मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

पुलस्त्यस्य तु यः क्रोधाद् अर्धदेहो ऽभवन् मुनिः । (१।२)

विश्रवा नाम सक्रोधः स वैश्रवणम् ऐक्षत ॥ (१।३)

बुबुधे तं तु सक्रोधं पितरं राक्षसेश्वरः । (२।१)

कुबेरस् तत्प्रसादार्थं यतते स्म सदा नृप ॥ (२।२)

स राजराजो लङ्कायां निवसन् नरवाहनः । (३।१)

राक्षसीः प्रददौ तिस्रः पितुर् वै परिचारिकाः ॥ (३।२)

तास् तदा तं महात्मानं संतोषयितुम् उद्यताः । (४।१)

ऋषिं भरतशार्दूल नृत्तगीतविशारदाः ॥ (४।२)

पुष्पोत्कटा च राका च मालिनी च विशां पते । (५।१)

अन्योन्यस्पर्धया राजञ्श्रेयस्कामाः सुमध्यमाः ॥ (५।२)

तासां स भगवांस् तुष्टो महात्मा प्रददौ वरान् । (६।१)

लोकपालोपमान् पुत्रान् एकैकस्या यथेप्सितान् ॥ (६।२)

पुष्पोत्कटायां जज्ञाते द्वौ पुत्रौ राक्षसेश्वरौ । (७।१)

कुम्भकर्णदशग्रीवौ बलेनाप्रतिमौ भुवि ॥ (७।२)

मालिनी जनयामास पुत्रम् एकं विभीषणम् । (८।१)

राकायां मिथुनं जज्ञे खरः शूर्पणखा तथा ॥ (८।२)

विभीषणस् तु रूपेण सर्वेभ्यो ऽभ्यधिको ऽभवत् । (९।१)

स बभूव महाभागो धर्मगोप्ता क्रियारतिः ॥ (९।२)

दशग्रीवस्तु सर्वेषां ज्येष्ठो राक्षसपुंगवः । (१०।१)

महोत्साहो महावीर्यो महासत्त्वपराक्रमः ॥ (१०।२)

कुम्भकर्णो बलेनासीत् सर्वेभ्यो ऽभ्यधिकस् तदा । (११।१)

मायावी रणशौण्डश्च रौद्रश्च रजनीचरः ॥ (११।२)

खरो धनुषि विक्रान्तो ब्रह्मद्विट् पिशिताशनः । (१२।१)

सिद्धविघ्नकरी चापि रौद्रा शूर्पणखा तथा ॥ (१२।२)

सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः । (१३।१)

ऊषुः पित्रा सह रता गन्धमादनपर्वते ॥ (१३।२)

ततो वैश्रवणं तत्र ददृशुर् नरवाहनम् । (१४।१)

पित्रा सार्धं समासीनम् ऋद्ध्या परमया युतम् ॥ (१४।२)

जातस्पर्धास् ततस् ते तु तपसे धृतनिश्चयाः । (१५।१)

ब्रह्माणं तोषयामासुर् घोरेण तपसा तदा ॥ (१५।२)

अतिष्ठद् एकपादेन सहस्रं परिवत्सरान् । (१६।१)

वायुभक्षो दशग्रीवः पञ्चाग्निः सुसमाहितः ॥ (१६।२)

अधःशायी कुम्भकर्णो यताहारो यतव्रतः । (१७।१)

विभीषणः शीर्णपर्णम् एकम् अभ्यवहारयत् ॥ (१७।२)

उपवासरतिर् धीमान् सदा जप्यपरायणः । (१८।१)

तम् एव कालम् आतिष्ठत् तीव्रं तप उदारधीः ॥ (१८।२)

खरः शूर्पणखा चैव तेषां वै तप्यतां तपः । (१९।१)

परिचर्यां च रक्षां च चक्रतुर् हृष्टमानसौ ॥ (१९।२)

पूर्णे वर्षसहस्रे तु शिरश्छित्त्वा दशाननः । (२०।१)

जुहोत्यग्नौ दुराधर्षस् तेनातुष्यज्जगत्प्रभुः ॥ (२०।२)

ततो ब्रह्मा स्वयं गत्वा तपसस् तान् न्यवारयत् । (२१।१)

प्रलोभ्य वरदानेन सर्वान् एव पृथक् पृथक् ॥ (२१।२)

ब्रह्मोवाच । (२२।१)

प्रीतो ऽस्मि वो निवर्तध्वं वरान् वृणुत पुत्रकाः । (२२।२)

यद् यद् इष्टम् ऋते त्वेकम् अमरत्वं तथास्तु तत् ॥ (२२।३)

यद् यद् अग्नौ हुतं सर्वं शिरस् ते महद् ईप्सया । (२३।१)

तथैव तानि ते देहे भविष्यन्ति यथेप्सितम् ॥ (२३।२)

वैरूप्यं च न ते देहे कामरूपधरस् तथा । (२४।१)

भविष्यसि रणे ऽरीणां विजेतासि न संशयः ॥ (२४।२)

रावण उवाच । (२५।१)

गन्धर्वदेवासुरतो यक्षराक्षसतस्तथा । (२५।२)

सर्पकिंनरभूतेभ्यो न मे भूयात् पराभवः ॥ (२५।३)

ब्रह्मोवाच । (२६।१)

य एते कीर्तिताः सर्वे न तेभ्यो ऽस्ति भयं तव । (२६।२)

ऋते मनुष्याद् भद्रं ते तथा तद् विहितं मया ॥ (२६।३)

मार्कण्डेय उवाच । (२७।१)

एवम् उक्तो दशग्रीवस् तुष्टः समभवत् तदा । (२७।२)

अवमेने हि दुर्बुद्धिर् मनुष्यान् पुरुषादकः ॥ (२७।३)

कुम्भकर्णम् अथोवाच तथैव प्रपितामहः । (२८।१)

स वव्रे महतीं निद्रां तमसा ग्रस्तचेतनः ॥ (२८।२)

तथा भविष्यतीत्युक्त्वा विभीषणम् उवाच ह । (२९।१)

वरं वृणीष्व पुत्र त्वं प्रीतो ऽस्मीति पुनः पुनः ॥ (२९।२)

विभीषण उवाच । (३०।१)

परमापद्गतस्यापि नाधर्मे मे मतिर् भवेत् । (३०।२)

अशिक्षितं च भगवन् ब्रह्मास्त्रं प्रतिभातु मे ॥ (३०।३)

ब्रह्मोवाच । (३१।१)

यस्माद्राक्षसयोनौ ते जातस्यामित्रकर्शन । (३१।२)

नाधर्मे रमते बुद्धिर् अमरत्वं ददामि ते ॥ (३१।३)

मार्कण्डेय उवाच । (३२।१)

राक्षसस् तु वरं लब्ध्वा दशग्रीवो विशां पते । (३२।२)

लङ्कायाश्च्यावयामास युधि जित्वा धनेश्वरम् ॥ (३२।३)

हित्वा स भगवांल्लङ्काम् आविशद् गन्धमादनम् । (३३।१)

गन्धर्वयक्षानुगतो रक्षःकिम्पुरुषैः सह ॥ (३३।२)

विमानं पुष्पकं तस्य जहाराक्रम्य रावणः । (३४।१)

शशाप तं वैश्रवणो न त्वाम् एतद् वहिष्यति ॥ (३४।२)

यस्तु त्वां समरे हन्ता तम् एवैतद् वहिष्यति । (३५।१)

अवमन्य गुरुं मां च क्षिप्रं त्वं न भविष्यसि ॥ (३५।२)

विभीषणस् तु धर्मात्मा सतां धर्मम् अनुस्मरन् । (३६।१)

अन्वगच्छन्महाराज श्रिया परमया युतः ॥ (३६।२)

तस्मै स भगवांस्तुष्टो भ्राता भ्रात्रे धनेश्वरः । (३७।१)

सेनापत्यं ददौ धीमान् यक्षराक्षससेनयोः ॥ (३७।२)

राक्षसाः पुरुषादाश्च पिशाचाश्च महाबलाः । (३८।१)

सर्वे समेत्य राजानम् अभ्यषिञ्चद् दशाननम् ॥ (३८।२)

दशग्रीवस्तु दैत्यानां देवानां च बलोत्कटः । (३९।१)

आक्रम्य रत्नान्यहरत् कामरूपी विहंगमः ॥ (३९।२)

रावयामास लोकान् यत् तस्माद् रावण उच्यते । (४०।१)

दशग्रीवः कामबलो देवानां भयम् आदधत् ॥ (४०।२)