वैशंपायन उवाच । (१।१)

ततः शांतनवं भीष्मं प्राञ्जलिर् धृतराष्ट्रजः । (१।२)

सह सर्वैर् महीपालैर् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

ऋते सेनाप्रणेतारं पृतना सुमहत्यपि । (२।१)

दीर्यते युद्धम् आसाद्य पिपीलिकपुटं यथा ॥ (२।२)

न हि जातु द्वयोर् बुद्धिः समा भवति कर्हिचित् । (३।१)

शौर्यं च नाम नेतॄणां स्पर्धते च परस्परम् ॥ (३।२)

श्रूयते च महाप्राज्ञ हैहयान् अमितौजसः । (४।१)

अभ्ययुर् ब्राह्मणाः सर्वे समुच्छ्रितकुशध्वजाः ॥ (४।२)

तान् अन्वयुस्तदा वैश्याः शूद्राश्चैव पितामह । (५।१)

एकतस्तु त्रयो वर्णा एकतः क्षत्रियर्षभाः ॥ (५।२)

ते स्म युद्धेष्वभज्यन्त त्रयो वर्णाः पुनः पुनः । (६।१)

क्षत्रियास्तु जयन्त्येव बहुलं चैकतो बलम् ॥ (६।२)

ततस्ते क्षत्रियान् एव पप्रच्छुर् द्विजसत्तमाः । (७।१)

तेभ्यः शशंसुर् धर्मज्ञा याथातथ्यं पितामह ॥ (७।२)

वयम् एकस्य शृणुमो महाबुद्धिमतो रणे । (८।१)

भवन्तस्तु पृथक् सर्वे स्वबुद्धिवशवर्तिनः ॥ (८।२)

ततस्ते ब्राह्मणाश्चक्रुर् एकं सेनापतिं द्विजम् । (९।१)

नयेषु कुशलं शूरम् अजयन् क्षत्रियांस्ततः ॥ (९।२)

एवं ये कुशलं शूरं हिते स्थितम् अकल्मषम् । (१०।१)

सेनापतिं प्रकुर्वन्ति ते जयन्ति रणे रिपून् ॥ (१०।२)

भवान् उशनसा तुल्यो हितैषी च सदा मम । (११।१)

असंहार्यः स्थितो धर्मे स नः सेनापतिर् भव ॥ (११।२)

रश्मीवताम् इवादित्यो वीरुधाम् इव चन्द्रमाः । (१२।१)

कुबेर इव यक्षाणां मरुताम् इव वासवः ॥ (१२।२)

पर्वतानां यथा मेरुः सुपर्णः पतताम् इव । (१३।१)

कुमार इव भूतानां वसूनाम् इव हव्यवाट् ॥ (१३।२)

भवता हि वयं गुप्ताः शक्रेणेव दिवौकसः । (१४।१)

अनाधृष्या भविष्यामस्त्रिदशानाम् अपि ध्रुवम् ॥ (१४।२)

प्रयातु नो भवान् अग्रे देवानाम् इव पावकिः । (१५।१)

वयं त्वाम् अनुयास्यामः सौरभेया इवर्षभम् ॥ (१५।२)

भीष्म उवाच । (१६।१)

एवम् एतन्महाबाहो यथा वदसि भारत । (१६।२)

यथैव हि भवन्तो मे तथैव मम पाण्डवाः ॥ (१६।३)

अपि चैव मय श्रेयो वाच्यं तेषां नराधिप । (१७।१)

योद्धव्यं तु तवार्थाय यथा स समयः कृतः ॥ (१७।२)

न तु पश्यामि योद्धारम् आत्मनः सदृशं भुवि । (१८।१)

ऋते तस्मान्नरव्याघ्रात् कुन्तीपुत्राद् धनंजयात् ॥ (१८।२)

स हि वेद महाबाहुर् दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः । (१९।१)

न तु मां विवृतो युद्धे जातु युध्येत पाण्डवः ॥ (१९।२)

अहं स च क्षणेनैव निर्मनुष्यम् इदं जगत् । (२०।१)

कुर्यां शस्त्रबलेनैव ससुरासुरराक्षसम् ॥ (२०।२)

न त्वेवोत्सादनीया मे पाण्डोः पुत्रा नराधिप । (२१।१)

तस्माद् योधान् हनिष्यामि प्रयोगेणायुतं सदा ॥ (२१।२)

एवम् एषां करिष्यामि निधनं कुरुनन्दन । (२२।१)

न चेत् ते मां हनिष्यन्ति पूर्वम् एव समागमे ॥ (२२।२)

सेनापतिस्त्वहं राजन् समयेनापरेण ते । (२३।१)

भविष्यामि यथाकामं तन्मे श्रोतुम् इहार्हसि ॥ (२३।२)

कर्णो वा युध्यतां पूर्वम् अहं वा पृथिवीपते । (२४।१)

स्पर्धते हि सदात्यर्थं सूतपुत्रो मया रणे ॥ (२४।२)

कर्ण उवाच । (२५।१)

नाहं जीवति गाङ्गेये योत्स्ये राजन् कथंचन । (२५।२)

हते भीष्मे तु योत्स्यामि सह गाण्डीवधन्वना ॥ (२५।३)

वैशंपायन उवाच । (२६।१)

ततः सेनापतिं चक्रे विधिवद् भूरिदक्षिणम् । (२६।२)

धृतराष्ट्रात्मजो भीष्मं सो ऽभिषिक्तो व्यरोचत ॥ (२६।३)

ततो भेरीश्च शङ्खांश्च शतशश्चैव पुष्करान् । (२७।१)

वादयामासुर् अव्यग्राः पुरुषा राजशासनात् ॥ (२७।२)

सिंहनादाश्च विविधा वाहनानां च निस्वनाः । (२८।१)

प्रादुरासन्न् अनभ्रे च वर्षं रुधिरकर्दमम् ॥ (२८।२)

निर्घाताः पृथिवीकम्पा गजबृंहितनिस्वनाः । (२९।१)

आसंश्च सर्वयोधानां पातयन्तो मनांस्युत ॥ (२९।२)

वाचश्चाप्यशरीरिण्यो दिवश्चोल्काः प्रपेदिरे । (३०।१)

शिवाश्च भयवेदिन्यो नेदुर् दीप्तस्वरा भृशम् ॥ (३०।२)

सेनापत्ये यदा राजा गाङ्गेयम् अभिषिक्तवान् । (३१।१)

तदैतान्युग्ररूपाणि अभवञ् शतशो नृप ॥ (३१।२)

ततः सेनापतिं कृत्वा भीष्मं परबलार्दनम् । (३२।१)

वाचयित्वा द्विजश्रेष्ठान्निष्कैर् गोभिश्च भूरिशः ॥ (३२।२)

वर्धमानो जयाशीर्भिर् निर्ययौ सैनिकैर् वृतः । (३३।१)

आपगेयं पुरस्कृत्य भ्रातृभिः सहितस्तदा । (३३।२)

स्कन्धावारेण महता कुरुक्षेत्रं जगाम ह ॥ (३३।३)

परिक्रम्य कुरुक्षेत्रं कर्णेन सह कौरवः । (३४।१)

शिबिरं मापयामास समे देशे नराधिपः ॥ (३४।२)

मधुरानूषरे देशे प्रभूतयवसेन्धने । (३५।१)

यथैव हास्तिनपुरं तद्वच्छिबिरम् आबभौ ॥ (३५।२)