रियते वाक्यं सामपूर्वं सुयोधनः । (९।१)

yadā nādriyate vākyaṃ sāmapūrvaṃ suyodhanaḥ |

9.2९.२

तदा मया समानीय भेदिताः सर्वपार्थिवाः ॥ (९।२)

tadā mayā samānīya bheditāḥ sarvapārthivāḥ ||

10.1१०.१

अद्भुतानि च घोराणि दारुणानि च भारत । (१०।१)

adbhutāni ca ghorāṇi dāruṇāni ca bhārata |

10.2१०.२

अमानुषाणि कर्माणि दर्शितानि च मे विभो ॥ (१०।२)

amānuṣāṇi karmāṇi darśitāni ca me vibho ||

11.1११.१

भर्त्सयित्वा तु राज्ञस्तांस्तृणीकृत्य सुयोधनम् । (११।१)

bhartsayitvā tu rājñastāṃstṛṇīkṛtya suyodhanam |

11.2११.२

राधेयं भीषयित्वा च सौबलं च पुनः पुनः ॥ (११।२)

rādheyaṃ bhīṣayitvā ca saubalaṃ ca punaḥ punaḥ ||

12.1१२.१

न्यूनतां धार्तराष्ट्राणां निन्दां चैव पुनः पुनः । (१२।१)

nyūnatāṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ nindāṃ caiva punaḥ punaḥ |

12.2१२.२

भेदयित्वा नृपान् सर्वान् वाग्भिर् मन्त्रेण चासकृत् ॥ (१२।२)

bhedayitvā nṛpān sarvān vāgbhir mantreṇa cāsakṛt ||

13.1१३.१

पुनः सामाभिसंयुक्तं संप्रदानम् अथाब्रुवम् । (१३।१)

punaḥ sāmābhisaṃyuktaṃ saṃpradānam athābruvam |

13.2१३.२

अभेदात् कुरुवंशस्य कार्ययोगात् तथैव च ॥ (१३।२)

abhedāt kuruvaṃśasya kāryayogāt tathaiva ca ||

14.1१४.१

ते बाला धृतराष्ट्रस्य भीष्मस्य विदुरस्य च । (१४।१)

te bālā dhṛtarāṣṭrasya bhīṣmasya vidurasya ca |

14.2१४.२

तिष्ठेयुः पाण्डवाः सर्वे हित्वा मानम् अधश्चराः ॥ (१४।२)

tiṣṭheyuḥ pāṇḍavāḥ sarve hitvā mānam adhaścarāḥ ||

15.1१५.१

प्रयच्छन्तु च ते राज्यम् अनीशास्ते भवन्तु च । (१५।१)

prayacchantu ca te rājyam anīśāste bhavantu ca |

15.2१५.२

यथाह राजा गाङ्गेयो विदुरश्च तथास्तु तत् ॥ (१५।२)

yathāha rājā gāṅgeyo viduraśca tathāstu tat ||

16.1१६.१

सर्वं भवतु ते राज्यं पञ्च ग्रामान् विसर्जय । (१६।१)

sarvaṃ bhavatu te rājyaṃ pañca grāmān visarjaya |

16.2१६.२

अवश्यं भरणीया हि पितुस्ते राजसत्तम ॥ (१६।२)

avaśyaṃ bharaṇīyā hi pituste rājasattama ||

17.1१७.१

एवम् उक्तस्तु दुष्टात्मा नैव भावं व्यमुञ्चत । (१७।१)

evam uktastu duṣṭātmā naiva bhāvaṃ vyamuñcata |

17.2१७.२

दण्डं चतुर्थं पश्यामि तेषु पापेषु नान्यथा ॥ (१७।२)

daṇḍaṃ caturthaṃ paśyāmi teṣu pāpeṣu nānyathā ||

18.1१८.१

निर्याताश्च विनाशाय कुरुक्षेत्रं नराधिपाः । (१८।१)

niryātāśca vināśāya kurukṣetraṃ narādhipāḥ |

18.2१८.२

एतत् ते कथितं सर्वं यद्वृत्तं कुरुसंसदि ॥ (१८।२)

etat te kathitaṃ sarvaṃ yadvṛttaṃ kurusaṃsadi ||

19.1१९.१

न ते राज्यं प्रयच्छन्ति विना युद्धेन पाण्डव । (१९।१)

na te rājyaṃ prayacchanti vinā yuddhena pāṇḍava |

19.2१९.२

विनाशहेतवः सर्वे प्रत्युपस्थितमृत्यवः ॥ (१९।२)

vināśahetavaḥ sarve pratyupasthitamṛtyavaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 148

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit