वैशम्पायन उवाच । (१।१)

कस्यचित् त्वथ कालस्य धर्मराजो युधिष्ठिरः । (१।२)

संस्मृत्य मुनिसंदेशम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

विविक्ते विदितप्रज्ञम् अर्जुनं भरतर्षभम् । (२।१)

सान्त्वपूर्वं स्मितं कृत्वा पाणिना परिसंस्पृशन् ॥ (२।२)

स मुहूर्तम् इव ध्यात्वा वनवासम् अरिंदमः । (३।१)

धनंजयं धर्मराजो रहसीदम् उवाच ह ॥ (३।२)

भीष्मे द्रोणे कृपे कर्णे द्रोणपुत्रे च भारत । (४।१)

धनुर्वेदश् चतुष्पाद एतेष्वद्य प्रतिष्ठितः ॥ (४।२)

ब्राह्मं दैवम् आसुरं च सप्रयोगचिकित्सितम् । (५।१)

सर्वास्त्राणां प्रयोगं च ते ऽभिजानन्ति कृत्स्नशः ॥ (५।२)

ते सर्वे धृतराष्ट्रस्य पुत्रेण परिसान्त्विताः । (६।१)

संविभक्ताश्च तुष्टाश्च गुरुवत् तेषु वर्तते ॥ (६।२)

सर्वयोधेषु चैवास्य सदा वृत्तिर् अनुत्तमा । (७।१)

शक्तिं न हापयिष्यन्ति ते काले प्रतिपूजिताः ॥ (७।२)

अद्य चेयं मही कृत्स्ना दुर्योधनवशानुगा । (८।१)

त्वयि व्यपाश्रयो ऽस्माकं त्वयि भारः समाहितः । (८।२)

तत्र कृत्यं प्रपश्यामि प्राप्तकालम् अरिंदम ॥ (८।३)

कृष्णद्वैपायनात् तात गृहीतोपनिषन् मया । (९।१)

तया प्रयुक्तया सम्यग् जगत् सर्वं प्रकाशते । (९।२)

तेन त्वं ब्रह्मणा तात संयुक्तः सुसमाहितः ॥ (९।३)

देवतानां यथाकालं प्रसादं प्रतिपालय । (१०।१)

तपसा योजयात्मानम् उग्रेण भरतर्षभ ॥ (१०।२)

धनुष्मान् कवची खड्गी मुनिः सारसमन्वितः । (११।१)

न कस्यचिद् ददन् मार्गं गच्छ तातोत्तरां दिशम् । (११।२)

इन्द्रे ह्यस्त्राणि दिव्यानि समस्तानि धनंजय ॥ (११।३)

वृत्राद् भीतैस् तदा देवैर् बलम् इन्द्रे समर्पितम् । (१२।१)

तान्येकस्थानि सर्वाणि ततस् त्वं प्रतिपत्स्यसे ॥ (१२।२)

शक्रम् एव प्रपद्यस्व स ते ऽस्त्राणि प्रदास्यति । (१३।१)

दीक्षितो ऽद्यैव गच्छ त्वं द्रष्टुं देवं पुरंदरम् ॥ (१३।२)

एवम् उक्त्वा धर्मराजस् तम् अध्यापयत प्रभुः । (१४।१)

दीक्षितं विधिना तेन यतवाक्कायमानसम् । (१४।२)

अनुजज्ञे ततो वीरं भ्राता भ्रातरम् अग्रजः ॥ (१४।३)

निदेशाद् धर्मराजस्य द्रष्टुं देवं पुरंदरम् । (१५।१)

धनुर् गाण्डीवम् आदाय तथाक्षय्यौ महेषुधी ॥ (१५।२)

कवची सतलत्राणो बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् । (१६।१)

हुत्वाग्निं ब्राह्मणान् निष्कैः स्वस्ति वाच्य महाभुजः ॥ (१६।२)

प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृहीतशरासनः । (१७।१)

वधाय धार्तराष्ट्राणां निःश्वस्योर्ध्वम् उदीक्ष्य च ॥ (१७।२)

तं दृष्ट्वा तत्र कौन्तेयं प्रगृहीतशरासनम् । (१८।१)

अब्रुवन् ब्राह्मणाः सिद्धा भूतान्यन्तर्हितानि च । (१८।२)

क्षिप्रं प्राप्नुहि कौन्तेय मनसा यद् यद् इच्छसि ॥ (१८।३)

तं सिंहम् इव गच्छन्तं शालस्कन्धोरुम् अर्जुनम् । (१९।१)

मनांस्यादाय सर्वेषां कृष्णा वचनम् अब्रवीत् ॥ (१९।२)

यत् ते कुन्ती महाबाहो जातस्यैच्छद् धनंजय । (२०।१)

तत् ते ऽस्तु सर्वं कौन्तेय यथा च स्वयम् इच्छसि ॥ (२०।२)

मास्माकं क्षत्रियकुले जन्म कश्चिद् अवाप्नुयात् । (२१।१)

ब्राह्मणेभ्यो नमो नित्यं येषां युद्धे न जीविका ॥ (२१।२)

नूनं ते भ्रातरः सर्वे त्वत्कथाभिः प्रजागरे । (२२।१)

रंस्यन्ते वीरकर्माणि कीर्तयन्तः पुनः पुनः ॥ (२२।२)

नैव नः पार्थ भोगेषु न धने नोत जीविते । (२३।१)

तुष्टिर् बुद्धिर् भवित्री वा त्वयि दीर्घप्रवासिनि ॥ (२३।२)

त्वयि नः पार्थ सर्वेषां सुखदुःखे समाहिते । (२४।१)

जीवितं मरणं चैव राज्यम् ऐश्वर्यम् एव च । (२४।२)

आपृष्टो मे ऽसि कौन्तेय स्वस्ति प्राप्नुहि पाण्डव ॥ (२४।३)

नमो धात्रे विधात्रे च स्वस्ति गच्छ ह्यनामयम् । (२५।१)

स्वस्ति ते ऽस्त्व् आन्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यश् च भारत । (२५।२)

दिव्येभ्यश् चैव भूतेभ्यो ये चान्ये परिपन्थिनः ॥ (२५।३)

ततः प्रदक्षिणं कृत्वा भ्रातॄन् धौम्यं च पाण्डवः । (२६।१)

प्रातिष्ठत महाबाहुः प्रगृह्य रुचिरं धनुः ॥ (२६।२)

तस्य मार्गाद् अपाक्रामन् सर्वभूतानि गच्छतः । (२७।१)

युक्तस्यैन्द्रेण योगेन पराक्रान्तस्य शुष्मिणः ॥ (२७।२)

सो ऽगच्छत् पर्वतं पुण्यम् एकाह्नैव महामनाः । (२८।१)

मनोजवगतिर् भूत्वा योगयुक्तो यथानिलः ॥ (२८।२)

हिमवन्तम् अतिक्रम्य गन्धमादनम् एव च । (२९।१)

अत्यक्रामत् स दुर्गाणि दिवारात्रम् अतन्द्रितः ॥ (२९।२)

इन्द्रकीलं समासाद्य ततो ऽतिष्ठद् धनंजयः । (३०।१)

अन्तरिक्षे हि शुश्राव तिष्ठेति स वचस् तदा ॥ (३०।२)

ततो ऽपश्यत् सव्यसाची वृक्षमूले तपस्विनम् । (३१।१)

ब्राह्म्या श्रिया दीप्यमानं पिङ्गलं जटिलं कृशम् ॥ (३१।२)

सो ऽब्रवीद् अर्जुनं तत्र स्थितं दृष्ट्वा महातपाः । (३२।१)

कस् त्वं तातेह सम्प्राप्तो धनुष्मान् कवची शरी । (३२।२)

निबद्धासितलत्राणः क्षत्रधर्मम् अनुव्रतः ॥ (३२।३)

नेह शस्त्रेण कर्तव्यं शान्तानाम् अयम् आलयः । (३३।१)

विनीतक्रोधहर्षाणां ब्राह्मणानां तपस्विनाम् ॥ (३३।२)

नेहास्ति धनुषा कार्यं न संग्रामेण कर्हिचित् । (३४।१)

निक्षिपैतद् धनुस् तात प्राप्तो ऽसि परमां गतिम् ॥ (३४।२)

इत्य् अनन्तौजसं वीरं यथा चान्यं पृथग्जनम् । (३५।१)

तथा वाचम् अथाभीक्ष्णं ब्राह्मणो ऽर्जुनम् अब्रवीत् । (३५।२)

न चैनं चालयामास धैर्यात् सुदृढनिश्चयम् ॥ (३५।३)

तम् उवाच ततः प्रीतः स द्विजः प्रहसन्न् इव । (३६।१)

वरं वृणीष्व भद्रं ते शक्रो ऽहम् अरिसूदन ॥ (३६।२)

एवम् उक्तः प्रत्युवाच सहस्राक्षं धनंजयः । (३७।१)

प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा शूरः कुरुकुलोद्वहः ॥ (३७।२)

ईप्सितो ह्येष मे कामो वरं चैनं प्रयच्छ मे । (३८।१)

त्वत्तो ऽद्य भगवन्न् अस्त्रं कृत्स्नम् इच्छामि वेदितुम् ॥ (३८।२)

प्रत्युवाच महेन्द्रस् तं प्रीतात्मा प्रहसन्न् इव । (३९।१)

इह प्राप्तस्य किं कार्यम् अस्त्रैस् तव धनंजय । (३९।२)

कामान् वृणीष्व लोकांश् च प्राप्तो ऽसि परमां गतिम् ॥ (३९।३)

एवम् उक्तः प्रत्युवाच सहस्राक्षं धनंजयः । (४०।१)

न लोकान् न पुनः कामान् न देवत्वं कुतः सुखम् ॥ (४०।२)

न च सर्वामरैश्वर्यं कामये त्रिदशाधिप । (४१।१)

भ्रातॄंस् तान् विपिने त्यक्त्वा वैरम् अप्रतियात्य च । (४१।२)

अकीर्तिं सर्वलोकेषु गच्छेयं शाश्वतीः समाः ॥ (४१।३)

एवम् उक्तः प्रत्युवाच वृत्रहा पाण्डुनन्दनम् । (४२।१)

सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा सर्वलोकनमस्कृतः ॥ (४२।२)

यदा द्रक्ष्यसि भूतेशं त्र्यक्षं शूलधरं शिवम् । (४३।१)

तदा दातास्मि ते तात दिव्यान्यस्त्राणि सर्वशः ॥ (४३।२)

क्रियतां दर्शने यत्नो देवस्य परमेष्ठिनः । (४४।१)

दर्शनात् तस्य कौन्तेय संसिद्धः स्वर्गम् एष्यसि ॥ (४४।२)

इत्युक्त्वा फल्गुनं शक्रो जगामादर्शनं ततः । (४५।१)

अर्जुनो ऽप्यथ तत्रैव तस्थौ योगसमन्वितः ॥ (४५।२)