मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

अथ भार्यासहायः स फलान्यादाय वीर्यवान् । (१।२)

कठिनं पूरयामास ततः काष्ठान्यपाटयत् ॥ (१।३)

तस्य पाटयतः काष्ठं स्वेदो वै समजायत । (२।१)

व्यायामेन च तेनास्य जज्ञे शिरसि वेदना ॥ (२।२)

सो ऽभिगम्य प्रियां भार्याम् उवाच श्रमपीडितः । (३।१)

व्यायामेन ममानेन जाता शिरसि वेदना ॥ (३।२)

अङ्गानि चैव सावित्रि हृदयं दूयतीव च । (४।१)

अस्वस्थम् इव चात्मानं लक्षये मितभाषिणि ॥ (४।२)

शूलैरिव शिरो विद्धम् इदं संलक्षयाम्यहम् । (५।१)

तत् स्वप्तुम् इच्छे कल्याणि न स्थातुं शक्तिर् अस्ति मे ॥ (५।२)

समासाद्याथ सावित्री भर्तारम् उपगूह्य च । (६।१)

उत्सङ्गे ऽस्य शिरः कृत्वा निषसाद महीतले ॥ (६।२)

ततः सा नारदवचो विमृशन्ती तपस्विनी । (७।१)

तं मुहूर्तं क्षणं वेलां दिवसं च युयोज ह ॥ (७।२)

मुहूर्ताद् इव चापश्यत् पुरुषं पीतवाससम् । (८।१)

बद्धमौलिं वपुष्मन्तम् आदित्यसमतेजसम् ॥ (८।२)

श्यामावदातं रक्ताक्षं पाशहस्तं भयावहम् । (९।१)

स्थितं सत्यवतः पार्श्वे निरीक्षन्तं तम् एव च ॥ (९।२)

तं दृष्ट्वा सहसोत्थाय भर्तुर् न्यस्य शनैः शिरः । (१०।१)

कृताञ्जलिर् उवाचार्ता हृदयेन प्रवेपता ॥ (१०।२)

दैवतं त्वाभिजानामि वपुर् एतद्ध्यमानुषम् । (११।१)

कामया ब्रूहि मे देव कस्त्वं किं च चिकीर्षसि ॥ (११।२)

यम उवाच । (१२।१)

पतिव्रतासि सावित्रि तथैव च तपोऽन्विता । (१२।२)

अतस् त्वाम् अभिभाषामि विद्धि मां त्वं शुभे यमम् ॥ (१२।३)

अयं ते सत्यवान् भर्ता क्षीणायुः पार्थिवात्मजः । (१३।१)

नेष्याम्येनम् अहं बद्ध्वा विद्ध्येतन्मे चिकीर्षितम् ॥ (१३।२)

मार्कण्डेय उवाच । (१४।१)

इत्युक्त्वा पितृराजस् तां भगवान् स्वं चिकीर्षितम् । (१४।२)

यथावत् सर्वम् आख्यातुं तत्प्रियार्थं प्रचक्रमे ॥ (१४।३)

अयं हि धर्मसंयुक्तो रूपवान् गुणसागरः । (१५।१)

नार्हो मत्पुरुषैर् नेतुम् अतो ऽस्मि स्वयम् आगतः ॥ (१५।२)

ततः सत्यवतः कायात् पाशबद्धं वशं गतम् । (१६।१)

अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं निश्चकर्ष यमो बलात् ॥ (१६।२)

ततः समुद्धृतप्राणं गतश्वासं हतप्रभम् । (१७।१)

निर्विचेष्टं शरीरं तद् बभूवाप्रियदर्शनम् ॥ (१७।२)

यमस्तु तं तथा बद्ध्वा प्रयातो दक्षिणामुखः । (१८।१)

सावित्री चापि दुःखार्ता यमम् एवान्वगच्छत । (१८।२)

नियमव्रतसंसिद्धा महाभागा पतिव्रता ॥ (१८।३)

यम उवाच । (१९।१)

निवर्त गच्छ सावित्रि कुरुष्वास्यौर्ध्वदेहिकम् । (१९।२)

कृतं भर्तुस् त्वयानृण्यं यावद् गम्यं गतं त्वया ॥ (१९।३)

सावित्र्युवाच । (२०।१)

यत्र मे नीयते भर्ता स्वयं वा यत्र गच्छति । (२०।२)

मयापि तत्र गन्तव्यम् एष धर्मः सनातनः ॥ (२०।३)

तपसा गुरुवृत्त्या च भर्तुः स्नेहाद् व्रतेन च । (२१।१)

तव चैव प्रसादेन न मे प्रतिहता गतिः ॥ (२१।२)

प्राहुः सप्तपदं मित्रं बुधास् तत्त्वार्थदर्शिनः । (२२।१)

मित्रतां च पुरस्कृत्य किंचिद् वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ (२२।२)

नानात्मवन्तस्तु वने चरन्ति धर्मं च वासं च परिश्रमं च । (२३।१)

विज्ञानतो धर्मम् उदाहरन्ति तस्मात् सन्तो धर्मम् आहुः प्रधानम् ॥ (२३।२)

एकस्य धर्मेण सतां मतेन सर्वे स्म तं मार्गम् अनुप्रपन्नाः । (२४।१)

मा वै द्वितीयं मा तृतीयं च वाञ्छे तस्मात् सन्तो धर्मम् आहुः प्रधानम् ॥ (२४।२)

यम उवाच । (२५।१)

निवर्त तुष्टो ऽस्मि तवानया गिरा स्वराक्षरव्यञ्जनहेतुयुक्तया । (२५।२)

वरं वृणीष्वेह विनास्य जीवितं ददानि ते सर्वम् अनिन्दिते वरम् ॥ (२५।३)

सावित्र्युवाच । (२६।१)

च्युतः स्वराज्याद् वनवासम् आश्रितो विनष्टचक्षुः श्वशुरो ममाश्रमे । (२६।२)

स लब्धचक्षुर् बलवान् भवेन् नृपस् तव प्रसादाज्ज्वलनार्कसंनिभः ॥ (२६।३)

यम उवाच । (२७।१)

ददानि ते सर्वम् अनिन्दिते वरं यथा त्वयोक्तं भविता च तत् तथा । (२७।२)

तवाध्वना ग्लानिम् इवोपलक्षये निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ (२७।३)

सावित्र्युवाच । (२८।१)

कुतः श्रमो भर्तृसमीपतो हि मे यतो हि भर्ता मम सा गतिर् ध्रुवा । (२८।२)

यतः पतिं नेष्यसि तत्र मे गतिः सुरेश भूयश्च वचो निबोध मे ॥ (२८।३)

सतां सकृत् संगतम् ईप्सितं परं ततः परं मित्रम् इति प्रचक्षते । (२९।१)

न चाफलं सत्पुरुषेण संगतं ततः सतां संनिवसेत् समागमे ॥ (२९।२)

यम उवाच । (३०।१)

मनोऽनुकूलं बुधबुद्धिवर्धनं त्वयाहम् उक्तो वचनं हिताश्रयम् । (३०।२)

विना पुनः सत्यवतो ऽस्य जीवितं वरं द्वितीयं वरयस्व भामिनि ॥ (३०।३)

सावित्र्युवाच । (३१।१)

हृतं पुरा मे श्वशुरस्य धीमतः स्वम् एव राज्यं स लभेत पार्थिवः । (३१।२)

जह्यात् स्वधर्मं न च मे गुरुर् यथा द्वितीयम् एतं वरयामि ते वरम् ॥ (३१।३)

यम उवाच । (३२।१)

स्वम् एव राज्यं प्रतिपत्स्यते ऽचिरान् न च स्वधर्मात् परिहास्यते नृपः । (३२।२)

कृतेन कामेन मया नृपात्मजे निवर्त गच्छस्व न ते श्रमो भवेत् ॥ (३२।३)

सावित्र्युवाच । (३३।१)

प्रजास्त्वयेमा नियमेन संयता नियम्य चैता नयसे न कामया । (३३।२)

अतो यमत्वं तव देव विश्रुतं निबोध चेमां गिरम् ईरितां मया ॥ (३३।३)

अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिरा । (३४।१)

अनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः ॥ (३४।२)

एवम्प्रायश्च लोको ऽयं मनुष्याः शक्तिपेशलाः । (३५।१)

सन्तस् त्वेवाप्यमित्रेषु दयां प्राप्तेषु कुर्वते ॥ (३५।२)

यम उवाच । (३६।१)

पिपासितस्येव यथा भवेत् पयस् तथा त्वया वाक्यम् इदं समीरितम् । (३६।२)

विना पुनः सत्यवतो ऽस्य जीवितं वरं वृणीष्वेह शुभे यद् इच्छसि ॥ (३६।३)

सावित्र्युवाच । (३७।१)

ममानपत्यः पृथिवीपतिः पिता भवेत् पितुः पुत्रशतं ममौरसम् । (३७।२)

कुलस्य संतानकरं च यद् भवेत् तृतीयम् एतं वरयामि ते वरम् ॥ (३७।३)

यम उवाच । (३८।१)

कुलस्य संतानकरं सुवर्चसं शतं सुतानां पितुर् अस्तु ते शुभे । (३८।२)

कृतेन कामेन नराधिपात्मजे निवर्त दूरं हि पथस् त्वम् आगता ॥ (३८।३)

सावित्र्युवाच । (३९।१)

न दूरम् एतन् मम भर्तृसंनिधौ मनो हि मे दूरतरं प्रधावति । (३९।२)

तथा व्रजन्न् एव गिरं समुद्यतां मयोच्यमानां शृणु भूय एव च ॥ (३९।३)

विवस्वतस् त्वं तनयः प्रतापवांस् ततो हि वैवस्वत उच्यसे बुधैः । (४०।१)

शमेन धर्मेण च रञ्जिताः प्रजास् ततस् तवेहेश्वर धर्मराजता ॥ (४०।२)

आत्मन्यपि न विश्वासस् तावान् भवति सत्सु यः । (४१।१)

तस्मात् सत्सु विशेषेण सर्वः प्रणयम् इच्छति ॥ (४१।२)

सौहृदात् सर्वभूतानां विश्वासो नाम जायते । (४२।१)

तस्मात् सत्सु विशेषेण विश्वासं कुरुते जनः ॥ (४२।२)

यम उवाच । (४३।१)

उदाहृतं ते वचनं यद् अङ्गने शुभे न तादृक् त्वद् ऋते मया श्रुतम् । (४३।२)

अनेन तुष्टो ऽस्मि विनास्य जीवितं वरं चतुर्थं वरयस्व गच्छ च ॥ (४३।३)

सावित्र्युवाच । (४४।१)

ममात्मजं सत्यवतस् तथौरसं भवेद् उभाभ्याम् इह यत् कुलोद्वहम् । (४४।२)

शतं सुतानां बलवीर्यशालिनाम् इदं चतुर्थं वरयामि ते वरम् ॥ (४४।३)

यम उवाच । (४५।१)

शतं सुतानां बलवीर्यशालिनां भविष्यति प्रीतिकरं तवाबले । (४५।२)

परिश्रमस्ते न भवेन् नृपात्मजे निवर्त दूरं हि पथस् त्वम् आगता ॥ (४५।३)

सावित्र्युवाच । (४६।१)

सतां सदा शाश्वती धर्मवृत्तिः सन्तो न सीदन्ति न च व्यथन्ति । (४६।२)

सतां सद्भिर् नाफलः संगमो ऽस्ति सद्भ्यो भयं नानुवर्तन्ति सन्तः ॥ (४६।३)

सन्तो हि सत्येन नयन्ति सूर्यं सन्तो भूमिं तपसा धारयन्ति । (४७।१)

सन्तो गतिर् भूतभव्यस्य राजन् सतां मध्ये नावसीदन्ति सन्तः ॥ (४७।२)

आर्यजुष्टम् इदं वृत्तम् इति विज्ञाय शाश्वतम् । (४८।१)

सन्तः परार्थं कुर्वाणा नावेक्षन्ते प्रतिक्रियाम् ॥ (४८।२)

न च प्रसादः सत्पुरुषेषु मोघो न चाप्यर्थो नश्यति नापि मानः । (४९।१)

यस्माद् एतन्नियतं सत्सु नित्यं तस्मात् सन्तो रक्षितारो भवन्ति ॥ (४९।२)

यम उवाच । (५०।१)

यथा यथा भाषसि धर्मसंहितं मनोऽनुकूलं सुपदं महार्थवत् । (५०।२)

तथा तथा मे त्वयि भक्तिर् उत्तमा वरं वृणीष्वाप्रतिमं यतव्रते ॥ (५०।३)

सावित्र्युवाच । (५१।१)

न ते ऽपवर्गः सुकृताद् विनाकृतस् तथा यथान्येषु वरेषु मानद । (५१।२)

वरं वृणे जीवतु सत्यवान् अयं यथा मृता ह्येवम् अहं विना पतिम् ॥ (५१।३)

न कामये भर्तृविनाकृता सुखं न कामये भर्तृविनाकृता दिवम् । (५२।१)

न कामये भर्तृविनाकृता श्रियं न भर्तृहीना व्यवसामि जीवितुम् ॥ (५२।२)

वरातिसर्गः शतपुत्रता मम त्वयैव दत्तो ह्रियते च मे पतिः । (५३।१)

वरं वृणे जीवतु सत्यवान् अयं तवैव सत्यं वचनं भविष्यति ॥ (५३।२)

मार्कण्डेय उवाच । (५४।१)

तथेत्युक्त्वा तु तान् पाशान् मुक्त्वा वैवस्वतो यमः । (५४।२)

धर्मराजः प्रहृष्टात्मा सावित्रीम् इदम् अब्रवीत् ॥ (५४।३)

एष भद्रे मया मुक्तो भर्ता ते कुलनन्दिनि । (५५।१)

अरोगस् तव नेयश् च सिद्धार्थश् च भविष्यति ॥ (५५।२)

चतुर्वर्षशतं चायुस् त्वया सार्धम् अवाप्स्यति । (५६।१)

इष्ट्वा यज्ञैश्च धर्मेण ख्यातिं लोके गमिष्यति ॥ (५६।२)

त्वयि पुत्रशतं चैव सत्यवाञ्जनयिष्यति । (५७।१)

ते चापि सर्वे राजानः क्षत्रियाः पुत्रपौत्रिणः । (५७।२)

ख्यातास् त्वन्नामधेयाश् च भविष्यन्तीह शाश्वताः ॥ (५७।३)

पितुश्च ते पुत्रशतं भविता तव मातरि । (५८।१)

मालव्यां मालवा नाम शाश्वताः पुत्रपौत्रिणः । (५८।२)

भ्रातरस्ते भविष्यन्ति क्षत्रियास् त्रिदशोपमाः ॥ (५८।३)

एवं तस्यै वरं दत्त्वा धर्मराजः प्रतापवान् । (५९।१)

निवर्तयित्वा सावित्रीं स्वम् एव भवनं ययौ ॥ (५९।२)

सावित्र्यपि यमे याते भर्तारं प्रतिलभ्य च । (६०।१)

जगाम तत्र यत्रास्या भर्तुः शावं कलेवरम् ॥ (६०।२)

सा भूमौ प्रेक्ष्य भर्तारम् उपसृत्योपगूह्य च । (६१।१)

उत्सङ्गे शिर आरोप्य भूमावुपविवेश ह ॥ (६१।२)

संज्ञां च सत्यवांल्लब्ध्वा सावित्रीम् अभ्यभाषत । (६२।१)

प्रोष्यागत इव प्रेम्णा पुनः पुनर् उदीक्ष्य वै ॥ (६२।२)

सत्यवान् उवाच । (६३।१)

सुचिरं बत सुप्तो ऽस्मि किमर्थं नावबोधितः । (६३।२)

क्व चासौ पुरुषः श्यामो यो ऽसौ मां संचकर्ष ह ॥ (६३।३)

सावित्र्युवाच । (६४।१)

सुचिरं बत सुप्तो ऽसि ममाङ्के पुरुषर्षभ । (६४।२)

गतः स भगवान् देवः प्रजासंयमनो यमः ॥ (६४।३)

विश्रान्तो ऽसि महाभाग विनिद्रश् च नृपात्मज । (६५।१)

यदि शक्यं समुत्तिष्ठ विगाढां पश्य शर्वरीम् ॥ (६५।२)

मार्कण्डेय उवाच । (६६।१)

उपलभ्य ततः संज्ञां सुखसुप्त इवोत्थितः । (६६।२)

दिशः सर्वा वनान्तांश् च निरीक्ष्योवाच सत्यवान् ॥ (६६।३)

फलाहारो ऽस्मि निष्क्रान्तस् त्वया सह सुमध्यमे । (६७।१)

ततः पाटयतः काष्ठं शिरसो मे रुजाभवत् ॥ (६७।२)

शिरोभितापसंतप्तः स्थातुं चिरम् अशक्नुवन् । (६८।१)

तवोत्सङ्गे प्रसुप्तो ऽहम् इति सर्वं स्मरे शुभे ॥ (६८।२)

त्वयोपगूढस्य च मे निद्रयापहृतं मनः । (६९।१)

ततो ऽपश्यं तमो घोरं पुरुषं च महौजसम् ॥ (६९।२)

तद् यदि त्वं विजानासि किं तद् ब्रूहि सुमध्यमे । (७०।१)

स्वप्नो मे यदि वा दृष्टो यदि वा सत्यम् एव तत् ॥ (७०।२)

तम् उवाचाथ सावित्री रजनी व्यवगाहते । (७१।१)

श्वस् ते सर्वं यथावृत्तम् आख्यास्यामि नृपात्मज ॥ (७१।२)

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते पितरौ पश्य सुव्रत । (७२।१)

विगाढा रजनी चेयं निवृत्तश् च दिवाकरः ॥ (७२।२)

नक्तंचराश् चरन्त्येते हृष्टाः क्रूराभिभाषिणः । (७३।१)

श्रूयन्ते पर्णशब्दाश् च मृगाणां चरतां वने ॥ (७३।२)

एताः शिवा घोरनादा दिशं दक्षिणपश्चिमाम् । (७४।१)

आस्थाय विरुवन्त्युग्राः कम्पयन्त्यो मनो मम ॥ (७४।२)

सत्यवान् उवाच । (७५।१)

वनं प्रतिभयाकारं घनेन तमसा वृतम् । (७५।२)

न विज्ञास्यसि पन्थानं गन्तुं चैव न शक्ष्यसि ॥ (७५।३)

सावित्र्युवाच । (७६।१)

अस्मिन्न् अद्य वने दग्धे शुष्कवृक्षः स्थितो ज्वलन् । (७६।२)

वायुना धम्यमानो ऽग्निर् दृश्यते ऽत्र क्वचित् क्वचित् ॥ (७६।३)

ततो ऽग्निम् आनयित्वेह ज्वालयिष्यामि सर्वतः । (७७।१)

काष्ठानीमानि सन्तीह जहि संतापम् आत्मनः ॥ (७७।२)

यदि नोत्सहसे गन्तुं सरुजं त्वाभिलक्षये । (७८।१)

न च ज्ञास्यसि पन्थानं तमसा संवृते वने ॥ (७८।२)

श्वः प्रभाते वने दृश्ये यास्यावो ऽनुमते तव । (७९।१)

वसावेह क्षपाम् एतां रुचितं यदि ते ऽनघ ॥ (७९।२)

सत्यवान् उवाच । (८०।१)

शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यङ्गानि लक्षये । (८०।२)

मातापितृभ्याम् इच्छामि संगमं त्वत्प्रसादजम् ॥ (८०।३)

न कदाचिद् विकाले हि गतपूर्वो मयाश्रमः । (८१।१)

अनागतायां संध्यायां माता मे प्ररुणद्धि माम् ॥ (८१।२)

दिवापि मयि निष्क्रान्ते संतप्येते गुरू मम । (८२।१)

विचिनोति च मां तातः सहैवाश्रमवासिभिः ॥ (८२।२)

मात्रा पित्रा च सुभृशं दुःखिताभ्याम् अहं पुरा । (८३।१)

उपालब्धः सुबहुशश् चिरेणागच्छसीति ह ॥ (८३।२)

का त्ववस्था तयोर् अद्य मदर्थम् इति चिन्तये । (८४।१)

तयोर् अदृश्ये मयि च महद् दुःखं भविष्यति ॥ (८४।२)

पुरा माम् ऊचतुश् चैव रात्रावस्रायमाणकौ । (८५।१)

भृशं सुदुःखितौ वृद्धौ बहुशः प्रीतिसंयुतौ ॥ (८५।२)

त्वया हीनौ न जीवाव मुहूर्तम् अपि पुत्रक । (८६।१)

यावद् धरिष्यसे पुत्र तावन् नौ जीवितं ध्रुवम् ॥ (८६।२)

वृद्धयोर् अन्धयोर् यष्टिस् त्वयि वंशः प्रतिष्ठितः । (८७।१)

त्वयि पिण्डश् च कीर्तिश्च संतानं चावयोर् इति ॥ (८७।२)

माता वृद्धा पिता वृद्धस् तयोर् यष्टिर् अहं किल । (८८।१)

तौ रात्रौ माम् अपश्यन्तौ काम् अवस्थां गमिष्यतः ॥ (८८।२)

निद्रायाश्चाभ्यसूयामि यस्या हेतोः पिता मम । (८९।१)

माता च संशयं प्राप्ता मत्कृते ऽनपकारिणी ॥ (८९।२)

अहं च संशयं प्राप्तः कृच्छ्राम् आपदम् आस्थितः । (९०।१)

मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुम् उत्सहे ॥ (९०।२)

व्यक्तम् आकुलया बुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम । (९१।१)

एकैकम् अस्यां वेलायां पृच्छत्याश्रमवासिनम् ॥ (९१।२)

नात्मानम् अनुशोचामि यथाहं पितरं शुभे । (९२।१)

भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं परिदुर्बलाम् ॥ (९२।२)

मत्कृतेन हि तावद्य संतापं परम् एष्यतः । (९३।१)

जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मयेति ह । (९३।२)

तयोः प्रियं मे कर्तव्यम् इति जीवामि चाप्यहम् ॥ (९३।३)

मार्कण्डेय उवाच । (९४।१)

एवम् उक्त्वा स धर्मात्मा गुरुवर्ती गुरुप्रियः । (९४।२)

उच्छ्रित्य बाहू दुःखार्तः सस्वरं प्ररुरोद ह ॥ (९४।३)

ततो ऽब्रवीत् तथा दृष्ट्वा भर्तारं शोककर्शितम् । (९५।१)

प्रमृज्याश्रूणि नेत्राभ्यां सावित्री धर्मचारिणी ॥ (९५।२)

यदि मे ऽस्ति तपस् तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि । (९६।१)

श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्यास्तु शर्वरी ॥ (९६।२)

न स्मराम्युक्तपूर्वां वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम् । (९७।१)

तेन सत्येन तावद्य ध्रियेतां श्वशुरौ मम ॥ (९७।२)

सत्यवान् उवाच । (९८।१)

कामये दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम् । (९८।२)

पुरा मातुः पितुर् वापि यदि पश्यामि विप्रियम् । (९८।३)

न जीविष्ये वरारोहे सत्येनात्मानम् आलभे ॥ (९८।४)

यदि धर्मे च ते बुद्धिर् मां चेज् जीवन्तम् इच्छसि । (९९।१)

मम प्रियं वा कर्तव्यं गच्छस्वाश्रमम् अन्तिकात् ॥ (९९।२)

मार्कण्डेय उवाच । (१००।१)

सावित्री तत उत्थाय केशान् संयम्य भामिनी । (१००।२)

पतिम् उत्थापयामास बाहुभ्यां परिगृह्य वै ॥ (१००।३)

उत्थाय सत्यवांश्चापि प्रमृज्याङ्गानि पाणिना । (१०१।१)

दिशः सर्वाः समालोक्य कठिने दृष्टिम् आदधे ॥ (१०१।२)

तम् उवाचाथ सावित्री श्वः फलानीह नेष्यसि । (१०२।१)

योगक्षेमार्थम् एतत् ते नेष्यामि परशुं त्वहम् ॥ (१०२।२)

कृत्वा कठिनभारं सा वृक्षशाखावलम्बिनम् । (१०३।१)

गृहीत्वा परशुं भर्तुः सकाशं पुनर् आगमत् ॥ (१०३।२)

वामे स्कन्धे तु वामोरूर् भर्तुर् बाहुं निवेश्य सा । (१०४।१)

दक्षिणेन परिष्वज्य जगाम मृदुगामिनी ॥ (१०४।२)

सत्यवान् उवाच । (१०५।१)

अभ्यासगमनाद् भीरु पन्थानो विदिता मम । (१०५।२)

वृक्षान्तरालोकितया ज्योत्स्नया चापि लक्षये ॥ (१०५।३)

आगतौ स्वः पथा येन फलान्यवचितानि च । (१०६।१)

यथागतं शुभे गच्छ पन्थानं मा विचारय ॥ (१०६।२)

पलाशषण्डे चैतस्मिन् पन्था व्यावर्तते द्विधा । (१०७।१)

तस्योत्तरेण यः पन्थास् तेन गच्छ त्वरस्व च । (१०७।२)

स्वस्थो ऽस्मि बलवान् अस्मि दिदृक्षुः पितरावुभौ ॥ (१०७।३)

मार्कण्डेय उवाच । (१०८।१)

ब्रुवन्न् एवं त्वरायुक्तः स प्रायाद् आश्रमं प्रति ॥ (१०८।२)