युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

मान्धाता राजशार्दूलस् त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । (१।२)

कथं जातो महाब्रह्मन् यौवनाश्वो नृपोत्तमः । (१।३)

कथं चैतां परां काष्ठां प्राप्तवान् अमितद्युतिः ॥ (१।४)

यस्य लोकास् त्रयो वश्या विष्णोर् इव महात्मनः । (२।१)

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं चरितं तस्य धीमतः ॥ (२।२)

यथा मान्धातृशब्दश् च तस्य शक्रसमद्युतेः । (३।१)

जन्म चाप्रतिवीर्यस्य कुशलो ह्यसि भाषितुम् ॥ (३।२)

लोमश उवाच । (४।१)

शृणुष्वावहितो राजन् राज्ञस् तस्य महात्मनः । (४।२)

यथा मान्धातृशब्दो वै लोकेषु परिगीयते ॥ (४।३)

इक्ष्वाकुवंशप्रभवो युवनाश्वो महीपतिः । (५।१)

सो ऽयजत् पृथिवीपाल क्रतुभिर् भूरिदक्षिणैः ॥ (५।२)

अश्वमेधसहस्रं च प्राप्य धर्मभृतां वरः । (६।१)

अन्यैश् च क्रतुभिर् मुख्यैर् विविधैर् आप्तदक्षिणैः ॥ (६।२)

अनपत्यस् तु राजर्षिः स महात्मा दृढव्रतः । (७।१)

मन्त्रिष्वाधाय तद् राज्यं वननित्यो बभूव ह ॥ (७।२)

शास्त्रदृष्टेन विधिना संयोज्यात्मानम् आत्मना । (८।१)

पिपासाशुष्कहृदयः प्रविवेशाश्रमं भृगोः ॥ (८।२)

ताम् एव रात्रिं राजेन्द्र महात्मा भृगुनन्दनः । (९।१)

इष्टिं चकार सौद्युम्नेर् महर्षिः पुत्रकारणात् ॥ (९।२)

संभृतो मन्त्रपूतेन वारिणा कलशो महान् । (१०।१)

तत्रातिष्ठत राजेन्द्र पूर्वम् एव समाहितः । (१०।२)

यत् प्राश्य प्रसवेत् तस्य पत्नी शक्रसमं सुतम् ॥ (१०।३)

तं न्यस्य वेद्यां कलशं सुषुपुस् ते महर्षयः । (११।१)

रात्रिजागरणश्रान्ताः सौद्युम्निः समतीत्य तान् ॥ (११।२)

शुष्ककण्ठः पिपासार्तः पानीयार्थी भृशं नृपः । (१२।१)

तं प्रविश्याश्रमं श्रान्तः पानीयं सो ऽभ्ययाचत ॥ (१२।२)

तस्य श्रान्तस्य शुष्केण कण्ठेन क्रोशतस् तदा । (१३।१)

नाश्रौषीत् कश्चन तदा शकुनेर् इव वाशितम् ॥ (१३।२)

ततस् तं कलशं दृष्ट्वा जलपूर्णं स पार्थिवः । (१४।१)

अभ्यद्रवत वेगेन पीत्वा चाम्भो व्यवासृजत् ॥ (१४।२)

स पीत्वा शीतलं तोयं पिपासार्तो महीपतिः । (१५।१)

निर्वाणम् अगमद् धीमान् सुसुखी चाभवत् तदा ॥ (१५।२)

ततस् ते प्रत्यबुध्यन्त ऋषयः सनराधिपाः । (१६।१)

निस्तोयं तं च कलशं ददृशुः सर्व एव ते ॥ (१६।२)

कस्य कर्मेदम् इति च पर्यपृच्छन् समागताः । (१७।१)

युवनाश्वो मयेत्येव सत्यं समभिपद्यत ॥ (१७।२)

न युक्तम् इति तं प्राह भगवान् भार्गवस् तदा । (१८।१)

सुतार्थं स्थापिता ह्यापस् तपसा चैव संभृताः ॥ (१८।२)

मया ह्यत्राहितं ब्रह्म तप आस्थाय दारुणम् । (१९।१)

पुत्रार्थं तव राजर्षे महाबलपराक्रम ॥ (१९।२)

महाबलो महावीर्यस् तपोबलसमन्वितः । (२०।१)

यः शक्रम् अपि वीर्येण गमयेद् यमसादनम् ॥ (२०।२)

अनेन विधिना राजन् मयैतद् उपपादितम् । (२१।१)

अब्भक्षणं त्वया राजन्न् अयुक्तं कृतम् अद्य वै ॥ (२१।२)

न त्वद्य शक्यम् अस्माभिर् एतत् कर्तुम् अतो ऽन्यथा । (२२।१)

नूनं दैवकृतं ह्येतद् यद् एवं कृतवान् असि ॥ (२२।२)

पिपासितेन याः पीता विधिमन्त्रपुरस्कृताः । (२३।१)

आपस् त्वया महाराज मत्तपोवीर्यसंभृताः । (२३।२)

ताभ्यस् त्वम् आत्मना पुत्रम् एवंवीर्यं जनिष्यसि ॥ (२३।३)

विधास्यामो वयं तत्र तवेष्टिं परमाद्भुताम् । (२४।१)

यथा शक्रसमं पुत्रं जनयिष्यसि वीर्यवान् ॥ (२४।२)

ततो वर्षशते पूर्णे तस्य राज्ञो महात्मनः । (२५।१)

वामं पार्श्वं विनिर्भिद्य सुतः सूर्य इवापरः ॥ (२५।२)

निश्चक्राम महातेजा न च तं मृत्युर् आविशत् । (२६।१)

युवनाश्वं नरपतिं तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (२६।२)

ततः शक्रो महातेजास् तं दिदृक्षुर् उपागमत् । (२७।१)

प्रदेशिनीं ततो ऽस्यास्ये शक्रः समभिसंदधे ॥ (२७।२)

माम् अयं धास्यतीत्येवं परिभाष्टः स वज्रिणा । (२८।१)

मान्धातेति च नामास्य चक्रुः सेन्द्रा दिवौकसः ॥ (२८।२)

प्रदेशिनीं शक्रदत्ताम् आस्वाद्य स शिशुस् तदा । (२९।१)

अवर्धत महीपाल किष्कूणां च त्रयोदश ॥ (२९।२)

वेदास् तं सधनुर्वेदा दिव्यान्यस्त्राणि चेश्वरम् । (३०।१)

उपतस्थुर् महाराज ध्यातमात्राणि सर्वशः ॥ (३०।२)

धनुर् आजगवं नाम शराः शृङ्गोद्भवाश् च ये । (३१।१)

अभेद्यं कवचं चैव सद्यस् तम् उपसंश्रयन् ॥ (३१।२)

सो ऽभिषिक्तो मघवता स्वयं शक्रेण भारत । (३२।१)

धर्मेण व्यजयल्लोकांस् त्रीन् विष्णुर् इव विक्रमैः ॥ (३२।२)

तस्याप्रतिहतं चक्रं प्रावर्तत महात्मनः । (३३।१)

रत्नानि चैव राजर्षिं स्वयम् एवोपतस्थिरे ॥ (३३।२)

तस्येयं वसुसम्पूर्णा वसुधा वसुधाधिप । (३४।१)

तेनेष्टं विविधैर् यज्ञैर् बहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ॥ (३४।२)

चितचैत्यो महातेजा धर्मं प्राप्य च पुष्कलम् । (३५।१)

शक्रस्यार्धासनं राजंल्लब्धवान् अमितद्युतिः ॥ (३५।२)

एकाह्ना पृथिवी तेन धर्मनित्येन धीमता । (३६।१)

निर्जिता शासनाद् एव सरत्नाकरपत्तना ॥ (३६।२)

तस्य चित्यैर् महाराज क्रतूनां दक्षिणावताम् । (३७।१)

चतुरन्ता मही व्याप्ता नासीत् किंचिद् अनावृतम् ॥ (३७।२)

तेन पद्मसहस्राणि गवां दश महात्मना । (३८।१)

ब्राह्मणेभ्यो महाराज दत्तानीति प्रचक्षते ॥ (३८।२)

तेन द्वादशवार्षिक्याम् अनावृष्ट्यां महात्मना । (३९।१)

वृष्टं सस्यविवृद्ध्यर्थं मिषतो वज्रपाणिनः ॥ (३९।२)

तेन सोमकुलोत्पन्नो गान्धाराधिपतिर् महान् । (४०।१)

गर्जन्न् इव महामेघः प्रमथ्य निहतः शरैः ॥ (४०।२)

प्रजाश् चतुर्विधास् तेन जिता राजन् महात्मना । (४१।१)

तेनात्मतपसा लोकाः स्थापिताश्चापि तेजसा ॥ (४१।२)

तस्यैतद् देवयजनं स्थानम् आदित्यवर्चसः । (४२।१)

पश्य पुण्यतमे देशे कुरुक्षेत्रस्य मध्यतः ॥ (४२।२)

एतत् ते सर्वम् आख्यातं मान्धातुश् चरितं महत् । (४३।१)

जन्म चाग्र्यं महीपाल यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ (४३।२)