महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 104

1082 of 1995 · 71 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महाबलम् । (१।२)

tathā tu nardamānaṃ taṃ bhīmasenaṃ mahābalam |

1.3१.३

मेघस्तनितनिर्घोषं के वीराः पर्यवारयन् ॥ (१।३)

meghastanitanirghoṣaṃ ke vīrāḥ paryavārayan ||

2.1२.१

न हि पश्याम्यहं तं वै त्रिषु लोकेषु संजय । (२।१)

na hi paśyāmyahaṃ taṃ vai triṣu lokeṣu saṃjaya |

2.2२.२

क्रुद्धस्य भीमसेनस्य यस्तिष्ठेद् अग्रतो रणे ॥ (२।२)

kruddhasya bhīmasenasya yastiṣṭhed agrato raṇe ||

3.1३.१

गदाम् उद्यच्छमानस्य कालस्येव महामृधे । (३।१)

gadām udyacchamānasya kālasyeva mahāmṛdhe |

3.2३.२

न हि पश्याम्यहं तात यस्तिष्ठेत रणाजिरे ॥ (३।२)

na hi paśyāmyahaṃ tāta yastiṣṭheta raṇājire ||

4.1४.१

रथं रथेन यो हन्यात् कुञ्जरं कुञ्जरेण च । (४।१)

rathaṃ rathena yo hanyāt kuñjaraṃ kuñjareṇa ca |

4.2४.२

कस्तस्य समरे स्थाता साक्षाद् अपि शतक्रतुः ॥ (४।२)

kastasya samare sthātā sākṣād api śatakratuḥ ||

5.1५.१

क्रुद्धस्य भीमसेनस्य मम पुत्राञ् जिघांसतः । (५।१)

kruddhasya bhīmasenasya mama putrāñ jighāṃsataḥ |

5.2५.२

दुर्योधनहिते युक्ताः समतिष्ठन्त के ऽग्रतः ॥ (५।२)

duryodhanahite yuktāḥ samatiṣṭhanta ke 'grataḥ ||

6.1६.१

भीमसेनदवाग्नेस्तु मम पुत्रतृणोलपम् । (६।१)

bhīmasenadavāgnestu mama putratṛṇolapam |

6.2६.२

प्रधक्ष्यतो रणमुखे के वीराः प्रमुखे स्थिताः ॥ (६।२)

pradhakṣyato raṇamukhe ke vīrāḥ pramukhe sthitāḥ ||

7.1७.१

काल्यमानान् हि मे पुत्रान् भीमेनावेक्ष्य संयुगे । (७।१)

kālyamānān hi me putrān bhīmenāvekṣya saṃyuge |

7.2७.२

कालेनेव प्रजाः सर्वाः के भीमं पर्यवारयन् ॥ (७।२)

kāleneva prajāḥ sarvāḥ ke bhīmaṃ paryavārayan ||

8.1८.१

भीमवह्नेः प्रदीप्तस्य मम पुत्रान् दिधक्षतः । (८।१)

bhīmavahneḥ pradīptasya mama putrān didhakṣataḥ |

8.2८.२

के शूराः पर्यवर्तन्त तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (८।२)

ke śūrāḥ paryavartanta tanmamācakṣva saṃjaya ||

9.1९.१

संजय उवाच । (९।१)

saṃjaya uvāca

9.2९.२

तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महारथम् । (९।२)

tathā tu nardamānaṃ taṃ bhīmasenaṃ mahāratham |

9.3९.३

तुमुलेनैव शब्देन कर्णो ऽप्यभ्यपतद् बली ॥ (९।३)

tumulenaiva śabdena karṇo 'pyabhyapatad balī ||

10.1१०.१

व्याक्षिपन् बलवच्चापम् अतिमात्रम् अमर्षणः । (१०।१)

vyākṣipan balavaccāpam atimātram amarṣaṇaḥ |

10.2१०.२

कर्णस्तु युद्धम् आकाङ्क्षन् दर्शयिष्यन् बलं बली ॥ (१०।२)

karṇastu yuddham ākāṅkṣan darśayiṣyan balaṃ balī ||

11.1११.१

प्रावेपन्न् इव गात्राणि कर्णभीमसमागमे । (११।१)

prāvepann iva gātrāṇi karṇabhīmasamāgame |

11.2११.२

रथिनां सादिनां चैव तयोः श्रुत्वा तलस्वनम् ॥ (११।२)

rathināṃ sādināṃ caiva tayoḥ śrutvā talasvanam ||

12.1१२.१

भीमसेनस्य निनदं घोरं श्रुत्वा रणाजिरे । (१२।१)

bhīmasenasya ninadaṃ ghoraṃ śrutvā raṇājire |

12.2१२.२

खं च भूमिं च सम्बद्धां मेनिरे क्षत्रियर्षभाः ॥ (१२।२)

khaṃ ca bhūmiṃ ca sambaddhāṃ menire kṣatriyarṣabhāḥ ||

13.1१३.१

पुनर् घोरेण नादेन पाण्डवस्य महात्मनः । (१३।१)

punar ghoreṇa nādena pāṇḍavasya mahātmanaḥ |

13.2१३.२

समरे सर्वयोधानां धनूंष्यभ्यपतन् क्षितौ ॥ (१३।२)

samare sarvayodhānāṃ dhanūṃṣyabhyapatan kṣitau ||

14.1१४.१

वित्रस्तानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रसुस्रुवुः । (१४।१)

vitrastāni ca sarvāṇi śakṛnmūtraṃ prasusruvuḥ |

14.2१४.२

वाहनानि महाराज बभूवुर् विमनांसि च ॥ (१४।२)

vāhanāni mahārāja babhūvur vimanāṃsi ca ||

15.1१५.१

प्रादुरासन्निमित्तानि घोराणि च बहूनि च । (१५।१)

prādurāsannimittāni ghorāṇi ca bahūni ca |

15.2१५.२

तस्मिंस्तु तुमुले राजन् भीमकर्णसमागमे ॥ (१५।२)

tasmiṃstu tumule rājan bhīmakarṇasamāgame ||

16.1१६.१

ततः कर्णस्तु विंशत्या शराणां भीमम् आर्दयत् । (१६।१)

tataḥ karṇastu viṃśatyā śarāṇāṃ bhīmam ārdayat |

16.2१६.२

विव्याध चास्य त्वरितः सूतं पञ्चभिर् आशुगैः ॥ (१६।२)

vivyādha cāsya tvaritaḥ sūtaṃ pañcabhir āśugaiḥ ||

17.1१७.१

प्रहस्य भीमसेनस्तु कर्णं प्रत्यर्पयद् रणे । (१७।१)

prahasya bhīmasenastu karṇaṃ pratyarpayad raṇe |

17.2१७.२

सायकानां चतुःषष्ट्या क्षिप्रकारी महाबलः ॥ (१७।२)

sāyakānāṃ catuḥṣaṣṭyā kṣiprakārī mahābalaḥ ||

18.1१८.१

तस्य कर्णो महेष्वासः सायकांश्चतुरो ऽक्षिपत् । (१८।१)

tasya karṇo maheṣvāsaḥ sāyakāṃścaturo 'kṣipat |

18.2१८.२

असंप्राप्तांस्तु तान् भीमः सायकैर् नतपर्वभिः । (१८।२)

asaṃprāptāṃstu tān bhīmaḥ sāyakair nataparvabhiḥ |

18.3१८.३

चिछेद बहुधा राजन् दर्शयन् पाणिलाघवम् ॥ (१८।३)

cicheda bahudhā rājan darśayan pāṇilāghavam ||

19.1१९.१

तं कर्णश्छादयामास शरव्रातैर् अनेकशः । (१९।१)

taṃ karṇaśchādayāmāsa śaravrātair anekaśaḥ |

19.2१९.२

संछाद्यमानः कर्णेन बहुधा पाण्डुनन्दनः ॥ (१९।२)

saṃchādyamānaḥ karṇena bahudhā pāṇḍunandanaḥ ||

20.1२०.१

चिछेद चापं कर्णस्य मुष्टिदेशे महारथः । (२०।१)

cicheda cāpaṃ karṇasya muṣṭideśe mahārathaḥ |

20.2२०.२

विव्याध चैनं बहुभिः सायकैर् नतपर्वभिः ॥ (२०।२)

vivyādha cainaṃ bahubhiḥ sāyakair nataparvabhiḥ ||

21.1२१.१

अथान्यद् धनुर् आदाय सज्यं कृत्वा च सूतजः । (२१।१)

athānyad dhanur ādāya sajyaṃ kṛtvā ca sūtajaḥ |

21.2२१.२

विव्याध समरे भीमं भीमकर्मा महारथः ॥ (२१।२)

vivyādha samare bhīmaṃ bhīmakarmā mahārathaḥ ||

22.1२२.१

तस्य भीमो भृशं क्रुद्धस्त्रीञ् शरान्नतपर्वणः । (२२।१)

tasya bhīmo bhṛśaṃ kruddhastrīñ śarānnataparvaṇaḥ |

22.2२२.२

निचखानोरसि तदा सूतपुत्रस्य वेगितः ॥ (२२।२)

nicakhānorasi tadā sūtaputrasya vegitaḥ ||

23.1२३.१

तैः कर्णो ऽभ्राजत शरैर् उरोमध्यगतैस्तदा । (२३।१)

taiḥ karṇo 'bhrājata śarair uromadhyagataistadā |

23.2२३.२

महीधर इवोदग्रस्त्रिशृङ्गो भरतर्षभ ॥ (२३।२)

mahīdhara ivodagrastriśṛṅgo bharatarṣabha ||

24.1२४.१

सुस्राव चास्य रुधिरं विद्धस्य परमेषुभिः । (२४।१)

susrāva cāsya rudhiraṃ viddhasya parameṣubhiḥ |

24.2२४.२

धातुप्रस्यन्दिनः शैलाद् यथा गैरिकराजयः ॥ (२४।२)

dhātuprasyandinaḥ śailād yathā gairikarājayaḥ ||

25.1२५.१

किंचिद् विचलितः कर्णः सुप्रहाराभिपीडितः । (२५।१)

kiṃcid vicalitaḥ karṇaḥ suprahārābhipīḍitaḥ |

25.2२५.२

ससायकं धनुः कृत्वा भीमं विव्याध मारिष । (२५।२)

sasāyakaṃ dhanuḥ kṛtvā bhīmaṃ vivyādha māriṣa |

25.3२५.३

चिक्षेप च पुनर् बाणाञ् शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (२५।३)

cikṣepa ca punar bāṇāñ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||

26.1२६.१

स छाद्यमानः सहसा कर्णेन दृढधन्विना । (२६।१)

sa chādyamānaḥ sahasā karṇena dṛḍhadhanvinā |

26.2२६.२

धनुर्ज्याम् अछिनत् तूर्णम् उत्स्मयन् पाण्डुनन्दनः ॥ (२६।२)

dhanurjyām achinat tūrṇam utsmayan pāṇḍunandanaḥ ||

27.1२७.१

सारथिं चास्य भल्लेन प्राहिणोद् यमसादनम् । (२७।१)

sārathiṃ cāsya bhallena prāhiṇod yamasādanam |

27.2२७.२

वाहांश्च चतुरः संख्ये व्यसूंश्चक्रे महारथः ॥ (२७।२)

vāhāṃśca caturaḥ saṃkhye vyasūṃścakre mahārathaḥ ||

28.1२८.१

हताश्वात् तु रथात् कर्णः समाप्लुत्य विशां पते । (२८।१)

hatāśvāt tu rathāt karṇaḥ samāplutya viśāṃ pate |

28.2२८.२

स्यन्दनं वृषसेनस्य समारोहन्महारथः ॥ (२८।२)

syandanaṃ vṛṣasenasya samārohanmahārathaḥ ||

29.1२९.१

निर्जित्य तु रणे कर्णं भीमसेनः प्रतापवान् । (२९।१)

nirjitya tu raṇe karṇaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān |

29.2२९.२

ननाद सुमहानादं पर्जन्यनिनदोपमम् ॥ (२९।२)

nanāda sumahānādaṃ parjanyaninadopamam ||

30.1३०.१

तस्य तं निनदं श्रुत्वा प्रहृष्टो ऽभूद् युधिष्ठिरः । (३०।१)

tasya taṃ ninadaṃ śrutvā prahṛṣṭo 'bhūd yudhiṣṭhiraḥ |

30.2३०.२

कर्णं च निर्जितं मत्वा भीमसेनेन भारत ॥ (३०।२)

karṇaṃ ca nirjitaṃ matvā bhīmasenena bhārata ||

31.1३१.१

समन्ताच्छङ्खनिनदं पाण्डुसेनाकरोत् तदा । (३१।१)

samantācchaṅkhaninadaṃ pāṇḍusenākarot tadā |

31.2३१.२

शत्रुसेनाध्वनिं श्रुत्वा तावका ह्यपि नानदन् । (३१।२)

śatrusenādhvaniṃ śrutvā tāvakā hyapi nānadan |

31.3३१.३

गाण्डीवं प्राक्षिपत् पार्थः कृष्णो ऽप्यब्जम् अवादयत् ॥ (३१।३)

gāṇḍīvaṃ prākṣipat pārthaḥ kṛṣṇo 'pyabjam avādayat ||

32.1३२.१

तम् अन्तर्धाय निनदं ध्वनिर् भीमस्य नर्दतः । (३२।१)

tam antardhāya ninadaṃ dhvanir bhīmasya nardataḥ |

32.2३२.२

अश्रूयत महाराज सर्वसैन्येषु भारत ॥ (३२।२)

aśrūyata mahārāja sarvasainyeṣu bhārata ||

33.1३३.१

ततो व्यायच्छताम् अस्त्रैः पृथक् पृथग् अरिंदमौ । (३३।१)

tato vyāyacchatām astraiḥ pṛthak pṛthag ariṃdamau |

33.2३३.२

मृदुपूर्वं च राधेयो दृढपूर्वं च पाण्डवः ॥ (३३।२)

mṛdupūrvaṃ ca rādheyo dṛḍhapūrvaṃ ca pāṇḍavaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 104

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit