युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

अतः परं महाबाहो यच्छ्रेयस्तद् वदस्व मे । (१।२)

न तृप्याम्यमृतस्येव वचसस्ते पितामह ॥ (१।३)

किं कर्म पुरुषः कृत्वा शुभं पुरुषसत्तम । (२।१)

श्रेयः परम् अवाप्नोति प्रेत्य चेह च तद् वद ॥ (२।२)

भीष्म उवाच । (३।१)

अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा पूर्वं महायशाः । (३।२)

पराशरं महात्मानं पप्रच्छ जनको नृपः ॥ (३।३)

किं श्रेयः सर्वभूतानाम् अस्मिंल्लोके परत्र च । (४।१)

यद् भवेत् प्रतिपत्तव्यं तद् भवान् प्रब्रवीतु मे ॥ (४।२)

ततः स तपसा युक्तः सर्वधर्मविधानवित् । (५।१)

नृपायानुग्रहमना मुनिर् वाक्यम् अथाब्रवीत् ॥ (५।२)

धर्म एव कृतः श्रेयान् इह लोके परत्र च । (६।१)

तस्माद्धि परमं नास्ति यथा प्राहुर् मनीषिणः ॥ (६।२)

प्रतिपद्य नरो धर्मं स्वर्गलोके महीयते । (७।१)

धर्मात्मकः कर्मविधिर् देहिनां नृपसत्तम । (७।२)

तस्मिन्न् आश्रमिणः सन्तः स्वकर्माणीह कुर्वते ॥ (७।३)

चतुर्विधा हि लोकस्य यात्रा तात विधीयते । (८।१)

मर्त्या यत्रावतिष्ठन्ते सा च कामात् प्रवर्तते ॥ (८।२)

सुकृतासुकृतं कर्म निषेव्य विविधैः क्रमैः । (९।१)

दशार्धप्रविभक्तानां भूतानां बहुधा गतिः ॥ (९।२)

सौवर्णं राजतं वापि यथा भाण्डं निषिच्यते । (१०।१)

तथा निषिच्यते जन्तुः पूर्वकर्मवशानुगः ॥ (१०।२)

नाबीजाज्जायते किंचिन्नाकृत्वा सुखम् एधते । (११।१)

सुकृती विन्दति सुखं प्राप्य देहक्षयं नरः ॥ (११।२)

दैवं तात न पश्यामि नास्ति दैवस्य साधनम् । (१२।१)

स्वभावतो हि संसिद्धा देवगन्धर्वदानवाः ॥ (१२।२)

प्रेत्य जातिकृतं कर्म न स्मरन्ति सदा जनाः । (१३।१)

ते वै तस्य फलप्राप्तौ कर्म चापि चतुर्विधम् ॥ (१३।२)

लोकयात्राश्रयश्चैव शब्दो वेदाश्रयः कृतः । (१४।१)

शान्त्यर्थं मनसस्तात नैतद् वृद्धानुशासनम् ॥ (१४।२)

चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम् । (१५।१)

कुरुते यादृशं कर्म तादृशं प्रतिपद्यते ॥ (१५।२)

निरन्तरं च मिश्रं च फलते कर्म पार्थिव । (१६।१)

कल्याणं यदि वा पापं न तु नाशो ऽस्य विद्यते ॥ (१६।२)

कदाचित् सुकृतं तात कूटस्थम् इव तिष्ठति । (१७।१)

मज्जमानस्य संसारे यावद् दुःखाद् विमुच्यते ॥ (१७।२)

ततो दुःखक्षयं कृत्वा सुकृतं कर्म सेवते । (१८।१)

सुकृतक्षयाद् दुष्कृतं च तद् विद्धि मनुजाधिप ॥ (१८।२)

दमः क्षमा धृतिस्तेजः संतोषः सत्यवादिता । (१९।१)

ह्रीर् अहिंसाव्यसनिता दाक्ष्यं चेति सुखावहाः ॥ (१९।२)

दुष्कृते सुकृते वापि न जन्तुर् अयतो भवेत् । (२०।१)

नित्यं मनःसमाधाने प्रयतेत विचक्षणः ॥ (२०।२)

नायं परस्य सुकृतं दुष्कृतं वापि सेवते । (२१।१)

करोति यादृशं कर्म तादृशं प्रतिपद्यते ॥ (२१।२)

सुखदुःखे समाधाय पुमान् अन्येन गच्छति । (२२।१)

अन्येनैव जनः सर्वः संगतो यश्च पार्थिव ॥ (२२।२)

परेषां यद् असूयेत न तत् कुर्यात् स्वयं नरः । (२३।१)

यो ह्यसूयुस्तथायुक्तः सो ऽवहासं नियच्छति ॥ (२३।२)

भीरू राजन्यो ब्राह्मणः सर्वभक्षो वैश्यो ऽनीहावान् हीनवर्णो ऽलसश्च । (२४।१)

विद्वांश्चाशीलो वृत्तहीनः कुलीनः सत्याद् भ्रष्टो ब्राह्मणः स्त्री च दुष्टा ॥ (२४।२)

रागी मुक्तः पचमानो ऽऽत्महेतोर् मूर्खो वक्ता नृपहीनं च राष्ट्रम् । (२५।१)

एते सर्वे शोच्यतां यान्ति राजन् यश्चायुक्तः स्नेहहीनः प्रजासु ॥ (२५।२)