MBh, 3, 82
Select a line for its word-by-word analysis.
ततो गच्छेत धर्मज्ञ धर्मतीर्थं पुरातनम् । (१।२)
tato gaccheta dharmajña dharmatīrthaṃ purātanam |
तत्र स्नात्वा नरो राजन् धर्मशीलः समाहितः । (१।३)
tatra snātvā naro rājan dharmaśīlaḥ samāhitaḥ |
सौगन्धिकं वनं राजंस् ततो गच्छेत मानवः । (३।१)
saugandhikaṃ vanaṃ rājaṃs tato gaccheta mānavaḥ |
तद् वनं प्रविशन्न् एव सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (४।२)
tad vanaṃ praviśann eva sarvapāpaiḥ pramucyate ||
ततो हि सा सरिच्छ्रेष्ठा नदीनाम् उत्तमा नदी । (५।१)
tato hi sā saricchreṣṭhā nadīnām uttamā nadī |
प्लक्षाद् देवी स्रुता राजन् महापुण्या सरस्वती ॥ (५।२)
plakṣād devī srutā rājan mahāpuṇyā sarasvatī ||
अर्चयित्वा पितॄन् देवान् अश्वमेधफलं लभेत् ॥ (६।२)
arcayitvā pitṝn devān aśvamedhaphalaṃ labhet ||
ईशानाध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम् । (७।१)
īśānādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabham |
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र दृष्टम् एतत् पुरातने ॥ (८।२)
tatra snātvā naravyāghra dṛṣṭam etat purātane ||
सुगन्धां शतकुम्भां च पञ्चयज्ञां च भारत । (९।१)
sugandhāṃ śatakumbhāṃ ca pañcayajñāṃ ca bhārata |
त्रिशूलखातं तत्रैव तीर्थम् आसाद्य भारत । (१०।१)
triśūlakhātaṃ tatraiva tīrtham āsādya bhārata |
गाणपत्यं स लभते देहं त्यक्त्वा न संशयः ॥ (१०।३)
gāṇapatyaṃ sa labhate dehaṃ tyaktvā na saṃśayaḥ ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र देव्याः स्थानं सुदुर्लभम् । (११।१)
tato gaccheta rājendra devyāḥ sthānaṃ sudurlabham |
शाकम्भरीति विख्याता त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ (११।२)
śākambharīti vikhyātā triṣu lokeṣu viśrutā ||
ऋषयो ऽभ्यागतास् तत्र देव्या भक्त्या तपोधनाः । (१३।१)
ṛṣayo 'bhyāgatās tatra devyā bhaktyā tapodhanāḥ |
ततः शाकम्भरीत्येव नाम तस्याः प्रतिष्ठितम् ॥ (१३।३)
tataḥ śākambharītyeva nāma tasyāḥ pratiṣṭhitam ||
त्रिरात्रम् उषितः शाकं भक्षयेन् नियतः शुचिः ॥ (१४।२)
trirātram uṣitaḥ śākaṃ bhakṣayen niyataḥ śuciḥ ||
शाकाहारस्य यत् सम्यग् वर्षैर् द्वादशभिः फलम् । (१५।१)
śākāhārasya yat samyag varṣair dvādaśabhiḥ phalam |
तत् फलं तस्य भवति देव्याश्छन्देन भारत ॥ (१५।२)
tat phalaṃ tasya bhavati devyāśchandena bhārata ||
ततो गच्छेत् सुवर्णाक्षं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (१६।१)
tato gacchet suvarṇākṣaṃ triṣu lokeṣu viśrutam |
यत्र विष्णुः प्रसादार्थं रुद्रम् आराधयत् पुरा ॥ (१६।२)
yatra viṣṇuḥ prasādārthaṃ rudram ārādhayat purā ||
वरांश्च सुबहूंल् लेभे दैवतेषु सुदुर्लभान् । (१७।१)
varāṃśca subahūṃl lebhe daivateṣu sudurlabhān |
अपि चास्मत् प्रियतरो लोके कृष्ण भविष्यसि । (१८।१)
api cāsmat priyataro loke kṛṣṇa bhaviṣyasi |
त्वन्मुखं च जगत् कृत्स्नं भविष्यति न संशयः ॥ (१८।२)
tvanmukhaṃ ca jagat kṛtsnaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
तत्राभिगम्य राजेन्द्र पूजयित्वा वृषध्वजम् । (१९।१)
tatrābhigamya rājendra pūjayitvā vṛṣadhvajam |
धूमावतीं ततो गच्छेत् त्रिरात्रोपोषितो नरः । (२०।१)
dhūmāvatīṃ tato gacchet trirātropoṣito naraḥ |
मनसा प्रार्थितान् कामांल्लभते नात्र संशयः ॥ (२०।२)
manasā prārthitān kāmāṃllabhate nātra saṃśayaḥ ||
देव्यास् तु दक्षिणार्धेन रथावर्तो नराधिप । (२१।१)
devyās tu dakṣiṇārdhena rathāvarto narādhipa |
तत्रारोहेत धर्मज्ञ श्रद्दधानो जितेन्द्रियः । (२१।२)
tatrāroheta dharmajña śraddadhāno jitendriyaḥ |
धारां नाम महाप्राज्ञ सर्वपापप्रणाशिनीम् । (२२।२)
dhārāṃ nāma mahāprājña sarvapāpapraṇāśinīm |
तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र न शोचति नराधिप ॥ (२२।३)
tatra snātvā naravyāghra na śocati narādhipa ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ नमस्कृत्य महागिरिम् । (२३।१)
tato gaccheta dharmajña namaskṛtya mahāgirim |
स्वर्गद्वारेण यत् तुल्यं गङ्गाद्वारं न संशयः ॥ (२३।२)
svargadvāreṇa yat tulyaṃ gaṅgādvāraṃ na saṃśayaḥ ||
पुण्डरीकम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (२४।२)
puṇḍarīkam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||
सप्तगङ्गे त्रिगङ्गे च शक्रावर्ते च तर्पयन् । (२५।१)
saptagaṅge trigaṅge ca śakrāvarte ca tarpayan |
देवान् पितॄंश् च विधिवत् पुण्यलोके महीयते ॥ (२५।२)
devān pitṝṃś ca vidhivat puṇyaloke mahīyate ||
ततः कनखले स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरः । (२६।१)
tataḥ kanakhale snātvā trirātropoṣito naraḥ |
अश्वमेधम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (२६।२)
aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||
उष्यैकां रजनीं तत्र गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (२७।२)
uṣyaikāṃ rajanīṃ tatra gosahasraphalaṃ labhet ||
तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ सर्वलोकेषु विश्रुतम् ॥ (२८।२)
tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha sarvalokeṣu viśrutam ||
कपिलानां सहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (२९।२)
kapilānāṃ sahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
ततो ललितिकां गच्छेच्छंतनोस् तीर्थम् उत्तमम् । (३०।१)
tato lalitikāṃ gacchecchaṃtanos tīrtham uttamam |
तत्र स्नात्वा नरो राजन् न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (३०।२)
tatra snātvā naro rājan na durgatim avāpnuyāt ||
दशाश्वमेधान् आप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (३१।२)
daśāśvamedhān āpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र सुगन्धां लोकविश्रुताम् । (३२।१)
tato gaccheta rājendra sugandhāṃ lokaviśrutām |
रुद्रावर्तं ततो गच्छेत् तीर्थसेवी नराधिप । (३३।१)
rudrāvartaṃ tato gacchet tīrthasevī narādhipa |
तत्र स्नात्वा नरो राजन् स्वर्गलोके महीयते ॥ (३३।२)
tatra snātvā naro rājan svargaloke mahīyate ||
गङ्गायाश्च नरश्रेष्ठ सरस्वत्याश्च संगमे । (३४।१)
gaṅgāyāśca naraśreṣṭha sarasvatyāśca saṃgame |
स्नातो ऽश्वमेधम् आप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (३४।२)
snāto 'śvamedham āpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||
भद्रकर्णेश्वरं गत्वा देवम् अर्च्य यथाविधि । (३५।१)
bhadrakarṇeśvaraṃ gatvā devam arcya yathāvidhi |
न दुर्गतिम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (३५।२)
na durgatim avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||
ततः कुब्जाम्रकं गच्छेत् तीर्थसेवी यथाक्रमम् । (३६।१)
tataḥ kubjāmrakaṃ gacchet tīrthasevī yathākramam |
गोसहस्रम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (३६।२)
gosahasram avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||
सामुद्रकम् उपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः । (३७।२)
sāmudrakam upaspṛśya trirātropoṣito naraḥ |
गोसहस्रफलं विन्देत् कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (३७।३)
gosahasraphalaṃ vindet kulaṃ caiva samuddharet ||
ब्रह्मावर्तं ततो गच्छेद् ब्रह्मचारी समाहितः । (३८।१)
brahmāvartaṃ tato gacched brahmacārī samāhitaḥ |
अश्वमेधम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (३८।२)
aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||
दर्वीसंक्रमणं प्राप्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (४०।१)
darvīsaṃkramaṇaṃ prāpya tīrthaṃ trailokyaviśrutam |
अश्वमेधम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (४०।२)
aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||
सिन्धोश्च प्रभवं गत्वा सिद्धगन्धर्वसेवितम् । (४१।१)
sindhośca prabhavaṃ gatvā siddhagandharvasevitam |
तत्रोष्य रजनीः पञ्च विन्द्याद् बहु सुवर्णकम् ॥ (४१।२)
tatroṣya rajanīḥ pañca vindyād bahu suvarṇakam ||
अश्वमेधम् अवाप्नोति गच्छेच्चौशनसीं गतिम् ॥ (४२।२)
aśvamedham avāpnoti gaccheccauśanasīṃ gatim ||
वासिष्ठं समतिक्रम्य सर्वे वर्णा द्विजातयः ॥ (४३।२)
vāsiṣṭhaṃ samatikramya sarve varṇā dvijātayaḥ ||
ऋषिकुल्यां नरः स्नात्वा ऋषिलोकं प्रपद्यते । (४४।१)
ṛṣikulyāṃ naraḥ snātvā ṛṣilokaṃ prapadyate |
गत्वा वीरप्रमोक्षं च सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (४५।२)
gatvā vīrapramokṣaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate ||
कृत्तिकामघयोश् चैव तीर्थम् आसाद्य भारत । (४६।१)
kṛttikāmaghayoś caiva tīrtham āsādya bhārata |
अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति पुण्यकृत् ॥ (४६।२)
agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti puṇyakṛt ||
ततः संध्यां समासाद्य विद्यातीर्थम् अनुत्तमम् । (४७।१)
tataḥ saṃdhyāṃ samāsādya vidyātīrtham anuttamam |
उपस्पृश्य च विद्यानां सर्वासां पारगो भवेत् ॥ (४७।२)
upaspṛśya ca vidyānāṃ sarvāsāṃ pārago bhavet ||
सर्वपापविशुद्धात्मा विन्द्याद् बहु सुवर्णकम् ॥ (४९।२)
sarvapāpaviśuddhātmā vindyād bahu suvarṇakam ||
अश्वमेधम् अवाप्नोति गच्छेच्चौशनसीं गतिम् ॥ (५०।२)
aśvamedham avāpnoti gaccheccauśanasīṃ gatim ||
अथ सुन्दरिकातीर्थं प्राप्य सिद्धनिषेवितम् । (५१।१)
atha sundarikātīrthaṃ prāpya siddhaniṣevitam |
ततो वै ब्राह्मणीं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (५२।१)
tato vai brāhmaṇīṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ |
ततश् च नैमिषं गच्छेत् पुण्यं सिद्धनिषेवितम् । (५३।१)
tataś ca naimiṣaṃ gacchet puṇyaṃ siddhaniṣevitam |
तत्र नित्यं निवसति ब्रह्मा देवगणैर् वृतः ॥ (५३।२)
tatra nityaṃ nivasati brahmā devagaṇair vṛtaḥ ||
नैमिषं प्रार्थयानस्य पापस्यार्धं प्रणश्यति । (५४।१)
naimiṣaṃ prārthayānasya pāpasyārdhaṃ praṇaśyati |
प्रविष्टमात्रस् तु नरः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (५४।२)
praviṣṭamātras tu naraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate ||
तत्र मासं वसेद्धीरो नैमिषे तीर्थतत्परः । (५५।१)
tatra māsaṃ vaseddhīro naimiṣe tīrthatatparaḥ |
पृथिव्यां यानि तीर्थानि नैमिषे तानि भारत ॥ (५५।२)
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni naimiṣe tāni bhārata ||
स मोदेत् स्वर्गलोकस्थ एवम् आहुर् मनीषिणः । (५७।२)
sa modet svargalokastha evam āhur manīṣiṇaḥ |
नित्यं पुण्यं च मेध्यं च नैमिषं नृपसत्तम ॥ (५७।३)
nityaṃ puṇyaṃ ca medhyaṃ ca naimiṣaṃ nṛpasattama ||
गङ्गोद्भेदं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः । (५८।१)
gaṅgodbhedaṃ samāsādya trirātropoṣito naraḥ |
ततश् च बाहुदां गच्छेद् ब्रह्मचारी समाहितः । (६०।१)
tataś ca bāhudāṃ gacched brahmacārī samāhitaḥ |
देवसत्त्रस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (६०।२)
devasattrasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
ततश् चीरवतीं गच्छेत् पुण्यां पुण्यतमैर् वृताम् । (६१।१)
tataś cīravatīṃ gacchet puṇyāṃ puṇyatamair vṛtām |
गोप्रतारं ततो गच्छेत् सरय्वास् तीर्थम् उत्तमम् । (६३।१)
gopratāraṃ tato gacchet sarayvās tīrtham uttamam |
देहं त्यक्त्वा दिवं यातस् तस्य तीर्थस्य तेजसा । (६४।१)
dehaṃ tyaktvā divaṃ yātas tasya tīrthasya tejasā |
तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा गोप्रतारे नराधिप । (६५।१)
tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā gopratāre narādhipa |
रामतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां कुरुनन्दन । (६६।१)
rāmatīrthe naraḥ snātvā gomatyāṃ kurunandana |
गोसहस्रफलं पुण्यं प्राप्नोति भरतर्षभ ॥ (६७।३)
gosahasraphalaṃ puṇyaṃ prāpnoti bharatarṣabha ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र भर्तृस्थानम् अनुत्तमम् । (६८।१)
tato gaccheta rājendra bhartṛsthānam anuttamam |
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा अर्चयित्वा गुहं नृप । (६८।२)
koṭitīrthe naraḥ snātvā arcayitvā guhaṃ nṛpa |
गोसहस्रफलं विन्देत् तेजस्वी च भवेन् नरः ॥ (६८।३)
gosahasraphalaṃ vindet tejasvī ca bhaven naraḥ ||
ततो वाराणसीं गत्वा अर्चयित्वा वृषध्वजम् । (६९।१)
tato vārāṇasīṃ gatvā arcayitvā vṛṣadhvajam |
कपिलाह्रदे नरः स्नात्वा राजसूयफलं लभेत् ॥ (६९।२)
kapilāhrade naraḥ snātvā rājasūyaphalaṃ labhet ||
मार्कण्डेयस्य राजेन्द्र तीर्थम् आसाद्य दुर्लभम् । (७०।१)
mārkaṇḍeyasya rājendra tīrtham āsādya durlabham |
अग्निष्टोमम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (७०।३)
agniṣṭomam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||
ततो गयां समासाद्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (७१।१)
tato gayāṃ samāsādya brahmacārī jitendriyaḥ |
पितॄणां तत्र वै दत्तम् अक्षयं भवति प्रभो ॥ (७२।२)
pitṝṇāṃ tatra vai dattam akṣayaṃ bhavati prabho ||
महानद्याम् उपस्पृश्य तर्पयेत् पितृदेवताः । (७३।१)
mahānadyām upaspṛśya tarpayet pitṛdevatāḥ |
अक्षयान् प्राप्नुयाल्लोकान् कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (७३।२)
akṣayān prāpnuyāllokān kulaṃ caiva samuddharet ||
ततो ब्रह्मसरो गच्छेद् धर्मारण्योपशोभितम् । (७४।१)
tato brahmasaro gacched dharmāraṇyopaśobhitam |
पौण्डरीकम् अवाप्नोति प्रभाताम् एव शर्वरीम् ॥ (७४।२)
pauṇḍarīkam avāpnoti prabhātām eva śarvarīm ||
तस्मिन् सरसि राजेन्द्र ब्रह्मणो यूप उच्छ्रितः । (७५।१)
tasmin sarasi rājendra brahmaṇo yūpa ucchritaḥ |
यूपं प्रदक्षिणं कृत्वा वाजपेयफलं लभेत् ॥ (७५।२)
yūpaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā vājapeyaphalaṃ labhet ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र धेनुकां लोकविश्रुताम् । (७६।१)
tato gaccheta rājendra dhenukāṃ lokaviśrutām |
एकरात्रोषितो राजन् प्रयच्छेत् तिलधेनुकाम् । (७६।२)
ekarātroṣito rājan prayacchet tiladhenukām |
सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं व्रजेद् ध्रुवम् ॥ (७६।३)
sarvapāpaviśuddhātmā somalokaṃ vrajed dhruvam ||
सवत्सायाः पदानि स्म दृश्यन्ते ऽद्यापि भारत ॥ (७७।३)
savatsāyāḥ padāni sma dṛśyante 'dyāpi bhārata ||
यत् किंचिद् अशुभं कर्म तत् प्रणश्यति भारत ॥ (७८।२)
yat kiṃcid aśubhaṃ karma tat praṇaśyati bhārata ||
ततो गृध्रवटं गच्छेत् स्थानं देवस्य धीमतः । (७९।१)
tato gṛdhravaṭaṃ gacchet sthānaṃ devasya dhīmataḥ |
स्नायीत भस्मना तत्र अभिगम्य वृषध्वजम् ॥ (७९।२)
snāyīta bhasmanā tatra abhigamya vṛṣadhvajam ||
ब्राह्मणेन भवेच्चीर्णं व्रतं द्वादशवार्षिकम् । (८०।१)
brāhmaṇena bhaveccīrṇaṃ vrataṃ dvādaśavārṣikam |
इतरेषां तु वर्णानां सर्वपापं प्रणश्यति ॥ (८०।२)
itareṣāṃ tu varṇānāṃ sarvapāpaṃ praṇaśyati ||
सावित्रं तु पदं तत्र दृश्यते भरतर्षभ ॥ (८१।२)
sāvitraṃ tu padaṃ tatra dṛśyate bharatarṣabha ||
तत्र संध्याम् उपासीत ब्राह्मणः संशितव्रतः । (८२।१)
tatra saṃdhyām upāsīta brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ |
उपास्ता च भवेत् संध्या तेन द्वादशवार्षिकी ॥ (८२।२)
upāstā ca bhavet saṃdhyā tena dvādaśavārṣikī ||
योनिद्वारं च तत्रैव विश्रुतं भरतर्षभ । (८३।१)
yonidvāraṃ ca tatraiva viśrutaṃ bharatarṣabha |
कृष्णशुक्लावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन् नरः । (८४।१)
kṛṣṇaśuklāvubhau pakṣau gayāyāṃ yo vasen naraḥ |
पुनात्यासप्तमं राजन् कुलं नास्त्यत्र संशयः ॥ (८४।२)
punātyāsaptamaṃ rājan kulaṃ nāstyatra saṃśayaḥ ||
एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् । (८५।१)
eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko 'pi gayāṃ vrajet |
यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषम् उत्सृजेत् ॥ (८५।२)
yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣam utsṛjet ||
ततः फल्गुं व्रजेद् राजंस् तीर्थसेवी नराधिप । (८६।१)
tataḥ phalguṃ vrajed rājaṃs tīrthasevī narādhipa |
अश्वमेधम् अवाप्नोति सिद्धिं च महतीं व्रजेत् ॥ (८६।२)
aśvamedham avāpnoti siddhiṃ ca mahatīṃ vrajet ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र धर्मपृष्ठं समाहितः । (८७।१)
tato gaccheta rājendra dharmapṛṣṭhaṃ samāhitaḥ |
यत्र धर्मो महाराज नित्यम् आस्ते युधिष्ठिर । (८७।२)
yatra dharmo mahārāja nityam āste yudhiṣṭhira |
ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मणस् तीर्थम् उत्तमम् । (८८।१)
tato gaccheta rājendra brahmaṇas tīrtham uttamam |
तत्रार्चयित्वा राजेन्द्र ब्रह्माणम् अमितौजसम् । (८८।२)
tatrārcayitvā rājendra brahmāṇam amitaujasam |
राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (८८।३)
rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
यक्षिण्या नैत्यकं तत्र प्राश्नीत पुरुषः शुचिः । (९०।१)
yakṣiṇyā naityakaṃ tatra prāśnīta puruṣaḥ śuciḥ |
यक्षिण्यास् तु प्रसादेन मुच्यते भ्रूणहत्यया ॥ (९०।२)
yakṣiṇyās tu prasādena mucyate bhrūṇahatyayā ||
नैत्यकं भुञ्जते यस् तु मणिनागस्य मानवः ॥ (९१।२)
naityakaṃ bhuñjate yas tu maṇināgasya mānavaḥ ||
तत्रोष्य रजनीम् एकां सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (९२।२)
tatroṣya rajanīm ekāṃ sarvapāpaiḥ pramucyate ||
ततो गच्छेत ब्रह्मर्षेर् गौतमस्य वनं नृप । (९३।१)
tato gaccheta brahmarṣer gautamasya vanaṃ nṛpa |
अहल्याया ह्रदे स्नात्वा व्रजेत परमां गतिम् । (९३।२)
ahalyāyā hrade snātvā vrajeta paramāṃ gatim |
अभिगम्य श्रियं राजन् विन्दते श्रियम् उत्तमाम् ॥ (९३।३)
abhigamya śriyaṃ rājan vindate śriyam uttamām ||
तत्रोदपानो धर्मज्ञ त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । (९४।१)
tatrodapāno dharmajña triṣu lokeṣu viśrutaḥ |
तत्राभिषेकं कृत्वा तु वाजिमेधम् अवाप्नुयात् ॥ (९४।२)
tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu vājimedham avāpnuyāt ||
तत्राभिषेकं कृत्वा तु विष्णुलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (९५।२)
tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu viṣṇulokam avāpnuyāt ||
गण्डकीं तु समासाद्य सर्वतीर्थजलोद्भवाम् । (९७।१)
gaṇḍakīṃ tu samāsādya sarvatīrthajalodbhavām |
ततो ऽधिवंश्यं धर्मज्ञ समाविश्य तपोवनम् । (९८।१)
tato 'dhivaṃśyaṃ dharmajña samāviśya tapovanam |
कम्पनां तु समासाद्य नदीं सिद्धनिषेविताम् । (९९।१)
kampanāṃ tu samāsādya nadīṃ siddhaniṣevitām |
पुण्डरीकम् अवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति ॥ (९९।२)
puṇḍarīkam avāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati ||
ततो विशालाम् आसाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम् । (१००।१)
tato viśālām āsādya nadīṃ trailokyaviśrutām |
अग्निष्टोमम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (१००।२)
agniṣṭomam avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||
अश्वमेधम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (१०१।२)
aśvamedham avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||
दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नरः शुचिः । (१०२।१)
divaukasāṃ puṣkariṇīṃ samāsādya naraḥ śuciḥ |
न दुर्गतिम् अवाप्नोति वाजपेयं च विन्दति ॥ (१०२।२)
na durgatim avāpnoti vājapeyaṃ ca vindati ||
महेश्वरपदं गच्छेद् ब्रह्मचारी समाहितः । (१०३।१)
maheśvarapadaṃ gacched brahmacārī samāhitaḥ |
महेश्वरपदे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ॥ (१०३।२)
maheśvarapade snātvā vājimedhaphalaṃ labhet ||
तत्र कोटिस् तु तीर्थानां विश्रुता भरतर्षभ । (१०४।१)
tatra koṭis tu tīrthānāṃ viśrutā bharatarṣabha |
ह्रियमाणाहृता राजन् विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ (१०४।३)
hriyamāṇāhṛtā rājan viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||
तत्राभिषेकं कुर्वाणस् तीर्थकोट्यां युधिष्ठिर । (१०५।१)
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇas tīrthakoṭyāṃ yudhiṣṭhira |
पुण्डरीकम् अवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ (१०५।२)
puṇḍarīkam avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र स्थानं नारायणस्य तु । (१०६।१)
tato gaccheta rājendra sthānaṃ nārāyaṇasya tu |
शालग्राम इति ख्यातो विष्णोर् अद्भुतकर्मणः ॥ (१०६।३)
śālagrāma iti khyāto viṣṇor adbhutakarmaṇaḥ ||
अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुम् अव्ययम् । (१०७।१)
abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇum avyayam |
अश्वमेधम् अवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ (१०७।२)
aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||
समुद्रास् तत्र चत्वारः कूपे संनिहिताः सदा । (१०८।२)
samudrās tatra catvāraḥ kūpe saṃnihitāḥ sadā |
तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (१०८।३)
tatropaspṛśya rājendra na durgatim avāpnuyāt ||
अभिगम्य महादेवं वरदं विष्णुम् अव्ययम् । (१०९।१)
abhigamya mahādevaṃ varadaṃ viṣṇum avyayam |
विराजति यथा सोम ऋणैर् मुक्तो युधिष्ठिर ॥ (१०९।२)
virājati yathā soma ṛṇair mukto yudhiṣṭhira ||
जातिस्मरत्वं प्राप्नोति स्नात्वा तत्र न संशयः ॥ (११०।२)
jātismaratvaṃ prāpnoti snātvā tatra na saṃśayaḥ ||
वटेश्वरपुरं गत्वा अर्चयित्वा तु केशवम् । (१११।१)
vaṭeśvarapuraṃ gatvā arcayitvā tu keśavam |
ईप्सितांल्लभते कामान् उपवासान्न संशयः ॥ (१११।२)
īpsitāṃllabhate kāmān upavāsānna saṃśayaḥ ||
ततस् तु वामनं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम् । (११२।१)
tatas tu vāmanaṃ gatvā sarvapāpapramocanam |
अभिवाद्य हरिं देवं न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (११२।२)
abhivādya hariṃ devaṃ na durgatim avāpnuyāt ||
राजसूयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (११३।३)
rājasūyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||
ततो गच्छेत धर्मज्ञ चम्पकारण्यम् उत्तमम् । (११४।१)
tato gaccheta dharmajña campakāraṇyam uttamam |
तत्रोष्य रजनीम् एकां गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (११४।२)
tatroṣya rajanīm ekāṃ gosahasraphalaṃ labhet ||
अथ ज्येष्ठिलम् आसाद्य तीर्थं परमसंमतम् । (११५।१)
atha jyeṣṭhilam āsādya tīrthaṃ paramasaṃmatam |
उपोष्य रजनीम् एकाम् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (११५।२)
upoṣya rajanīm ekām agniṣṭomaphalaṃ labhet ||
तत्र विश्वेश्वरं दृष्ट्वा देव्या सह महाद्युतिम् । (११६।१)
tatra viśveśvaraṃ dṛṣṭvā devyā saha mahādyutim |
मित्रावरुणयोर् लोकान् आप्नोति पुरुषर्षभ ॥ (११६।२)
mitrāvaruṇayor lokān āpnoti puruṣarṣabha ||
मनोः प्रजापतेर् लोकान् आप्नोति भरतर्षभ ॥ (११७।२)
manoḥ prajāpater lokān āpnoti bharatarṣabha ||
कन्यायां ये प्रयच्छन्ति पानम् अन्नं च भारत । (११८।१)
kanyāyāṃ ye prayacchanti pānam annaṃ ca bhārata |
तद् अक्षयम् इति प्राहुर् ऋषयः संशितव्रताः ॥ (११८।२)
tad akṣayam iti prāhur ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ ||
निश्चीरां च समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् । (११९।१)
niścīrāṃ ca samāsādya triṣu lokeṣu viśrutām |
अश्वमेधम् अवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ (११९।२)
aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||
ये तु दानं प्रयच्छन्ति निश्चीरासंगमे नराः । (१२०।१)
ye tu dānaṃ prayacchanti niścīrāsaṃgame narāḥ |
ते यान्ति नरशार्दूल ब्रह्मलोकं न संशयः ॥ (१२०।२)
te yānti naraśārdūla brahmalokaṃ na saṃśayaḥ ||
तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । (१२१।१)
tatrāśramo vasiṣṭhasya triṣu lokeṣu viśrutaḥ |
तत्राभिषेकं कुर्वाणो वाजपेयम् अवाप्नुयात् ॥ (१२१।२)
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo vājapeyam avāpnuyāt ||
अश्वमेधम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (१२२।२)
aśvamedham avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||
ततो गच्छेत राजेन्द्र कौशिकस्य मुनेर् ह्रदम् । (१२३।१)
tato gaccheta rājendra kauśikasya muner hradam |
यत्र सिद्धिं परां प्राप्तो विश्वामित्रो ऽथ कौशिकः ॥ (१२३।२)
yatra siddhiṃ parāṃ prāpto viśvāmitro 'tha kauśikaḥ ||
तत्र मासं वसेद् वीर कौशिक्यां भरतर्षभ । (१२४।१)
tatra māsaṃ vased vīra kauśikyāṃ bharatarṣabha |
अश्वमेधस्य यत् पुण्यं तन्मासेनाधिगच्छति ॥ (१२४।२)
aśvamedhasya yat puṇyaṃ tanmāsenādhigacchati ||
न दुर्गतिम् अवाप्नोति विन्देद् बहु सुवर्णकम् ॥ (१२५।२)
na durgatim avāpnoti vinded bahu suvarṇakam ||
अश्वमेधम् अवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ (१२६।२)
aśvamedham avāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ ||
अग्निधारां समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् । (१२७।१)
agnidhārāṃ samāsādya triṣu lokeṣu viśrutām |
अग्निष्टोमम् अवाप्नोति न च स्वर्गान्निवर्तते ॥ (१२७।२)
agniṣṭomam avāpnoti na ca svargānnivartate ||
तत्राभिषेकं कुर्वाणो ऽग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (१२८।२)
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo 'gniṣṭomaphalaṃ labhet ||
कुमारधारा तत्रैव त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ (१२९।२)
kumāradhārā tatraiva triṣu lokeṣu viśrutā ||
यत्र स्नात्वा कृतार्थो ऽस्मीत्यात्मानम् अवगच्छति । (१३०।१)
yatra snātvā kṛtārtho 'smītyātmānam avagacchati |
शिखरं वै महादेव्या गौर्यास् त्रैलोक्यविश्रुतम् । (१३१।१)
śikharaṃ vai mahādevyā gauryās trailokyaviśrutam |
समारुह्य नरः श्राद्धः स्तनकुण्डेषु संविशेत् ॥ (१३१।२)
samāruhya naraḥ śrāddhaḥ stanakuṇḍeṣu saṃviśet ||
तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः । (१३२।१)
tatrābhiṣekaṃ kurvāṇaḥ pitṛdevārcane rataḥ |
हयमेधम् अवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति ॥ (१३२।२)
hayamedham avāpnoti śakralokaṃ ca gacchati ||
ताम्रारुणं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः । (१३३।१)
tāmrāruṇaṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ |
अश्वमेधम् अवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति ॥ (१३३।२)
aśvamedham avāpnoti śakralokaṃ ca gacchati ||
नन्दिन्यां च समासाद्य कूपं त्रिदशसेवितम् । (१३४।१)
nandinyāṃ ca samāsādya kūpaṃ tridaśasevitam |
नरमेधस्य यत् पुण्यं तत् प्राप्नोति कुरूद्वह ॥ (१३४।२)
naramedhasya yat puṇyaṃ tat prāpnoti kurūdvaha ||
कालिकासंगमे स्नात्वा कौशिक्यारुणयोर् यतः । (१३५।१)
kālikāsaṃgame snātvā kauśikyāruṇayor yataḥ |
त्रिरात्रोपोषितो विद्वान् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१३५।२)
trirātropoṣito vidvān sarvapāpaiḥ pramucyate ||
उर्वशीतीर्थम् आसाद्य ततः सोमाश्रमं बुधः । (१३६।१)
urvaśītīrtham āsādya tataḥ somāśramaṃ budhaḥ |
कुम्भकर्णाश्रमे स्नात्वा पूज्यते भुवि मानवः ॥ (१३६।२)
kumbhakarṇāśrame snātvā pūjyate bhuvi mānavaḥ ||
स्नात्वा कोकामुखे पुण्ये ब्रह्मचारी यतव्रतः । (१३७।१)
snātvā kokāmukhe puṇye brahmacārī yatavrataḥ |
जातिस्मरत्वं प्राप्नोति दृष्टम् एतत् पुरातने ॥ (१३७।२)
jātismaratvaṃ prāpnoti dṛṣṭam etat purātane ||
सकृन्नन्दां समासाद्य कृतात्मा भवति द्विजः । (१३८।१)
sakṛnnandāṃ samāsādya kṛtātmā bhavati dvijaḥ |
सर्वपापविशुद्धात्मा शक्रलोकं च गच्छति ॥ (१३८।२)
sarvapāpaviśuddhātmā śakralokaṃ ca gacchati ||
ऋषभद्वीपम् आसाद्य सेव्यं क्रौञ्चनिषूदनम् । (१३९।१)
ṛṣabhadvīpam āsādya sevyaṃ krauñcaniṣūdanam |
सरस्वत्याम् उपस्पृश्य विमानस्थो विराजते ॥ (१३९।२)
sarasvatyām upaspṛśya vimānastho virājate ||
तत्राभिषेकं कुर्वीत सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१४०।२)
tatrābhiṣekaṃ kurvīta sarvapāpaiḥ pramucyate ||
धर्मतीर्थं समासाद्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम् । (१४१।१)
dharmatīrthaṃ samāsādya puṇyaṃ brahmarṣisevitam |
वाजपेयम् अवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ (१४१।२)
vājapeyam avāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ ||
तथा चम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः । (१४२।१)
tathā campāṃ samāsādya bhāgīrathyāṃ kṛtodakaḥ |
दण्डार्कम् अभिगम्यैव गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (१४२।२)
daṇḍārkam abhigamyaiva gosahasraphalaṃ labhet ||
लवेडिकां ततो गच्छेत् पुण्यां पुण्योपसेविताम् । (१४३।१)
laveḍikāṃ tato gacchet puṇyāṃ puṇyopasevitām |
वाजपेयम् अवाप्नोति विमानस्थश् च पूज्यते ॥ (१४३।२)
vājapeyam avāpnoti vimānasthaś ca pūjyate ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.