MBh, 12, 53
Select a line for its word-by-word analysis.
स ध्यानपथम् आश्रित्य सर्वज्ञानानि माधवः । (२।१)
sa dhyānapatham āśritya sarvajñānāni mādhavaḥ |
अवलोक्य ततः पश्चाद् दध्यौ ब्रह्म सनातनम् ॥ (२।२)
avalokya tataḥ paścād dadhyau brahma sanātanam ||
ततः श्रुतिपुराणज्ञाः शिक्षिता रक्तकण्ठिनः । (३।१)
tataḥ śrutipurāṇajñāḥ śikṣitā raktakaṇṭhinaḥ |
अस्तुवन् विश्वकर्माणं वासुदेवं प्रजापतिम् ॥ (३।२)
astuvan viśvakarmāṇaṃ vāsudevaṃ prajāpatim ||
प्रहास इव विस्तीर्णः शुश्रुवे तस्य वेश्मनः ॥ (५।२)
prahāsa iva vistīrṇaḥ śuśruve tasya veśmanaḥ ||
तत उत्थाय दाशार्हः स्नातः प्राञ्जलिर् अच्युतः । (७।१)
tata utthāya dāśārhaḥ snātaḥ prāñjalir acyutaḥ |
जप्त्वा गुह्यं महाबाहुर् अग्नीन् आश्रित्य तस्थिवान् ॥ (७।२)
japtvā guhyaṃ mahābāhur agnīn āśritya tasthivān ||
आदर्शे विमले कृष्णस्ततः सात्यकिम् अब्रवीत् ॥ (९।२)
ādarśe vimale kṛṣṇastataḥ sātyakim abravīt ||
अपि सज्जो महातेजा भीष्मं द्रष्टुं युधिष्ठिरः ॥ (१०।२)
api sajjo mahātejā bhīṣmaṃ draṣṭuṃ yudhiṣṭhiraḥ ||
ततः कृष्णस्य वचनात् सात्यकिस्त्वरितो ययौ । (११।१)
tataḥ kṛṣṇasya vacanāt sātyakistvarito yayau |
भवत्प्रतीक्षः कृष्णो ऽसौ धर्मराज महाद्युते । (१३।१)
bhavatpratīkṣaḥ kṛṣṇo 'sau dharmarāja mahādyute |
यद् अत्रानन्तरं कृत्यं तद् भवान् कर्तुम् अर्हति ॥ (१३।२)
yad atrānantaraṃ kṛtyaṃ tad bhavān kartum arhati ||
न सैनिकैश्च यातव्यं यास्यामो वयम् एव हि ॥ (१४।३)
na sainikaiśca yātavyaṃ yāsyāmo vayam eva hi ||
न च पीडयितव्यो मे भीष्मो धर्मभृतां वरः । (१५।१)
na ca pīḍayitavyo me bhīṣmo dharmabhṛtāṃ varaḥ |
अद्यप्रभृति गाङ्गेयः परं गुह्यं प्रवक्ष्यति । (१६।१)
adyaprabhṛti gāṅgeyaḥ paraṃ guhyaṃ pravakṣyati |
तद् वाक्यम् आकर्ण्य तथा कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (१७।२)
tad vākyam ākarṇya tathā kuntīputro dhanaṃjayaḥ |
आगच्छत्स्वथ कृष्णो ऽपि पाण्डवेषु महात्मसु । (१९।१)
āgacchatsvatha kṛṣṇo 'pi pāṇḍaveṣu mahātmasu |
रथस्थाः संविदं कृत्वा सुखां पृष्ट्वा च शर्वरीम् । (२०।१)
rathasthāḥ saṃvidaṃ kṛtvā sukhāṃ pṛṣṭvā ca śarvarīm |
मेघपुष्पं बलाहं च सैन्यं सुग्रीवम् एव च । (२१।१)
meghapuṣpaṃ balāhaṃ ca sainyaṃ sugrīvam eva ca |
गां खुराग्रैस्तथा राजंल् लिखन्तः प्रययुस्तदा ॥ (२२।२)
gāṃ khurāgraistathā rājaṃl likhantaḥ prayayustadā ||
क्षेत्रं धर्मस्य कृत्स्नस्य कुरुक्षेत्रम् अवातरन् ॥ (२३।२)
kṣetraṃ dharmasya kṛtsnasya kurukṣetram avātaran ||
ततो ययुर् यत्र भीष्मः शरतल्पगतः प्रभुः । (२४।१)
tato yayur yatra bhīṣmaḥ śaratalpagataḥ prabhuḥ |
आस्ते ब्रह्मर्षिभिः सार्धं ब्रह्मा देवगणैर् यथा ॥ (२४।२)
āste brahmarṣibhiḥ sārdhaṃ brahmā devagaṇair yathā ||
ततो ऽवतीर्य गोविन्दो रथात् स च युधिष्ठिरः । (२५।१)
tato 'vatīrya govindo rathāt sa ca yudhiṣṭhiraḥ |
भीमो गाण्डीवधन्वा च यमौ सात्यकिर् एव च । (२५।२)
bhīmo gāṇḍīvadhanvā ca yamau sātyakir eva ca |
ऋषीन् अभ्यर्चयामासुः करान् उद्यम्य दक्षिणान् ॥ (२५।३)
ṛṣīn abhyarcayāmāsuḥ karān udyamya dakṣiṇān ||
स तैः परिवृतो राजा नक्षत्रैर् इव चन्द्रमाः । (२६।१)
sa taiḥ parivṛto rājā nakṣatrair iva candramāḥ |
अभ्याजगाम गाङ्गेयं ब्रह्माणम् इव वासवः ॥ (२६।२)
abhyājagāma gāṅgeyaṃ brahmāṇam iva vāsavaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.