महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 82

380 of 1995 · 307 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

पुलस्त्य उवाच । (१।१)

pulastya uvāca

1.2१.२

ततो गच्छेत धर्मज्ञ धर्मतीर्थं पुरातनम् । (१।२)

tato gaccheta dharmajña dharmatīrthaṃ purātanam |

1.3१.३

तत्र स्नात्वा नरो राजन् धर्मशीलः समाहितः । (१।३)

tatra snātvā naro rājan dharmaśīlaḥ samāhitaḥ |

1.4१.४

आसप्तमं कुलं राजन् पुनीते नात्र संशयः ॥ (१।४)

āsaptamaṃ kulaṃ rājan punīte nātra saṃśayaḥ ||

2.1२.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ कारापतनम् उत्तमम् । (२।१)

tato gaccheta dharmajña kārāpatanam uttamam |

2.2२.२

अग्निष्टोमम् अवाप्नोति मुनिलोकं च गच्छति ॥ (२।२)

agniṣṭomam avāpnoti munilokaṃ ca gacchati ||

3.1३.१

सौगन्धिकं वनं राजंस् ततो गच्छेत मानवः । (३।१)

saugandhikaṃ vanaṃ rājaṃs tato gaccheta mānavaḥ |

3.2३.२

यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश् च तपोधनाः ॥ (३।२)

yatra brahmādayo devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ ||

4.1४.१

सिद्धचारणगन्धर्वाः किंनराः समहोरगाः । (४।१)

siddhacāraṇagandharvāḥ kiṃnarāḥ samahoragāḥ |

4.2४.२

तद् वनं प्रविशन्न् एव सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (४।२)

tad vanaṃ praviśann eva sarvapāpaiḥ pramucyate ||

5.1५.१

ततो हि सा सरिच्छ्रेष्ठा नदीनाम् उत्तमा नदी । (५।१)

tato hi sā saricchreṣṭhā nadīnām uttamā nadī |

5.2५.२

प्लक्षाद् देवी स्रुता राजन् महापुण्या सरस्वती ॥ (५।२)

plakṣād devī srutā rājan mahāpuṇyā sarasvatī ||

6.1६.१

तत्राभिषेकं कुर्वीत वल्मीकान्निःसृते जले । (६।१)

tatrābhiṣekaṃ kurvīta valmīkānniḥsṛte jale |

6.2६.२

अर्चयित्वा पितॄन् देवान् अश्वमेधफलं लभेत् ॥ (६।२)

arcayitvā pitṝn devān aśvamedhaphalaṃ labhet ||

7.1७.१

ईशानाध्युषितं नाम तत्र तीर्थं सुदुर्लभम् । (७।१)

īśānādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabham |

7.2७.२

षट्सु शम्यानिपातेषु वल्मीकाद् इति निश्चयः ॥ (७।२)

ṣaṭsu śamyānipāteṣu valmīkād iti niścayaḥ ||

8.1८.१

कपिलानां सहस्रं च वाजिमेधं च विन्दति । (८।१)

kapilānāṃ sahasraṃ ca vājimedhaṃ ca vindati |

8.2८.२

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र दृष्टम् एतत् पुरातने ॥ (८।२)

tatra snātvā naravyāghra dṛṣṭam etat purātane ||

9.1९.१

सुगन्धां शतकुम्भां च पञ्चयज्ञां च भारत । (९।१)

sugandhāṃ śatakumbhāṃ ca pañcayajñāṃ ca bhārata |

9.2९.२

अभिगम्य नरश्रेष्ठ स्वर्गलोके महीयते ॥ (९।२)

abhigamya naraśreṣṭha svargaloke mahīyate ||

10.1१०.१

त्रिशूलखातं तत्रैव तीर्थम् आसाद्य भारत । (१०।१)

triśūlakhātaṃ tatraiva tīrtham āsādya bhārata |

10.2१०.२

तत्राभिषेकं कुर्वीत पितृदेवार्चने रतः । (१०।२)

tatrābhiṣekaṃ kurvīta pitṛdevārcane rataḥ |

10.3१०.३

गाणपत्यं स लभते देहं त्यक्त्वा न संशयः ॥ (१०।३)

gāṇapatyaṃ sa labhate dehaṃ tyaktvā na saṃśayaḥ ||

11.1११.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र देव्याः स्थानं सुदुर्लभम् । (११।१)

tato gaccheta rājendra devyāḥ sthānaṃ sudurlabham |

11.2११.२

शाकम्भरीति विख्याता त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ (११।२)

śākambharīti vikhyātā triṣu lokeṣu viśrutā ||

12.1१२.१

दिव्यं वर्षसहस्रं हि शाकेन किल सुव्रत । (१२।१)

divyaṃ varṣasahasraṃ hi śākena kila suvrata |

12.2१२.२

आहारं सा कृतवती मासि मासि नराधिप ॥ (१२।२)

āhāraṃ sā kṛtavatī māsi māsi narādhipa ||

13.1१३.१

ऋषयो ऽभ्यागतास् तत्र देव्या भक्त्या तपोधनाः । (१३।१)

ṛṣayo 'bhyāgatās tatra devyā bhaktyā tapodhanāḥ |

13.2१३.२

आतिथ्यं च कृतं तेषां शाकेन किल भारत । (१३।२)

ātithyaṃ ca kṛtaṃ teṣāṃ śākena kila bhārata |

13.3१३.३

ततः शाकम्भरीत्येव नाम तस्याः प्रतिष्ठितम् ॥ (१३।३)

tataḥ śākambharītyeva nāma tasyāḥ pratiṣṭhitam ||

14.1१४.१

शाकम्भरीं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः । (१४।१)

śākambharīṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ |

14.2१४.२

त्रिरात्रम् उषितः शाकं भक्षयेन् नियतः शुचिः ॥ (१४।२)

trirātram uṣitaḥ śākaṃ bhakṣayen niyataḥ śuciḥ ||

15.1१५.१

शाकाहारस्य यत् सम्यग् वर्षैर् द्वादशभिः फलम् । (१५।१)

śākāhārasya yat samyag varṣair dvādaśabhiḥ phalam |

15.2१५.२

तत् फलं तस्य भवति देव्याश्छन्देन भारत ॥ (१५।२)

tat phalaṃ tasya bhavati devyāśchandena bhārata ||

16.1१६.१

ततो गच्छेत् सुवर्णाक्षं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । (१६।१)

tato gacchet suvarṇākṣaṃ triṣu lokeṣu viśrutam |

16.2१६.२

यत्र विष्णुः प्रसादार्थं रुद्रम् आराधयत् पुरा ॥ (१६।२)

yatra viṣṇuḥ prasādārthaṃ rudram ārādhayat purā ||

17.1१७.१

वरांश्च सुबहूंल् लेभे दैवतेषु सुदुर्लभान् । (१७।१)

varāṃśca subahūṃl lebhe daivateṣu sudurlabhān |

17.2१७.२

उक्तश्च त्रिपुरघ्नेन परितुष्टेन भारत ॥ (१७।२)

uktaśca tripuraghnena parituṣṭena bhārata ||

18.1१८.१

अपि चास्मत् प्रियतरो लोके कृष्ण भविष्यसि । (१८।१)

api cāsmat priyataro loke kṛṣṇa bhaviṣyasi |

18.2१८.२

त्वन्मुखं च जगत् कृत्स्नं भविष्यति न संशयः ॥ (१८।२)

tvanmukhaṃ ca jagat kṛtsnaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||

19.1१९.१

तत्राभिगम्य राजेन्द्र पूजयित्वा वृषध्वजम् । (१९।१)

tatrābhigamya rājendra pūjayitvā vṛṣadhvajam |

19.2१९.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति गाणपत्यं च विन्दति ॥ (१९।२)

aśvamedham avāpnoti gāṇapatyaṃ ca vindati ||

20.1२०.१

धूमावतीं ततो गच्छेत् त्रिरात्रोपोषितो नरः । (२०।१)

dhūmāvatīṃ tato gacchet trirātropoṣito naraḥ |

20.2२०.२

मनसा प्रार्थितान् कामांल्लभते नात्र संशयः ॥ (२०।२)

manasā prārthitān kāmāṃllabhate nātra saṃśayaḥ ||

21.1२१.१

देव्यास् तु दक्षिणार्धेन रथावर्तो नराधिप । (२१।१)

devyās tu dakṣiṇārdhena rathāvarto narādhipa |

21.2२१.२

तत्रारोहेत धर्मज्ञ श्रद्दधानो जितेन्द्रियः । (२१।२)

tatrāroheta dharmajña śraddadhāno jitendriyaḥ |

21.3२१.३

महादेवप्रसादाद्धि गच्छेत परमां गतिम् ॥ (२१।३)

mahādevaprasādāddhi gaccheta paramāṃ gatim ||

22.1२२.१

प्रदक्षिणम् उपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ । (२२।१)

pradakṣiṇam upāvṛtya gaccheta bharatarṣabha |

22.2२२.२

धारां नाम महाप्राज्ञ सर्वपापप्रणाशिनीम् । (२२।२)

dhārāṃ nāma mahāprājña sarvapāpapraṇāśinīm |

22.3२२.३

तत्र स्नात्वा नरव्याघ्र न शोचति नराधिप ॥ (२२।३)

tatra snātvā naravyāghra na śocati narādhipa ||

23.1२३.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ नमस्कृत्य महागिरिम् । (२३।१)

tato gaccheta dharmajña namaskṛtya mahāgirim |

23.2२३.२

स्वर्गद्वारेण यत् तुल्यं गङ्गाद्वारं न संशयः ॥ (२३।२)

svargadvāreṇa yat tulyaṃ gaṅgādvāraṃ na saṃśayaḥ ||

24.1२४.१

तत्राभिषेकं कुर्वीत कोटितीर्थे समाहितः । (२४।१)

tatrābhiṣekaṃ kurvīta koṭitīrthe samāhitaḥ |

24.2२४.२

पुण्डरीकम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (२४।२)

puṇḍarīkam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

25.1२५.१

सप्तगङ्गे त्रिगङ्गे च शक्रावर्ते च तर्पयन् । (२५।१)

saptagaṅge trigaṅge ca śakrāvarte ca tarpayan |

25.2२५.२

देवान् पितॄंश् च विधिवत् पुण्यलोके महीयते ॥ (२५।२)

devān pitṝṃś ca vidhivat puṇyaloke mahīyate ||

26.1२६.१

ततः कनखले स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरः । (२६।१)

tataḥ kanakhale snātvā trirātropoṣito naraḥ |

26.2२६.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (२६।२)

aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

27.1२७.१

कपिलावटं च गच्छेत तीर्थसेवी नराधिप । (२७।१)

kapilāvaṭaṃ ca gaccheta tīrthasevī narādhipa |

27.2२७.२

उष्यैकां रजनीं तत्र गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (२७।२)

uṣyaikāṃ rajanīṃ tatra gosahasraphalaṃ labhet ||

28.1२८.१

नागराजस्य राजेन्द्र कपिलस्य महात्मनः । (२८।१)

nāgarājasya rājendra kapilasya mahātmanaḥ |

28.2२८.२

तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ सर्वलोकेषु विश्रुतम् ॥ (२८।२)

tīrthaṃ kuruvaraśreṣṭha sarvalokeṣu viśrutam ||

29.1२९.१

तत्राभिषेकं कुर्वीत नागतीर्थे नराधिप । (२९।१)

tatrābhiṣekaṃ kurvīta nāgatīrthe narādhipa |

29.2२९.२

कपिलानां सहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (२९।२)

kapilānāṃ sahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

30.1३०.१

ततो ललितिकां गच्छेच्छंतनोस् तीर्थम् उत्तमम् । (३०।१)

tato lalitikāṃ gacchecchaṃtanos tīrtham uttamam |

30.2३०.२

तत्र स्नात्वा नरो राजन् न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (३०।२)

tatra snātvā naro rājan na durgatim avāpnuyāt ||

31.1३१.१

गङ्गासंगमयोश्चैव स्नाति यः संगमे नरः । (३१।१)

gaṅgāsaṃgamayoścaiva snāti yaḥ saṃgame naraḥ |

31.2३१.२

दशाश्वमेधान् आप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (३१।२)

daśāśvamedhān āpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

32.1३२.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र सुगन्धां लोकविश्रुताम् । (३२।१)

tato gaccheta rājendra sugandhāṃ lokaviśrutām |

32.2३२.२

सर्वपापविशुद्धात्मा ब्रह्मलोके महीयते ॥ (३२।२)

sarvapāpaviśuddhātmā brahmaloke mahīyate ||

33.1३३.१

रुद्रावर्तं ततो गच्छेत् तीर्थसेवी नराधिप । (३३।१)

rudrāvartaṃ tato gacchet tīrthasevī narādhipa |

33.2३३.२

तत्र स्नात्वा नरो राजन् स्वर्गलोके महीयते ॥ (३३।२)

tatra snātvā naro rājan svargaloke mahīyate ||

34.1३४.१

गङ्गायाश्च नरश्रेष्ठ सरस्वत्याश्च संगमे । (३४।१)

gaṅgāyāśca naraśreṣṭha sarasvatyāśca saṃgame |

34.2३४.२

स्नातो ऽश्वमेधम् आप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (३४।२)

snāto 'śvamedham āpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

35.1३५.१

भद्रकर्णेश्वरं गत्वा देवम् अर्च्य यथाविधि । (३५।१)

bhadrakarṇeśvaraṃ gatvā devam arcya yathāvidhi |

35.2३५.२

न दुर्गतिम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (३५।२)

na durgatim avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

36.1३६.१

ततः कुब्जाम्रकं गच्छेत् तीर्थसेवी यथाक्रमम् । (३६।१)

tataḥ kubjāmrakaṃ gacchet tīrthasevī yathākramam |

36.2३६.२

गोसहस्रम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (३६।२)

gosahasram avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

37.1३७.१

अरुन्धतीवटं गच्छेत् तीर्थसेवी नराधिप । (३७।१)

arundhatīvaṭaṃ gacchet tīrthasevī narādhipa |

37.2३७.२

सामुद्रकम् उपस्पृश्य त्रिरात्रोपोषितो नरः । (३७।२)

sāmudrakam upaspṛśya trirātropoṣito naraḥ |

37.3३७.३

गोसहस्रफलं विन्देत् कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (३७।३)

gosahasraphalaṃ vindet kulaṃ caiva samuddharet ||

38.1३८.१

ब्रह्मावर्तं ततो गच्छेद् ब्रह्मचारी समाहितः । (३८।१)

brahmāvartaṃ tato gacched brahmacārī samāhitaḥ |

38.2३८.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (३८।२)

aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

39.1३९.१

यमुनाप्रभवं गत्वा उपस्पृश्य च यामुने । (३९।१)

yamunāprabhavaṃ gatvā upaspṛśya ca yāmune |

39.2३९.२

अश्वमेधफलं लब्ध्वा स्वर्गलोके महीयते ॥ (३९।२)

aśvamedhaphalaṃ labdhvā svargaloke mahīyate ||

40.1४०.१

दर्वीसंक्रमणं प्राप्य तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । (४०।१)

darvīsaṃkramaṇaṃ prāpya tīrthaṃ trailokyaviśrutam |

40.2४०.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (४०।२)

aśvamedham avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

41.1४१.१

सिन्धोश्च प्रभवं गत्वा सिद्धगन्धर्वसेवितम् । (४१।१)

sindhośca prabhavaṃ gatvā siddhagandharvasevitam |

41.2४१.२

तत्रोष्य रजनीः पञ्च विन्द्याद् बहु सुवर्णकम् ॥ (४१।२)

tatroṣya rajanīḥ pañca vindyād bahu suvarṇakam ||

42.1४२.१

अथ वेदीं समासाद्य नरः परमदुर्गमाम् । (४२।१)

atha vedīṃ samāsādya naraḥ paramadurgamām |

42.2४२.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति गच्छेच्चौशनसीं गतिम् ॥ (४२।२)

aśvamedham avāpnoti gaccheccauśanasīṃ gatim ||

43.1४३.१

ऋषिकुल्यां समासाद्य वासिष्ठं चैव भारत । (४३।१)

ṛṣikulyāṃ samāsādya vāsiṣṭhaṃ caiva bhārata |

43.2४३.२

वासिष्ठं समतिक्रम्य सर्वे वर्णा द्विजातयः ॥ (४३।२)

vāsiṣṭhaṃ samatikramya sarve varṇā dvijātayaḥ ||

44.1४४.१

ऋषिकुल्यां नरः स्नात्वा ऋषिलोकं प्रपद्यते । (४४।१)

ṛṣikulyāṃ naraḥ snātvā ṛṣilokaṃ prapadyate |

44.2४४.२

यदि तत्र वसेन् मासं शाकाहारो नराधिप ॥ (४४।२)

yadi tatra vasen māsaṃ śākāhāro narādhipa ||

45.1४५.१

भृगुतुङ्गं समासाद्य वाजिमेधफलं लभेत् । (४५।१)

bhṛgutuṅgaṃ samāsādya vājimedhaphalaṃ labhet |

45.2४५.२

गत्वा वीरप्रमोक्षं च सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (४५।२)

gatvā vīrapramokṣaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate ||

46.1४६.१

कृत्तिकामघयोश् चैव तीर्थम् आसाद्य भारत । (४६।१)

kṛttikāmaghayoś caiva tīrtham āsādya bhārata |

46.2४६.२

अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति पुण्यकृत् ॥ (४६।२)

agniṣṭomātirātrābhyāṃ phalaṃ prāpnoti puṇyakṛt ||

47.1४७.१

ततः संध्यां समासाद्य विद्यातीर्थम् अनुत्तमम् । (४७।१)

tataḥ saṃdhyāṃ samāsādya vidyātīrtham anuttamam |

47.2४७.२

उपस्पृश्य च विद्यानां सर्वासां पारगो भवेत् ॥ (४७।२)

upaspṛśya ca vidyānāṃ sarvāsāṃ pārago bhavet ||

48.1४८.१

महाश्रमे वसेद् रात्रिं सर्वपापप्रमोचने । (४८।१)

mahāśrame vased rātriṃ sarvapāpapramocane |

48.2४८.२

एककालं निराहारो लोकान् आवसते शुभान् ॥ (४८।२)

ekakālaṃ nirāhāro lokān āvasate śubhān ||

49.1४९.१

षष्ठकालोपवासेन मासम् उष्य महालये । (४९।१)

ṣaṣṭhakālopavāsena māsam uṣya mahālaye |

49.2४९.२

सर्वपापविशुद्धात्मा विन्द्याद् बहु सुवर्णकम् ॥ (४९।२)

sarvapāpaviśuddhātmā vindyād bahu suvarṇakam ||

50.1५०.१

अथ वेतसिकां गत्वा पितामहनिषेविताम् । (५०।१)

atha vetasikāṃ gatvā pitāmahaniṣevitām |

50.2५०.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति गच्छेच्चौशनसीं गतिम् ॥ (५०।२)

aśvamedham avāpnoti gaccheccauśanasīṃ gatim ||

51.1५१.१

अथ सुन्दरिकातीर्थं प्राप्य सिद्धनिषेवितम् । (५१।१)

atha sundarikātīrthaṃ prāpya siddhaniṣevitam |

51.2५१.२

रूपस्य भागी भवति दृष्टम् एतत् पुरातने ॥ (५१।२)

rūpasya bhāgī bhavati dṛṣṭam etat purātane ||

52.1५२.१

ततो वै ब्राह्मणीं गत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (५२।१)

tato vai brāhmaṇīṃ gatvā brahmacārī jitendriyaḥ |

52.2५२.२

पद्मवर्णेन यानेन ब्रह्मलोकं प्रपद्यते ॥ (५२।२)

padmavarṇena yānena brahmalokaṃ prapadyate ||

53.1५३.१

ततश् च नैमिषं गच्छेत् पुण्यं सिद्धनिषेवितम् । (५३।१)

tataś ca naimiṣaṃ gacchet puṇyaṃ siddhaniṣevitam |

53.2५३.२

तत्र नित्यं निवसति ब्रह्मा देवगणैर् वृतः ॥ (५३।२)

tatra nityaṃ nivasati brahmā devagaṇair vṛtaḥ ||

54.1५४.१

नैमिषं प्रार्थयानस्य पापस्यार्धं प्रणश्यति । (५४।१)

naimiṣaṃ prārthayānasya pāpasyārdhaṃ praṇaśyati |

54.2५४.२

प्रविष्टमात्रस् तु नरः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (५४।२)

praviṣṭamātras tu naraḥ sarvapāpaiḥ pramucyate ||

55.1५५.१

तत्र मासं वसेद्धीरो नैमिषे तीर्थतत्परः । (५५।१)

tatra māsaṃ vaseddhīro naimiṣe tīrthatatparaḥ |

55.2५५.२

पृथिव्यां यानि तीर्थानि नैमिषे तानि भारत ॥ (५५।२)

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni naimiṣe tāni bhārata ||

56.1५६.१

अभिषेककृतस् तत्र नियतो नियताशनः । (५६।१)

abhiṣekakṛtas tatra niyato niyatāśanaḥ |

56.2५६.२

गवामयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति भारत । (५६।२)

gavāmayasya yajñasya phalaṃ prāpnoti bhārata |

56.3५६.३

पुनात्यासप्तमं चैव कुलं भरतसत्तम ॥ (५६।३)

punātyāsaptamaṃ caiva kulaṃ bharatasattama ||

57.1५७.१

यस् त्यजेन्नैमिषे प्राणान् उपवासपरायणः । (५७।१)

yas tyajennaimiṣe prāṇān upavāsaparāyaṇaḥ |

57.2५७.२

स मोदेत् स्वर्गलोकस्थ एवम् आहुर् मनीषिणः । (५७।२)

sa modet svargalokastha evam āhur manīṣiṇaḥ |

57.3५७.३

नित्यं पुण्यं च मेध्यं च नैमिषं नृपसत्तम ॥ (५७।३)

nityaṃ puṇyaṃ ca medhyaṃ ca naimiṣaṃ nṛpasattama ||

58.1५८.१

गङ्गोद्भेदं समासाद्य त्रिरात्रोपोषितो नरः । (५८।१)

gaṅgodbhedaṃ samāsādya trirātropoṣito naraḥ |

58.2५८.२

वाजपेयम् अवाप्नोति ब्रह्मभूतश् च जायते ॥ (५८।२)

vājapeyam avāpnoti brahmabhūtaś ca jāyate ||

59.1५९.१

सरस्वतीं समासाद्य तर्पयेत् पितृदेवताः । (५९।१)

sarasvatīṃ samāsādya tarpayet pitṛdevatāḥ |

59.2५९.२

सारस्वतेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः ॥ (५९।२)

sārasvateṣu lokeṣu modate nātra saṃśayaḥ ||

60.1६०.१

ततश् च बाहुदां गच्छेद् ब्रह्मचारी समाहितः । (६०।१)

tataś ca bāhudāṃ gacched brahmacārī samāhitaḥ |

60.2६०.२

देवसत्त्रस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (६०।२)

devasattrasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

61.1६१.१

ततश् चीरवतीं गच्छेत् पुण्यां पुण्यतमैर् वृताम् । (६१।१)

tataś cīravatīṃ gacchet puṇyāṃ puṇyatamair vṛtām |

61.2६१.२

पितृदेवार्चनरतो वाजपेयम् अवाप्नुयात् ॥ (६१।२)

pitṛdevārcanarato vājapeyam avāpnuyāt ||

62.1६२.१

विमलाशोकम् आसाद्य विराजति यथा शशी । (६२।१)

vimalāśokam āsādya virājati yathā śaśī |

62.2६२.२

तत्रोष्य रजनीम् एकां स्वर्गलोके महीयते ॥ (६२।२)

tatroṣya rajanīm ekāṃ svargaloke mahīyate ||

63.1६३.१

गोप्रतारं ततो गच्छेत् सरय्वास् तीर्थम् उत्तमम् । (६३।१)

gopratāraṃ tato gacchet sarayvās tīrtham uttamam |

63.2६३.२

यत्र रामो गतः स्वर्गं सभृत्यबलवाहनः ॥ (६३।२)

yatra rāmo gataḥ svargaṃ sabhṛtyabalavāhanaḥ ||

64.1६४.१

देहं त्यक्त्वा दिवं यातस् तस्य तीर्थस्य तेजसा । (६४।१)

dehaṃ tyaktvā divaṃ yātas tasya tīrthasya tejasā |

64.2६४.२

रामस्य च प्रसादेन व्यवसायाच्च भारत ॥ (६४।२)

rāmasya ca prasādena vyavasāyācca bhārata ||

65.1६५.१

तस्मिंस् तीर्थे नरः स्नात्वा गोप्रतारे नराधिप । (६५।१)

tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā gopratāre narādhipa |

65.2६५.२

सर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोके महीयते ॥ (६५।२)

sarvapāpaviśuddhātmā svargaloke mahīyate ||

66.1६६.१

रामतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां कुरुनन्दन । (६६।१)

rāmatīrthe naraḥ snātvā gomatyāṃ kurunandana |

66.2६६.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति पुनाति च कुलं नरः ॥ (६६।२)

aśvamedham avāpnoti punāti ca kulaṃ naraḥ ||

67.1६७.१

शतसाहस्रिकं तत्र तीर्थं भरतसत्तम । (६७।१)

śatasāhasrikaṃ tatra tīrthaṃ bharatasattama |

67.2६७.२

तत्रोपस्पर्शनं कृत्वा नियतो नियताशनः । (६७।२)

tatropasparśanaṃ kṛtvā niyato niyatāśanaḥ |

67.3६७.३

गोसहस्रफलं पुण्यं प्राप्नोति भरतर्षभ ॥ (६७।३)

gosahasraphalaṃ puṇyaṃ prāpnoti bharatarṣabha ||

68.1६८.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र भर्तृस्थानम् अनुत्तमम् । (६८।१)

tato gaccheta rājendra bhartṛsthānam anuttamam |

68.2६८.२

कोटितीर्थे नरः स्नात्वा अर्चयित्वा गुहं नृप । (६८।२)

koṭitīrthe naraḥ snātvā arcayitvā guhaṃ nṛpa |

68.3६८.३

गोसहस्रफलं विन्देत् तेजस्वी च भवेन् नरः ॥ (६८।३)

gosahasraphalaṃ vindet tejasvī ca bhaven naraḥ ||

69.1६९.१

ततो वाराणसीं गत्वा अर्चयित्वा वृषध्वजम् । (६९।१)

tato vārāṇasīṃ gatvā arcayitvā vṛṣadhvajam |

69.2६९.२

कपिलाह्रदे नरः स्नात्वा राजसूयफलं लभेत् ॥ (६९।२)

kapilāhrade naraḥ snātvā rājasūyaphalaṃ labhet ||

70.1७०.१

मार्कण्डेयस्य राजेन्द्र तीर्थम् आसाद्य दुर्लभम् । (७०।१)

mārkaṇḍeyasya rājendra tīrtham āsādya durlabham |

70.2७०.२

गोमतीगङ्गयोश् चैव संगमे लोकविश्रुते । (७०।२)

gomatīgaṅgayoś caiva saṃgame lokaviśrute |

70.3७०.३

अग्निष्टोमम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (७०।३)

agniṣṭomam avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

71.1७१.१

ततो गयां समासाद्य ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः । (७१।१)

tato gayāṃ samāsādya brahmacārī jitendriyaḥ |

71.2७१.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति गमनाद् एव भारत ॥ (७१।२)

aśvamedham avāpnoti gamanād eva bhārata ||

72.1७२.१

तत्राक्षयवटो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । (७२।१)

tatrākṣayavaṭo nāma triṣu lokeṣu viśrutaḥ |

72.2७२.२

पितॄणां तत्र वै दत्तम् अक्षयं भवति प्रभो ॥ (७२।२)

pitṝṇāṃ tatra vai dattam akṣayaṃ bhavati prabho ||

73.1७३.१

महानद्याम् उपस्पृश्य तर्पयेत् पितृदेवताः । (७३।१)

mahānadyām upaspṛśya tarpayet pitṛdevatāḥ |

73.2७३.२

अक्षयान् प्राप्नुयाल्लोकान् कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (७३।२)

akṣayān prāpnuyāllokān kulaṃ caiva samuddharet ||

74.1७४.१

ततो ब्रह्मसरो गच्छेद् धर्मारण्योपशोभितम् । (७४।१)

tato brahmasaro gacched dharmāraṇyopaśobhitam |

74.2७४.२

पौण्डरीकम् अवाप्नोति प्रभाताम् एव शर्वरीम् ॥ (७४।२)

pauṇḍarīkam avāpnoti prabhātām eva śarvarīm ||

75.1७५.१

तस्मिन् सरसि राजेन्द्र ब्रह्मणो यूप उच्छ्रितः । (७५।१)

tasmin sarasi rājendra brahmaṇo yūpa ucchritaḥ |

75.2७५.२

यूपं प्रदक्षिणं कृत्वा वाजपेयफलं लभेत् ॥ (७५।२)

yūpaṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā vājapeyaphalaṃ labhet ||

76.1७६.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र धेनुकां लोकविश्रुताम् । (७६।१)

tato gaccheta rājendra dhenukāṃ lokaviśrutām |

76.2७६.२

एकरात्रोषितो राजन् प्रयच्छेत् तिलधेनुकाम् । (७६।२)

ekarātroṣito rājan prayacchet tiladhenukām |

76.3७६.३

सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं व्रजेद् ध्रुवम् ॥ (७६।३)

sarvapāpaviśuddhātmā somalokaṃ vrajed dhruvam ||

77.1७७.१

तत्र चिह्नं महाराज अद्यापि हि न संशयः । (७७।१)

tatra cihnaṃ mahārāja adyāpi hi na saṃśayaḥ |

77.2७७.२

कपिला सह वत्सेन पर्वते विचरत्युत । (७७।२)

kapilā saha vatsena parvate vicaratyuta |

77.3७७.३

सवत्सायाः पदानि स्म दृश्यन्ते ऽद्यापि भारत ॥ (७७।३)

savatsāyāḥ padāni sma dṛśyante 'dyāpi bhārata ||

78.1७८.१

तेषूपस्पृश्य राजेन्द्र पदेषु नृपसत्तम । (७८।१)

teṣūpaspṛśya rājendra padeṣu nṛpasattama |

78.2७८.२

यत् किंचिद् अशुभं कर्म तत् प्रणश्यति भारत ॥ (७८।२)

yat kiṃcid aśubhaṃ karma tat praṇaśyati bhārata ||

79.1७९.१

ततो गृध्रवटं गच्छेत् स्थानं देवस्य धीमतः । (७९।१)

tato gṛdhravaṭaṃ gacchet sthānaṃ devasya dhīmataḥ |

79.2७९.२

स्नायीत भस्मना तत्र अभिगम्य वृषध्वजम् ॥ (७९।२)

snāyīta bhasmanā tatra abhigamya vṛṣadhvajam ||

80.1८०.१

ब्राह्मणेन भवेच्चीर्णं व्रतं द्वादशवार्षिकम् । (८०।१)

brāhmaṇena bhaveccīrṇaṃ vrataṃ dvādaśavārṣikam |

80.2८०.२

इतरेषां तु वर्णानां सर्वपापं प्रणश्यति ॥ (८०।२)

itareṣāṃ tu varṇānāṃ sarvapāpaṃ praṇaśyati ||

81.1८१.१

गच्छेत तत उद्यन्तं पर्वतं गीतनादितम् । (८१।१)

gaccheta tata udyantaṃ parvataṃ gītanāditam |

81.2८१.२

सावित्रं तु पदं तत्र दृश्यते भरतर्षभ ॥ (८१।२)

sāvitraṃ tu padaṃ tatra dṛśyate bharatarṣabha ||

82.1८२.१

तत्र संध्याम् उपासीत ब्राह्मणः संशितव्रतः । (८२।१)

tatra saṃdhyām upāsīta brāhmaṇaḥ saṃśitavrataḥ |

82.2८२.२

उपास्ता च भवेत् संध्या तेन द्वादशवार्षिकी ॥ (८२।२)

upāstā ca bhavet saṃdhyā tena dvādaśavārṣikī ||

83.1८३.१

योनिद्वारं च तत्रैव विश्रुतं भरतर्षभ । (८३।१)

yonidvāraṃ ca tatraiva viśrutaṃ bharatarṣabha |

83.2८३.२

तत्राभिगम्य मुच्येत पुरुषो योनिसंकरात् ॥ (८३।२)

tatrābhigamya mucyeta puruṣo yonisaṃkarāt ||

84.1८४.१

कृष्णशुक्लावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन् नरः । (८४।१)

kṛṣṇaśuklāvubhau pakṣau gayāyāṃ yo vasen naraḥ |

84.2८४.२

पुनात्यासप्तमं राजन् कुलं नास्त्यत्र संशयः ॥ (८४।२)

punātyāsaptamaṃ rājan kulaṃ nāstyatra saṃśayaḥ ||

85.1८५.१

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येको ऽपि गयां व्रजेत् । (८५।१)

eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko 'pi gayāṃ vrajet |

85.2८५.२

यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषम् उत्सृजेत् ॥ (८५।२)

yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣam utsṛjet ||

86.1८६.१

ततः फल्गुं व्रजेद् राजंस् तीर्थसेवी नराधिप । (८६।१)

tataḥ phalguṃ vrajed rājaṃs tīrthasevī narādhipa |

86.2८६.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति सिद्धिं च महतीं व्रजेत् ॥ (८६।२)

aśvamedham avāpnoti siddhiṃ ca mahatīṃ vrajet ||

87.1८७.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र धर्मपृष्ठं समाहितः । (८७।१)

tato gaccheta rājendra dharmapṛṣṭhaṃ samāhitaḥ |

87.2८७.२

यत्र धर्मो महाराज नित्यम् आस्ते युधिष्ठिर । (८७।२)

yatra dharmo mahārāja nityam āste yudhiṣṭhira |

87.3८७.३

अभिगम्य ततस् तत्र वाजिमेधफलं लभेत् ॥ (८७।३)

abhigamya tatas tatra vājimedhaphalaṃ labhet ||

88.1८८.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र ब्रह्मणस् तीर्थम् उत्तमम् । (८८।१)

tato gaccheta rājendra brahmaṇas tīrtham uttamam |

88.2८८.२

तत्रार्चयित्वा राजेन्द्र ब्रह्माणम् अमितौजसम् । (८८।२)

tatrārcayitvā rājendra brahmāṇam amitaujasam |

88.3८८.३

राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (८८।३)

rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

89.1८९.१

ततो राजगृहं गच्छेत् तीर्थसेवी नराधिप । (८९।१)

tato rājagṛhaṃ gacchet tīrthasevī narādhipa |

89.2८९.२

उपस्पृश्य तपोदेषु काक्षीवान् इव मोदते ॥ (८९।२)

upaspṛśya tapodeṣu kākṣīvān iva modate ||

90.1९०.१

यक्षिण्या नैत्यकं तत्र प्राश्नीत पुरुषः शुचिः । (९०।१)

yakṣiṇyā naityakaṃ tatra prāśnīta puruṣaḥ śuciḥ |

90.2९०.२

यक्षिण्यास् तु प्रसादेन मुच्यते भ्रूणहत्यया ॥ (९०।२)

yakṣiṇyās tu prasādena mucyate bhrūṇahatyayā ||

91.1९१.१

मणिनागं ततो गत्वा गोसहस्रफलं लभेत् । (९१।१)

maṇināgaṃ tato gatvā gosahasraphalaṃ labhet |

91.2९१.२

नैत्यकं भुञ्जते यस् तु मणिनागस्य मानवः ॥ (९१।२)

naityakaṃ bhuñjate yas tu maṇināgasya mānavaḥ ||

92.1९२.१

दष्टस्याशीविषेणापि न तस्य क्रमते विषम् । (९२।१)

daṣṭasyāśīviṣeṇāpi na tasya kramate viṣam |

92.2९२.२

तत्रोष्य रजनीम् एकां सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (९२।२)

tatroṣya rajanīm ekāṃ sarvapāpaiḥ pramucyate ||

93.1९३.१

ततो गच्छेत ब्रह्मर्षेर् गौतमस्य वनं नृप । (९३।१)

tato gaccheta brahmarṣer gautamasya vanaṃ nṛpa |

93.2९३.२

अहल्याया ह्रदे स्नात्वा व्रजेत परमां गतिम् । (९३।२)

ahalyāyā hrade snātvā vrajeta paramāṃ gatim |

93.3९३.३

अभिगम्य श्रियं राजन् विन्दते श्रियम् उत्तमाम् ॥ (९३।३)

abhigamya śriyaṃ rājan vindate śriyam uttamām ||

94.1९४.१

तत्रोदपानो धर्मज्ञ त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । (९४।१)

tatrodapāno dharmajña triṣu lokeṣu viśrutaḥ |

94.2९४.२

तत्राभिषेकं कृत्वा तु वाजिमेधम् अवाप्नुयात् ॥ (९४।२)

tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu vājimedham avāpnuyāt ||

95.1९५.१

जनकस्य तु राजर्षेः कूपस् त्रिदशपूजितः । (९५।१)

janakasya tu rājarṣeḥ kūpas tridaśapūjitaḥ |

95.2९५.२

तत्राभिषेकं कृत्वा तु विष्णुलोकम् अवाप्नुयात् ॥ (९५।२)

tatrābhiṣekaṃ kṛtvā tu viṣṇulokam avāpnuyāt ||

96.1९६.१

ततो विनशनं गच्छेत् सर्वपापप्रमोचनम् । (९६।१)

tato vinaśanaṃ gacchet sarvapāpapramocanam |

96.2९६.२

वाजपेयम् अवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति ॥ (९६।२)

vājapeyam avāpnoti somalokaṃ ca gacchati ||

97.1९७.१

गण्डकीं तु समासाद्य सर्वतीर्थजलोद्भवाम् । (९७।१)

gaṇḍakīṃ tu samāsādya sarvatīrthajalodbhavām |

97.2९७.२

वाजपेयम् अवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति ॥ (९७।२)

vājapeyam avāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati ||

98.1९८.१

ततो ऽधिवंश्यं धर्मज्ञ समाविश्य तपोवनम् । (९८।१)

tato 'dhivaṃśyaṃ dharmajña samāviśya tapovanam |

98.2९८.२

गुह्यकेषु महाराज मोदते नात्र संशयः ॥ (९८।२)

guhyakeṣu mahārāja modate nātra saṃśayaḥ ||

99.1९९.१

कम्पनां तु समासाद्य नदीं सिद्धनिषेविताम् । (९९।१)

kampanāṃ tu samāsādya nadīṃ siddhaniṣevitām |

99.2९९.२

पुण्डरीकम् अवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति ॥ (९९।२)

puṇḍarīkam avāpnoti sūryalokaṃ ca gacchati ||

100.1१००.१

ततो विशालाम् आसाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम् । (१००।१)

tato viśālām āsādya nadīṃ trailokyaviśrutām |

100.2१००.२

अग्निष्टोमम् अवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति ॥ (१००।२)

agniṣṭomam avāpnoti svargalokaṃ ca gacchati ||

101.1१०१.१

अथ माहेश्वरीं धारां समासाद्य नराधिप । (१०१।१)

atha māheśvarīṃ dhārāṃ samāsādya narādhipa |

101.2१०१.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (१०१।२)

aśvamedham avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

102.1१०२.१

दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नरः शुचिः । (१०२।१)

divaukasāṃ puṣkariṇīṃ samāsādya naraḥ śuciḥ |

102.2१०२.२

न दुर्गतिम् अवाप्नोति वाजपेयं च विन्दति ॥ (१०२।२)

na durgatim avāpnoti vājapeyaṃ ca vindati ||

103.1१०३.१

महेश्वरपदं गच्छेद् ब्रह्मचारी समाहितः । (१०३।१)

maheśvarapadaṃ gacched brahmacārī samāhitaḥ |

103.2१०३.२

महेश्वरपदे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् ॥ (१०३।२)

maheśvarapade snātvā vājimedhaphalaṃ labhet ||

104.1१०४.१

तत्र कोटिस् तु तीर्थानां विश्रुता भरतर्षभ । (१०४।१)

tatra koṭis tu tīrthānāṃ viśrutā bharatarṣabha |

104.2१०४.२

कूर्मरूपेण राजेन्द्र असुरेण दुरात्मना । (१०४।२)

kūrmarūpeṇa rājendra asureṇa durātmanā |

104.3१०४.३

ह्रियमाणाहृता राजन् विष्णुना प्रभविष्णुना ॥ (१०४।३)

hriyamāṇāhṛtā rājan viṣṇunā prabhaviṣṇunā ||

105.1१०५.१

तत्राभिषेकं कुर्वाणस् तीर्थकोट्यां युधिष्ठिर । (१०५।१)

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇas tīrthakoṭyāṃ yudhiṣṭhira |

105.2१०५.२

पुण्डरीकम् अवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ (१०५।२)

puṇḍarīkam avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||

106.1१०६.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र स्थानं नारायणस्य तु । (१०६।१)

tato gaccheta rājendra sthānaṃ nārāyaṇasya tu |

106.2१०६.२

सदा संनिहितो यत्र हरिर् वसति भारत । (१०६।२)

sadā saṃnihito yatra harir vasati bhārata |

106.3१०६.३

शालग्राम इति ख्यातो विष्णोर् अद्भुतकर्मणः ॥ (१०६।३)

śālagrāma iti khyāto viṣṇor adbhutakarmaṇaḥ ||

107.1१०७.१

अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुम् अव्ययम् । (१०७।१)

abhigamya trilokeśaṃ varadaṃ viṣṇum avyayam |

107.2१०७.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ (१०७।२)

aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||

108.1१०८.१

तत्रोदपानो धर्मज्ञ सर्वपापप्रमोचनः । (१०८।१)

tatrodapāno dharmajña sarvapāpapramocanaḥ |

108.2१०८.२

समुद्रास् तत्र चत्वारः कूपे संनिहिताः सदा । (१०८।२)

samudrās tatra catvāraḥ kūpe saṃnihitāḥ sadā |

108.3१०८.३

तत्रोपस्पृश्य राजेन्द्र न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (१०८।३)

tatropaspṛśya rājendra na durgatim avāpnuyāt ||

109.1१०९.१

अभिगम्य महादेवं वरदं विष्णुम् अव्ययम् । (१०९।१)

abhigamya mahādevaṃ varadaṃ viṣṇum avyayam |

109.2१०९.२

विराजति यथा सोम ऋणैर् मुक्तो युधिष्ठिर ॥ (१०९।२)

virājati yathā soma ṛṇair mukto yudhiṣṭhira ||

110.1११०.१

जातिस्मर उपस्पृश्य शुचिः प्रयतमानसः । (११०।१)

jātismara upaspṛśya śuciḥ prayatamānasaḥ |

110.2११०.२

जातिस्मरत्वं प्राप्नोति स्नात्वा तत्र न संशयः ॥ (११०।२)

jātismaratvaṃ prāpnoti snātvā tatra na saṃśayaḥ ||

111.1१११.१

वटेश्वरपुरं गत्वा अर्चयित्वा तु केशवम् । (१११।१)

vaṭeśvarapuraṃ gatvā arcayitvā tu keśavam |

111.2१११.२

ईप्सितांल्लभते कामान् उपवासान्न संशयः ॥ (१११।२)

īpsitāṃllabhate kāmān upavāsānna saṃśayaḥ ||

112.1११२.१

ततस् तु वामनं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम् । (११२।१)

tatas tu vāmanaṃ gatvā sarvapāpapramocanam |

112.2११२.२

अभिवाद्य हरिं देवं न दुर्गतिम् अवाप्नुयात् ॥ (११२।२)

abhivādya hariṃ devaṃ na durgatim avāpnuyāt ||

113.1११३.१

भरतस्याश्रमं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम् । (११३।१)

bharatasyāśramaṃ gatvā sarvapāpapramocanam |

113.2११३.२

कौशिकीं तत्र सेवेत महापातकनाशिनीम् । (११३।२)

kauśikīṃ tatra seveta mahāpātakanāśinīm |

113.3११३.३

राजसूयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ (११३।३)

rājasūyasya yajñasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ ||

114.1११४.१

ततो गच्छेत धर्मज्ञ चम्पकारण्यम् उत्तमम् । (११४।१)

tato gaccheta dharmajña campakāraṇyam uttamam |

114.2११४.२

तत्रोष्य रजनीम् एकां गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (११४।२)

tatroṣya rajanīm ekāṃ gosahasraphalaṃ labhet ||

115.1११५.१

अथ ज्येष्ठिलम् आसाद्य तीर्थं परमसंमतम् । (११५।१)

atha jyeṣṭhilam āsādya tīrthaṃ paramasaṃmatam |

115.2११५.२

उपोष्य रजनीम् एकाम् अग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (११५।२)

upoṣya rajanīm ekām agniṣṭomaphalaṃ labhet ||

116.1११६.१

तत्र विश्वेश्वरं दृष्ट्वा देव्या सह महाद्युतिम् । (११६।१)

tatra viśveśvaraṃ dṛṣṭvā devyā saha mahādyutim |

116.2११६.२

मित्रावरुणयोर् लोकान् आप्नोति पुरुषर्षभ ॥ (११६।२)

mitrāvaruṇayor lokān āpnoti puruṣarṣabha ||

117.1११७.१

कन्यासंवेद्यम् आसाद्य नियतो नियताशनः । (११७।१)

kanyāsaṃvedyam āsādya niyato niyatāśanaḥ |

117.2११७.२

मनोः प्रजापतेर् लोकान् आप्नोति भरतर्षभ ॥ (११७।२)

manoḥ prajāpater lokān āpnoti bharatarṣabha ||

118.1११८.१

कन्यायां ये प्रयच्छन्ति पानम् अन्नं च भारत । (११८।१)

kanyāyāṃ ye prayacchanti pānam annaṃ ca bhārata |

118.2११८.२

तद् अक्षयम् इति प्राहुर् ऋषयः संशितव्रताः ॥ (११८।२)

tad akṣayam iti prāhur ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ ||

119.1११९.१

निश्चीरां च समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् । (११९।१)

niścīrāṃ ca samāsādya triṣu lokeṣu viśrutām |

119.2११९.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति ॥ (११९।२)

aśvamedham avāpnoti viṣṇulokaṃ ca gacchati ||

120.1१२०.१

ये तु दानं प्रयच्छन्ति निश्चीरासंगमे नराः । (१२०।१)

ye tu dānaṃ prayacchanti niścīrāsaṃgame narāḥ |

120.2१२०.२

ते यान्ति नरशार्दूल ब्रह्मलोकं न संशयः ॥ (१२०।२)

te yānti naraśārdūla brahmalokaṃ na saṃśayaḥ ||

121.1१२१.१

तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । (१२१।१)

tatrāśramo vasiṣṭhasya triṣu lokeṣu viśrutaḥ |

121.2१२१.२

तत्राभिषेकं कुर्वाणो वाजपेयम् अवाप्नुयात् ॥ (१२१।२)

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo vājapeyam avāpnuyāt ||

122.1१२२.१

देवकूटं समासाद्य ब्रह्मर्षिगणसेवितम् । (१२२।१)

devakūṭaṃ samāsādya brahmarṣigaṇasevitam |

122.2१२२.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् ॥ (१२२।२)

aśvamedham avāpnoti kulaṃ caiva samuddharet ||

123.1१२३.१

ततो गच्छेत राजेन्द्र कौशिकस्य मुनेर् ह्रदम् । (१२३।१)

tato gaccheta rājendra kauśikasya muner hradam |

123.2१२३.२

यत्र सिद्धिं परां प्राप्तो विश्वामित्रो ऽथ कौशिकः ॥ (१२३।२)

yatra siddhiṃ parāṃ prāpto viśvāmitro 'tha kauśikaḥ ||

124.1१२४.१

तत्र मासं वसेद् वीर कौशिक्यां भरतर्षभ । (१२४।१)

tatra māsaṃ vased vīra kauśikyāṃ bharatarṣabha |

124.2१२४.२

अश्वमेधस्य यत् पुण्यं तन्मासेनाधिगच्छति ॥ (१२४।२)

aśvamedhasya yat puṇyaṃ tanmāsenādhigacchati ||

125.1१२५.१

सर्वतीर्थवरे चैव यो वसेत महाह्रदे । (१२५।१)

sarvatīrthavare caiva yo vaseta mahāhrade |

125.2१२५.२

न दुर्गतिम् अवाप्नोति विन्देद् बहु सुवर्णकम् ॥ (१२५।२)

na durgatim avāpnoti vinded bahu suvarṇakam ||

126.1१२६.१

कुमारम् अभिगत्वा च वीराश्रमनिवासिनम् । (१२६।१)

kumāram abhigatvā ca vīrāśramanivāsinam |

126.2१२६.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ (१२६।२)

aśvamedham avāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ ||

127.1१२७.१

अग्निधारां समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुताम् । (१२७।१)

agnidhārāṃ samāsādya triṣu lokeṣu viśrutām |

127.2१२७.२

अग्निष्टोमम् अवाप्नोति न च स्वर्गान्निवर्तते ॥ (१२७।२)

agniṣṭomam avāpnoti na ca svargānnivartate ||

128.1१२८.१

पितामहसरो गत्वा शैलराजप्रतिष्ठितम् । (१२८।१)

pitāmahasaro gatvā śailarājapratiṣṭhitam |

128.2१२८.२

तत्राभिषेकं कुर्वाणो ऽग्निष्टोमफलं लभेत् ॥ (१२८।२)

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇo 'gniṣṭomaphalaṃ labhet ||

129.1१२९.१

पितामहस्य सरसः प्रस्रुता लोकपावनी । (१२९।१)

pitāmahasya sarasaḥ prasrutā lokapāvanī |

129.2१२९.२

कुमारधारा तत्रैव त्रिषु लोकेषु विश्रुता ॥ (१२९।२)

kumāradhārā tatraiva triṣu lokeṣu viśrutā ||

130.1१३०.१

यत्र स्नात्वा कृतार्थो ऽस्मीत्यात्मानम् अवगच्छति । (१३०।१)

yatra snātvā kṛtārtho 'smītyātmānam avagacchati |

130.2१३०.२

षष्ठकालोपवासेन मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥ (१३०।२)

ṣaṣṭhakālopavāsena mucyate brahmahatyayā ||

131.1१३१.१

शिखरं वै महादेव्या गौर्यास् त्रैलोक्यविश्रुतम् । (१३१।१)

śikharaṃ vai mahādevyā gauryās trailokyaviśrutam |

131.2१३१.२

समारुह्य नरः श्राद्धः स्तनकुण्डेषु संविशेत् ॥ (१३१।२)

samāruhya naraḥ śrāddhaḥ stanakuṇḍeṣu saṃviśet ||

132.1१३२.१

तत्राभिषेकं कुर्वाणः पितृदेवार्चने रतः । (१३२।१)

tatrābhiṣekaṃ kurvāṇaḥ pitṛdevārcane rataḥ |

132.2१३२.२

हयमेधम् अवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति ॥ (१३२।२)

hayamedham avāpnoti śakralokaṃ ca gacchati ||

133.1१३३.१

ताम्रारुणं समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः । (१३३।१)

tāmrāruṇaṃ samāsādya brahmacārī samāhitaḥ |

133.2१३३.२

अश्वमेधम् अवाप्नोति शक्रलोकं च गच्छति ॥ (१३३।२)

aśvamedham avāpnoti śakralokaṃ ca gacchati ||

134.1१३४.१

नन्दिन्यां च समासाद्य कूपं त्रिदशसेवितम् । (१३४।१)

nandinyāṃ ca samāsādya kūpaṃ tridaśasevitam |

134.2१३४.२

नरमेधस्य यत् पुण्यं तत् प्राप्नोति कुरूद्वह ॥ (१३४।२)

naramedhasya yat puṇyaṃ tat prāpnoti kurūdvaha ||

135.1१३५.१

कालिकासंगमे स्नात्वा कौशिक्यारुणयोर् यतः । (१३५।१)

kālikāsaṃgame snātvā kauśikyāruṇayor yataḥ |

135.2१३५.२

त्रिरात्रोपोषितो विद्वान् सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१३५।२)

trirātropoṣito vidvān sarvapāpaiḥ pramucyate ||

136.1१३६.१

उर्वशीतीर्थम् आसाद्य ततः सोमाश्रमं बुधः । (१३६।१)

urvaśītīrtham āsādya tataḥ somāśramaṃ budhaḥ |

136.2१३६.२

कुम्भकर्णाश्रमे स्नात्वा पूज्यते भुवि मानवः ॥ (१३६।२)

kumbhakarṇāśrame snātvā pūjyate bhuvi mānavaḥ ||

137.1१३७.१

स्नात्वा कोकामुखे पुण्ये ब्रह्मचारी यतव्रतः । (१३७।१)

snātvā kokāmukhe puṇye brahmacārī yatavrataḥ |

137.2१३७.२

जातिस्मरत्वं प्राप्नोति दृष्टम् एतत् पुरातने ॥ (१३७।२)

jātismaratvaṃ prāpnoti dṛṣṭam etat purātane ||

138.1१३८.१

सकृन्नन्दां समासाद्य कृतात्मा भवति द्विजः । (१३८।१)

sakṛnnandāṃ samāsādya kṛtātmā bhavati dvijaḥ |

138.2१३८.२

सर्वपापविशुद्धात्मा शक्रलोकं च गच्छति ॥ (१३८।२)

sarvapāpaviśuddhātmā śakralokaṃ ca gacchati ||

139.1१३९.१

ऋषभद्वीपम् आसाद्य सेव्यं क्रौञ्चनिषूदनम् । (१३९।१)

ṛṣabhadvīpam āsādya sevyaṃ krauñcaniṣūdanam |

139.2१३९.२

सरस्वत्याम् उपस्पृश्य विमानस्थो विराजते ॥ (१३९।२)

sarasvatyām upaspṛśya vimānastho virājate ||

140.1१४०.१

औद्दालकं महाराज तीर्थं मुनिनिषेवितम् । (१४०।१)

auddālakaṃ mahārāja tīrthaṃ muniniṣevitam |

140.2१४०.२

तत्राभिषेकं कुर्वीत सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (१४०।२)

tatrābhiṣekaṃ kurvīta sarvapāpaiḥ pramucyate ||

141.1१४१.१

धर्मतीर्थं समासाद्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम् । (१४१।१)

dharmatīrthaṃ samāsādya puṇyaṃ brahmarṣisevitam |

141.2१४१.२

वाजपेयम् अवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः ॥ (१४१।२)

vājapeyam avāpnoti naro nāstyatra saṃśayaḥ ||

142.1१४२.१

तथा चम्पां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः । (१४२।१)

tathā campāṃ samāsādya bhāgīrathyāṃ kṛtodakaḥ |

142.2१४२.२

दण्डार्कम् अभिगम्यैव गोसहस्रफलं लभेत् ॥ (१४२।२)

daṇḍārkam abhigamyaiva gosahasraphalaṃ labhet ||

143.1१४३.१

लवेडिकां ततो गच्छेत् पुण्यां पुण्योपसेविताम् । (१४३।१)

laveḍikāṃ tato gacchet puṇyāṃ puṇyopasevitām |

143.2१४३.२

वाजपेयम् अवाप्नोति विमानस्थश् च पूज्यते ॥ (१४३।२)

vājapeyam avāpnoti vimānasthaś ca pūjyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 82

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit