संजय उवाच । (१।१)

क्रूरम् आयोधनं जज्ञे तस्मिन् राजसमागमे । (१।२)

रुद्रस्येव हि क्रुद्धस्य निघ्नतस्तु पशून् यथा ॥ (१।३)

हस्तानाम् उत्तमाङ्गानां कार्मुकाणां च भारत । (२।१)

छत्राणां चापविद्धानां चामराणां च संयुगे ॥ (२।२)

भग्नचक्रै रथैश्चापि पातितैश्च महाध्वजैः । (३।१)

सादिभिश्च हतैः शूरैः संकीर्णा वसुधाभवत् ॥ (३।२)

बाणपातनिकृत्तास्तु योधास्ते कुरुसत्तम । (४।१)

चेष्टन्तो विविधाश्चेष्टा व्यदृश्यन्त महाहवे ॥ (४।२)

वर्तमाने तथा युद्धे घोरे देवासुरोपमे । (५।१)

अब्रवीत् क्षत्रियांस्तत्र धर्मराजो युधिष्ठिरः । (५।२)

अभिद्रवत संयत्ताः कुम्भयोनिं महारथाः ॥ (५।३)

एष वै पार्षतो वीरो भारद्वाजेन संगतः । (६।१)

घटते च यथाशक्ति भारद्वाजस्य नाशने ॥ (६।२)

यादृशानि हि रूपाणि दृश्यन्ते नो महारणे । (७।१)

अद्य द्रोणं रणे क्रुद्धः पातयिष्यति पार्षतः । (७।२)

ते यूयं सहिता भूत्वा कुम्भयोनिं परीप्सत ॥ (७।३)

युधिष्ठिरसमाज्ञप्ताः सृञ्जयानां महारथाः । (८।१)

अभ्यद्रवन्त संयत्ता भारद्वाजं जिघांसवः ॥ (८।२)

तान् समापततः सर्वान् भारद्वाजो महारथः । (९।१)

अभ्यद्रवत वेगेन मर्तव्यम् इति निश्चितः ॥ (९।२)

प्रयाते सत्यसंधे तु समकम्पत मेदिनी । (१०।१)

ववुर् वाताः सनिर्घातास्त्रासयन्तो वरूथिनीम् ॥ (१०।२)

पपात महती चोल्का आदित्यान्निर्गतेव ह । (११।१)

दीपयन्तीव तापेन शंसन्तीव महद् भयम् ॥ (११।२)

जज्वलुश्चैव शस्त्राणि भारद्वाजस्य मारिष । (१२।१)

रथाः स्वनन्ति चात्यर्थं हयाश्चाश्रूण्यवासृजन् ॥ (१२।२)

हतौजा इव चाप्यासीद् भारद्वाजो महारथः । (१३।१)

ऋषीणां ब्रह्मवादानां स्वर्गस्य गमनं प्रति । (१३।२)

सुयुद्धेन ततः प्राणान् उत्स्रष्टुम् उपचक्रमे ॥ (१३।३)

ततश्चतुर्दिशं सैन्यैर् द्रुपदस्याभिसंवृतः । (१४।१)

निर्दहन् क्षत्रियव्रातान् द्रोणः पर्यचरद् रणे ॥ (१४।२)

हत्वा विंशतिसाहस्रान् क्षत्रियान् अरिमर्दनः । (१५।१)

दशायुतानि तीक्ष्णाग्रैर् अवधीद् विशिखैः शितैः ॥ (१५।२)

सो ऽतिष्ठद् आहवे यत्तो विधूम इव पावकः । (१६।१)

क्षत्रियाणाम् अभावाय ब्राह्मम् आत्मानम् आस्थितः ॥ (१६।२)

पाञ्चाल्यं विरथं भीमो हतसर्वायुधं वशी । (१७।१)

अविषण्णं महात्मानं त्वरमाणः समभ्ययात् ॥ (१७।२)

ततः स्वरथम् आरोप्य पाञ्चाल्यम् अरिमर्दनः । (१८।१)

अब्रवीद् अभिसम्प्रेक्ष्य द्रोणम् अस्यन्तम् अन्तिकात् ॥ (१८।२)

न त्वद् अन्य इहाचार्यं योद्धुम् उत्सहते पुमान् । (१९।१)

त्वरस्व प्राग्वधायैव त्वयि भारः समाहितः ॥ (१९।२)

स तथोक्तो महाबाहुः सर्वभारसहं नवम् । (२०।१)

अभिपत्याददे क्षिप्रम् आयुधप्रवरं दृढम् ॥ (२०।२)

संरब्धश्च शरान् अस्यन् द्रोणं दुर्वारणं रणे । (२१।१)

विवारयिषुर् आचार्यं शरवर्षैर् अवाकिरत् ॥ (२१।२)

तौ न्यवारयतां श्रेष्ठौ संरब्धौ रणशोभिनौ । (२२।१)

उदीरयेतां ब्राह्माणि दिव्यान्यस्त्राण्यनेकशः ॥ (२२।२)

स महास्त्रैर् महाराज द्रोणम् आच्छादयद् रणे । (२३।१)

निहत्य सर्वाण्यस्त्राणि भारद्वाजस्य पार्षतः ॥ (२३।२)

स वसातीञ् शिबींश्चैव बाह्लीकान् कौरवान् अपि । (२४।१)

रक्षिष्यमाणान् संग्रामे द्रोणं व्यधमद् अच्युतः ॥ (२४।२)

धृष्टद्युम्नस्तदा राजन् गभस्तिभिर् इवांशुमान् । (२५।१)

बभौ प्रच्छादयन्न् आशाः शरजालैः समन्ततः ॥ (२५।२)

तस्य द्रोणो धनुश्छित्त्वा विद्ध्वा चैनं शिलीमुखैः । (२६।१)

मर्माण्यभ्यहनद् भूयः स व्यथां परमाम् अगात् ॥ (२६।२)

ततो भीमो दृढक्रोधो द्रोणस्याश्लिष्य तं रथम् । (२७।१)

शनकैर् इव राजेन्द्र द्रोणं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२७।२)

यदि नाम न युध्येरञ् शिक्षिता ब्रह्मबन्धवः । (२८।१)

स्वकर्मभिर् असंतुष्टा न स्म क्षत्रं क्षयं व्रजेत् ॥ (२८।२)

अहिंसा सर्वभूतेषु धर्मं ज्यायस्तरं विदुः । (२९।१)

तस्य च ब्राह्मणो मूलं भवांश्च ब्रह्मवित्तमः ॥ (२९।२)

श्वपाकवन्म्लेच्छगणान् हत्वा चान्यान् पृथग्विधान् । (३०।१)

अज्ञानान्मूढवद् ब्रह्मन् पुत्रदारधनेप्सया ॥ (३०।२)

एकस्यार्थे बहून् हत्वा पुत्रस्याधर्मविद् यथा । (३१।१)

स्वकर्मस्थान् विकर्मस्थो न व्यपत्रपसे कथम् ॥ (३१।२)

स चाद्य पतितः शेते पृष्टेनावेदितस्तव । (३२।१)

धर्मराजेन तद् वाक्यं नातिशङ्कितुम् अर्हसि ॥ (३२।२)

एवम् उक्तस्ततो द्रोणो भीमेनोत्सृज्य तद् धनुः । (३३।१)

सर्वाण्यस्त्राणि धर्मात्मा हातुकामो ऽभ्यभाषत । (३३।२)

कर्ण कर्ण महेष्वास कृप दुर्योधनेति च ॥ (३३।३)

संग्रामे क्रियतां यत्नो ब्रवीम्येष पुनः पुनः । (३४।१)

पाण्डवेभ्यः शिवं वो ऽस्तु शस्त्रम् अभ्युत्सृजाम्यहम् ॥ (३४।२)

इति तत्र महाराज प्राक्रोशद् द्रौणिम् एव च । (३५।१)

उत्सृज्य च रणे शस्त्रं रथोपस्थे निवेश्य च । (३५।२)

अभयं सर्वभूतानां प्रददौ योगयुक्तवान् ॥ (३५।३)

तस्य तच्छिद्रम् आज्ञाय धृष्टद्युम्नः समुत्थितः । (३६।१)

खड्गी रथाद् अवप्लुत्य सहसा द्रोणम् अभ्ययात् ॥ (३६।२)

हाहाकृतानि भूतानि मानुषाणीतराणि च । (३७।१)

द्रोणं तथागतं दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नवशं गतम् ॥ (३७।२)

हाहाकारं भृशं चक्रुर् अहो धिग् इति चाब्रुवन् । (३८।१)

द्रोणो ऽपि शस्त्राण्युत्सृज्य परमं साम्यम् आस्थितः ॥ (३८।२)

तथोक्त्वा योगम् आस्थाय ज्योतिर्भूतो महातपाः । (३९।१)

दिवम् आक्रामद् आचार्यः सद्भिः सह दुराक्रमम् ॥ (३९।२)

द्वौ सूर्याविति नो बुद्धिर् आसीत् तस्मिंस्तथा गते । (४०।१)

एकाग्रम् इव चासीद्धि ज्योतिर्भिः पूरितं नभः । (४०।२)

समपद्यत चार्काभे भारद्वाजनिशाकरे ॥ (४०।३)

निमेषमात्रेण च तज्ज्योतिर् अन्तरधीयत । (४१।१)

आसीत् किलकिलाशब्दः प्रहृष्टानां दिवौकसाम् । (४१।२)

ब्रह्मलोकं गते द्रोणे धृष्टद्युम्ने च मोहिते ॥ (४१।३)

वयम् एव तदाद्राक्ष्म पञ्च मानुषयोनयः । (४२।१)

योगयुक्तं महात्मानं गच्छन्तं परमां गतिम् ॥ (४२।२)

अहं धनंजयः पार्थः कृपः शारद्वतो द्विजः । (४३।१)

वासुदेवश्च वार्ष्णेयो धर्मराजश्च पाण्डवः ॥ (४३।२)

अन्ये तु सर्वे नापश्यन् भारद्वाजस्य धीमतः । (४४।१)

महिमानं महाराज योगमुक्तस्य गच्छतः ॥ (४४।२)

गतिं परमिकां प्राप्तम् अजानन्तो नृयोनयः । (४५।१)

नापश्यन् गच्छमानं हि तं सार्धम् ऋषिपुंगवैः । (४५।२)

आचार्यं योगम् आस्थाय ब्रह्मलोकम् अरिंदमम् ॥ (४५।३)

वितुन्नाङ्गं शरशतैर् न्यस्तायुधम् असृक्क्षरम् । (४६।१)

धिक्कृतः पार्षतस्तं तु सर्वभूतैः परामृशत् ॥ (४६।२)

तस्य मूर्धानम् आलम्ब्य गतसत्त्वस्य देहिनः । (४७।१)

किंचिद् अब्रुवतः कायाद् विचकर्तासिना शिरः ॥ (४७।२)

हर्षेण महता युक्तो भारद्वाजे निपातिते । (४८।१)

सिंहनादरवं चक्रे भ्रामयन् खड्गम् आहवे ॥ (४८।२)

आकर्णपलितः श्यामो वयसाशीतिपञ्चकः । (४९।१)

त्वत्कृते व्यचरत् संख्ये स तु षोडशवर्षवत् ॥ (४९।२)

उक्तवांश्च महाबाहुः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (५०।१)

जीवन्तम् आनयाचार्यं मा वधीर् द्रुपदात्मज ॥ (५०।२)

न हन्तव्यो न हन्तव्य इति ते सैनिकाश्च ह । (५१।१)

उत्क्रोशन्न् अर्जुनश्चैव सानुक्रोशस्तम् आद्रवत् ॥ (५१।२)

क्रोशमाने ऽर्जुने चैव पार्थिवेषु च सर्वशः । (५२।१)

धृष्टद्युम्नो ऽवधीद् द्रोणं रथतल्पे नरर्षभम् ॥ (५२।२)

शोणितेन परिक्लिन्नो रथाद् भूमिम् अरिंदमः । (५३।१)

लोहिताङ्ग इवादित्यो दुर्दर्शः समपद्यत । (५३।२)

एवं तं निहतं संख्ये ददृशे सैनिको जनः ॥ (५३।३)

धृष्टद्युम्नस्तु तद् राजन् भारद्वाजशिरो महत् । (५४।१)

तावकानां महेष्वासः प्रमुखे तत् समाक्षिपत् ॥ (५४।२)

ते तु दृष्ट्वा शिरो राजन् भारद्वाजस्य तावकाः । (५५।१)

पलायनकृतोत्साहा दुद्रुवुः सर्वतोदिशम् ॥ (५५।२)

द्रोणस्तु दिवम् आस्थाय नक्षत्रपथम् आविशत् । (५६।१)

अहम् एव तदाद्राक्षं द्रोणस्य निधनं नृप ॥ (५६।२)

ऋषेः प्रसादात् कृष्णस्य सत्यवत्याः सुतस्य च । (५७।१)

विधूमाम् इव संयान्तीम् उल्कां प्रज्वलिताम् इव । (५७।२)

अपश्याम दिवं स्तब्ध्वा गच्छन्तं तं महाद्युतिम् ॥ (५७।३)

हते द्रोणे निरुत्साहान् कुरून् पाण्डवसृञ्जयाः । (५८।१)

अभ्यद्रवन्महावेगास्ततः सैन्यं व्यदीर्यत ॥ (५८।२)

निहता हयभूयिष्ठाः संग्रामे निशितैः शरैः । (५९।१)

तावका निहते द्रोणे गतासव इवाभवन् ॥ (५९।२)

पराजयम् अथावाप्य परत्र च महद् भयम् । (६०।१)

उभयेनैव ते हीना नाविन्दन् धृतिम् आत्मनः ॥ (६०।२)

अन्विच्छन्तः शरीरं तु भारद्वाजस्य पार्थिवाः । (६१।१)

नाध्यगच्छंस्तदा राजन् कबन्धायुतसंकुले ॥ (६१।२)

पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा परत्र च महद् यशः । (६२।१)

बाणशब्दरवांश्चक्रुः सिंहनादांश्च पुष्कलान् ॥ (६२।२)

भीमसेनस्ततो राजन् धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । (६३।१)

वरूथिन्याम् अनृत्येतां परिष्वज्य परस्परम् ॥ (६३।२)

अब्रवीच्च तदा भीमः पार्षतं शत्रुतापनम् । (६४।१)

भूयो ऽहं त्वां विजयिनं परिष्वक्ष्यामि पार्षत । (६४।२)

सूतपुत्रे हते पापे धार्तराष्ट्रे च संयुगे ॥ (६४।३)

एतावद् उक्त्वा भीमस्तु हर्षेण महता युतः । (६५।१)

बाहुशब्देन पृथिवीं कम्पयामास पाण्डवः ॥ (६५।२)

तस्य शब्देन वित्रस्ताः प्राद्रवंस्तावका युधि । (६६।१)

क्षत्रधर्मं समुत्सृज्य पलायनपरायणाः ॥ (६६।२)

पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा हृष्टा ह्यासन् विशां पते । (६७।१)

अरिक्षयं च संग्रामे तेन ते सुखम् आप्नुवन् ॥ (६७।२)

ततो द्रोणे हते राजन् कुरवः शस्त्रपीडिताः । (६८।१)

हतप्रवीरा विध्वस्ता भृशं शोकपरायणाः ॥ (६८।२)

विचेतसो हतोत्साहाः कश्मलाभिहतौजसः । (६९।१)

आर्तस्वरेण महता पुत्रं ते पर्यवारयन् ॥ (६९।२)

रजस्वला वेपमाना वीक्षमाणा दिशो दश । (७०।१)

अश्रुकण्ठा यथा दैत्या हिरण्याक्षे पुरा हते ॥ (७०।२)

स तैः परिवृतो राजा त्रस्तैः क्षुद्रमृगैर् इव । (७१।१)

अशक्नुवन्न् अवस्थातुम् अपायात् तनयस्तव ॥ (७१।२)

क्षुत्पिपासापरिश्रान्तास्ते योधास्तव भारत । (७२।१)

आदित्येन च संतप्ता भृशं विमनसो ऽभवन् ॥ (७२।२)

भास्करस्येव पतनं समुद्रस्येव शोषणम् । (७३।१)

विपर्यासं यथा मेरोर् वासवस्येव निर्जयम् ॥ (७३।२)

अमर्षणीयं तद् दृष्ट्वा भारद्वाजस्य पातनम् । (७४।१)

त्रस्तरूपतरा राजन् कौरवाः प्राद्रवन् भयात् ॥ (७४।२)

गान्धारराजः शकुनिस्त्रस्तस् त्रस्ततरैः सह । (७५।१)

हतं रुक्मरथं दृष्ट्वा प्राद्रवत् सहितो रथैः ॥ (७५।२)

वरूथिनीं वेगवतीं विद्रुतां सपताकिनीम् । (७६।१)

परिगृह्य महासेनां सूतपुत्रो ऽपयाद् भयात् ॥ (७६।२)

रथनागाश्वकलिलां पुरस्कृत्य तु वाहिनीम् । (७७।१)

मद्राणाम् ईश्वरः शल्यो वीक्षमाणो ऽपयाद् भयात् ॥ (७७।२)

हतप्रवीरैर् भूयिष्ठं द्विपैर् बहुपदातिभिः । (७८।१)

वृतः शारद्वतो ऽगच्छत् कष्टं कष्टम् इति ब्रुवन् ॥ (७८।२)

भोजानीकेन शिष्टेन कलिङ्गारट्टबाह्लिकैः । (७९।१)

कृतवर्मा वृतो राजन् प्रायात् सुजवनैर् हयैः ॥ (७९।२)

पदातिगणसंयुक्तस्त्रस्तो राजन् भयार्दितः । (८०।१)

उलूकः प्राद्रवत् तत्र दृष्ट्वा द्रोणं निपातितम् ॥ (८०।२)

दर्शनीयो युवा चैव शौर्ये च कृतलक्षणः । (८१।१)

दुःशासनो भृशोद्विग्नः प्राद्रवद् गजसंवृतः ॥ (८१।२)

गजाश्वरथसंयुक्तो वृतश्चैव पदातिभिः । (८२।१)

दुर्योधनो महाराज प्रायात् तत्र महारथः ॥ (८२।२)

गजान् रथान् समारुह्य परस्यापि हयाञ् जनाः । (८३।१)

प्रकीर्णकेशा विध्वस्ता न द्वावेकत्र धावतः ॥ (८३।२)

नेदम् अस्तीति पुरुषा हतोत्साहा हतौजसः । (८४।१)

उत्सृज्य कवचान् अन्ये प्राद्रवंस्तावका विभो ॥ (८४।२)

अन्योन्यं ते समाक्रोशन् सैनिका भरतर्षभ । (८५।१)

तिष्ठ तिष्ठेति न च ते स्वयं तत्रावतस्थिरे ॥ (८५।२)

धुर्यान् प्रमुच्य तु रथाद्धतसूतान् स्वलंकृतान् । (८६।१)

अधिरुह्य हयान् योधाः क्षिप्रं पद्भिर् अचोदयन् ॥ (८६।२)

द्रवमाणे तथा सैन्ये त्रस्तरूपे हतौजसि । (८७।१)

प्रतिस्रोत इव ग्राहो द्रोणपुत्रः परान् इयात् ॥ (८७।२)

हत्वा बहुविधां सेनां पाण्डूनां युद्धदुर्मदः । (८८।१)

कथंचित् संकटान्मुक्तो मत्तद्विरदविक्रमः ॥ (८८।२)

द्रवमाणं बलं दृष्ट्वा पलायनकृतक्षणम् । (८९।१)

दुर्योधनं समासाद्य द्रोणपुत्रो ऽब्रवीद् इदम् ॥ (८९।२)

किम् इयं द्रवते सेना त्रस्तरूपेव भारत । (९०।१)

द्रवमाणां च राजेन्द्र नावस्थापयसे रणे ॥ (९०।२)

त्वं चापि न यथापूर्वं प्रकृतिस्थो नराधिप । (९१।१)

कर्णप्रभृतयश्चेमे नावतिष्ठन्ति पार्थिवाः ॥ (९१।२)

अन्येष्वपि च युद्धेषु नैव सेनाद्रवत् तदा । (९२।१)

कच्चित् क्षेमं महाबाहो तव सैन्यस्य भारत ॥ (९२।२)

कस्मिन् इदं हते राजन् रथसिंहे बलं तव । (९३।१)

एताम् अवस्थां सम्प्राप्तं तन्ममाचक्ष्व कौरव ॥ (९३।२)

तत् तु दुर्योधनः श्रुत्वा द्रोणपुत्रस्य भाषितम् । (९४।१)

घोरम् अप्रियम् आख्यातुं नाशकत् पार्थिवर्षभः ॥ (९४।२)

भिन्ना नौर् इव ते पुत्रो निमग्नः शोकसागरे । (९५।१)

बाष्पेण पिहितो दृष्ट्वा द्रोणपुत्रं रथे स्थितम् ॥ (९५।२)

ततः शारद्वतं राजा सव्रीडम् इदम् अब्रवीत् । (९६।१)

शंसेह सर्वं भद्रं ते यथा सैन्यम् इदं द्रुतम् ॥ (९६।२)

अथ शारद्वतो राजन्न् आर्तिं गच्छन् पुनः पुनः । (९७।१)

शशंस द्रोणपुत्राय यथा द्रोणो निपातितः ॥ (९७।२)

कृप उवाच । (९८।१)

वयं द्रोणं पुरस्कृत्य पृथिव्यां प्रवरं रथम् । (९८।२)

प्रावर्तयाम संग्रामं पाञ्चालैर् एव केवलैः ॥ (९८।३)

ततः प्रवृत्ते संग्रामे विमिश्राः कुरुसोमकाः । (९९।१)

अन्योन्यम् अभिगर्जन्तः शस्त्रैर् देहान् अपातयन् ॥ (९९।२)

ततो द्रोणो ब्राह्मम् अस्त्रं विकुर्वाणो नरर्षभः । (१००।१)

अहनच्छात्रवान् भल्लैः शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (१००।२)

पाण्डवाः केकया मत्स्याः पाञ्चालाश्च विशेषतः । (१०१।१)

संख्ये द्रोणरथं प्राप्य व्यनशन् कालचोदिताः ॥ (१०१।२)

सहस्रं रथसिंहानां द्विसाहस्रं च दन्तिनाम् । (१०२।१)

द्रोणो ब्रह्मास्त्रनिर्दग्धं प्रेषयामास मृत्यवे ॥ (१०२।२)

आकर्णपलितः श्यामो वयसाशीतिपञ्चकः । (१०३।१)

रणे पर्यचरद् द्रोणो वृद्धः षोडशवर्षवत् ॥ (१०३।२)

क्लिश्यमानेषु सैन्येषु वध्यमानेषु राजसु । (१०४।१)

अमर्षवशम् आपन्नाः पाञ्चाला विमुखाभवन् ॥ (१०४।२)

तेषु किंचित् प्रभग्नेषु विमुखेषु सपत्नजित् । (१०५।१)

दिव्यम् अस्त्रं विकुर्वाणो बभूवार्क इवोदितः ॥ (१०५।२)

स मध्यं प्राप्य पाण्डूनां शररश्मिः प्रतापवान् । (१०६।१)

मध्यंगत इवादित्यो दुष्प्रेक्ष्यस्ते पिताभवत् ॥ (१०६।२)

ते दह्यमाना द्रोणेन सूर्येणेव विराजता । (१०७।१)

दग्धवीर्या निरुत्साहा बभूवुर् गतचेतसः ॥ (१०७।२)

तान् दृष्ट्वा पीडितान् बाणैर् द्रोणेन मधुसूदनः । (१०८।१)

जयैषी पाण्डुपुत्राणाम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१०८।२)

नैष जातु परैः शक्यो जेतुं शस्त्रभृतां वरः । (१०९।१)

अपि वृत्रहणा संख्ये रथयूथपयूथपः ॥ (१०९।२)

ते यूयं धर्मम् उत्सृज्य जयं रक्षत पाण्डवाः । (११०।१)

यथा वः संयुगे सर्वान्न हन्याद् रुक्मवाहनः ॥ (११०।२)

अश्वत्थाम्नि हते नैष युध्येद् इति मतिर् मम । (१११।१)

हतं तं संयुगे कश्चिद् आख्यात्वस्मै मृषा नरः ॥ (१११।२)

एतन्नारोचयद् वाक्यं कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (११२।१)

अरोचयंस्तु सर्वे ऽन्ये कृच्छ्रेण तु युधिष्ठिरः ॥ (११२।२)

भीमसेनस्तु सव्रीडम् अब्रवीत् पितरं तव । (११३।१)

अश्वत्थामा हत इति तच्चाबुध्यत ते पिता ॥ (११३।२)

स शङ्कमानस्तन्मिथ्या धर्मराजम् अपृच्छत । (११४।१)

हतं वाप्यहतं वाजौ त्वां पिता पुत्रवत्सलः ॥ (११४।२)

तदतथ्यभये मग्नो जये सक्तो युधिष्ठिरः । (११५।१)

अश्वत्थामानम् आहेदं हतः कुञ्जर इत्युत । (११५।२)

भीमेन गिरिवर्ष्माणं मालवस्येन्द्रवर्मणः ॥ (११५।३)

उपसृत्य तदा द्रोणम् उच्चैर् इदम् अभाषत । (११६।१)

यस्यार्थे शस्त्रम् आधत्से यम् अवेक्ष्य च जीवसि । (११६।२)

पुत्रस्ते दयितो नित्यं सो ऽश्वत्थामा निपातितः ॥ (११६।३)

तच्छ्रुत्वा विमनास्तत्र आचार्यो महद् अप्रियम् । (११७।१)

नियम्य दिव्यान्यस्त्राणि नायुध्यत यथा पुरा ॥ (११७।२)

तं दृष्ट्वा परमोद्विग्नं शोकोपहतचेतसम् । (११८।१)

पाञ्चालराजस्य सुतः क्रूरकर्मा समाद्रवत् ॥ (११८।२)

तं दृष्ट्वा विहितं मृत्युं लोकतत्त्वविचक्षणः । (११९।१)

दिव्यान्यस्त्राण्यथोत्सृज्य रणे प्राय उपाविशत् ॥ (११९।२)

ततो ऽस्य केशान् सव्येन गृहीत्वा पाणिना तदा । (१२०।१)

पार्षतः क्रोशमानानां वीराणाम् अछिनच्छिरः ॥ (१२०।२)

न हन्तव्यो न हन्तव्य इति ते सर्वतो ऽब्रुवन् । (१२१।१)

तथैव चार्जुनो वाहाद् अवरुह्यैनम् आद्रवत् ॥ (१२१।२)

उद्यम्य बाहू त्वरितो ब्रुवाणश्च पुनः पुनः । (१२२।१)

जीवन्तम् आनयाचार्यं मा वधीर् इति धर्मवित् ॥ (१२२।२)

तथापि वार्यमाणेन कौरवैर् अर्जुनेन च । (१२३।१)

हत एव नृशंसेन पिता तव नरर्षभ ॥ (१२३।२)

सैनिकाश्च ततः सर्वे प्राद्रवन्त भयार्दिताः । (१२४।१)

वयं चापि निरुत्साहा हते पितरि ते ऽनघ ॥ (१२४।२)

संजय उवाच । (१२५।१)

तच्छ्रुत्वा द्रोणपुत्रस्तु निधनं पितुर् आहवे । (१२५।२)

क्रोधम् आहारयत् तीव्रं पदाहत इवोरगः ॥ (१२५।३)