भीष्म उवाच । (१।१)

मृगयां विचरन् कश्चिद् विजने जनकात्मजः । (१।२)

वने ददर्श विप्रेन्द्रम् ऋषिं वंशधरं भृगोः ॥ (१।३)

तम् आसीनम् उपासीनः प्रणम्य शिरसा मुनिम् । (२।१)

पश्चाद् अनुमतस्तेन पप्रच्छ वसुमान् इदम् ॥ (२।२)

भगवन् किम् इदं श्रेयः प्रेत्य वापीह वा भवेत् । (३।१)

पुरुषस्याध्रुवे देहे कामस्य वशवर्तिनः ॥ (३।२)

सत्कृत्य परिपृष्टः सन् सुमहात्मा महातपाः । (४।१)

निजगाद ततस्तस्मै श्रेयस्करम् इदं वचः ॥ (४।२)

मनसो ऽप्रतिकूलानि प्रेत्य चेह च वाञ्छसि । (५।१)

भूतानां प्रतिकूलेभ्यो निवर्तस्व यतेन्द्रियः ॥ (५।२)

धर्मः सतां हितः पुंसां धर्मश्चैवाश्रयः सताम् । (६।१)

धर्माल्लोकास्त्रयस्तात प्रवृत्ताः सचराचराः ॥ (६।२)

स्वादुकामुक कामानां वैतृष्ण्यं किं न गच्छसि । (७।१)

मधु पश्यसि दुर्बुद्धे प्रपातं नानुपश्यसि ॥ (७।२)

यथा ज्ञाने परिचयः कर्तव्यस्तत्फलार्थिना । (८।१)

तथा धर्मे परिचयः कर्तव्यस्तत्फलार्थिना ॥ (८।२)

असता धर्मकामेन विशुद्धं कर्म दुष्करम् । (९।१)

सता तु धर्मकामेन सुकरं कर्म दुष्करम् ॥ (९।२)

वने ग्राम्यसुखाचारो यथा ग्राम्यस्तथैव सः । (१०।१)

ग्रामे वनसुखाचारो यथा वनचरस्तथा ॥ (१०।२)

मनोवाक्कर्मके धर्मे कुरु श्रद्धां समाहितः । (११।१)

निवृत्तौ वा प्रवृत्तौ वा सम्प्रधार्य गुणागुणान् ॥ (११।२)

नित्यं च बहु दातव्यं साधुभ्यश्चानसूयता । (१२।१)

प्रार्थितं व्रतशौचाभ्यां सत्कृतं देशकालयोः ॥ (१२।२)

शुभेन विधिना लब्धम् अर्हाय प्रतिपादयेत् । (१३।१)

क्रोधम् उत्सृज्य दत्त्वा च नानुतप्येन् न कीर्तयेत् ॥ (१३।२)

अनृशंसः शुचिर् दान्तः सत्यवाग् आर्जवे स्थितः । (१४।१)

योनिकर्मविशुद्धश्च पात्रं स्याद् वेदविद् द्विजः ॥ (१४।२)

सत्कृता चैकपत्नी च जात्या योनिर् इहेष्यते । (१५।१)

ऋग्यजुःसामगो विद्वान् षट्कर्मा पात्रम् उच्यते ॥ (१५।२)

स एव धर्मः सो ऽधर्मस्तं तं प्रतिनरं भवेत् । (१६।१)

पात्रकर्मविशेषेण देशकालाववेक्ष्य च ॥ (१६।२)

लीलयाल्पं यथा गात्रात् प्रमृज्याद् रजसः पुमान् । (१७।१)

बहुयत्नेन महता पापनिर्हरणं तथा ॥ (१७।२)

विरिक्तस्य यथा सम्यग् घृतं भवति भेषजम् । (१८।१)

तथा निर्हृतदोषस्य प्रेत्यधर्मः सुखावहः ॥ (१८।२)

मानसं सर्वभूतेषु वर्तते वै शुभाशुभे । (१९।१)

अशुभेभ्यः समाक्षिप्य शुभेष्वेवावतारयेत् ॥ (१९।२)

सर्वं सर्वेण सर्वत्र क्रियमाणं च पूजय । (२०।१)

स्वधर्मे यत्र रागस्ते कामं धर्मो विधीयताम् ॥ (२०।२)

अधृतात्मन् धृतौ तिष्ठ दुर्बुद्धे बुद्धिमान् भव । (२१।१)

अप्रशान्त प्रशाम्य त्वम् अप्राज्ञ प्राज्ञवच्चर ॥ (२१।२)

तेजसा शक्यते प्राप्तुम् उपायसहचारिणा । (२२।१)

इह च प्रेत्य च श्रेयस् तस्य मूलं धृतिः परा ॥ (२२।२)

राजर्षिर् अधृतिः स्वर्गात् पतितो हि महाभिषः । (२३।१)

ययातिः क्षीणपुण्यश्च धृत्या लोकान् अवाप्तवान् ॥ (२३।२)

तपस्विनां धर्मवतां विदुषां चोपसेवनात् । (२४।१)

प्राप्स्यसे विपुलां बुद्धिं तथा श्रेयो ऽभिपत्स्यसे ॥ (२४।२)

स तु स्वभावसम्पन्नस्तच्छ्रुत्वा मुनिभाषितम् । (२५।१)

विनिवर्त्य मनः कामाद् धर्मे बुद्धिं चकार ह ॥ (२५।२)