जनमेजय उवाच । (१।१)

एवं वृष्ण्यन्धककुले श्रुत्वा मौसलम् आहवम् । (१।२)

पाण्डवाः किम् अकुर्वन्त तथा कृष्णे दिवं गते ॥ (१।३)

वैशंपायन उवाच । (२।१)

श्रुत्वैव कौरवो राजा वृष्णीनां कदनं महत् । (२।२)

प्रस्थाने मतिम् आधाय वाक्यम् अर्जुनम् अब्रवीत् ॥ (२।३)

कालः पचति भूतानि सर्वाण्येव महामते । (३।१)

कर्मन्यासम् अहं मन्ये त्वम् अपि द्रष्टुम् अर्हसि ॥ (३।२)

इत्युक्तः स तु कौन्तेयः कालः काल इति ब्रुवन् । (४।१)

अन्वपद्यत तद् वाक्यं भ्रातुर् ज्येष्ठस्य वीर्यवान् ॥ (४।२)

अर्जुनस्य मतं ज्ञात्वा भीमसेनो यमौ तथा । (५।१)

अन्वपद्यन्त तद् वाक्यं यद् उक्तं सव्यसाचिना ॥ (५।२)

ततो युयुत्सुम् आनाय्य प्रव्रजन् धर्मकाम्यया । (६।१)

राज्यं परिददौ सर्वं वैश्यापुत्रे युधिष्ठिरः ॥ (६।२)

अभिषिच्य स्वराज्ये तु तं राजानं परिक्षितम् । (७।१)

दुःखार्तश्चाब्रवीद् राजा सुभद्रां पाण्डवाग्रजः ॥ (७।२)

एष पुत्रस्य ते पुत्रः कुरुराजो भविष्यति । (८।१)

यदूनां परिशेषश्च वज्रो राजा कृतश्च ह ॥ (८।२)

परिक्षिद्धास्तिनपुरे शक्रप्रस्थे तु यादवः । (९।१)

वज्रो राजा त्वया रक्ष्यो मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥ (९।२)

इत्युक्त्वा धर्मराजः स वासुदेवस्य धीमतः । (१०।१)

मातुलस्य च वृद्धस्य रामादीनां तथैव च ॥ (१०।२)

मातृभिः सह धर्मात्मा कृत्वोदकम् अतन्द्रितः । (११।१)

श्राद्धान्युद्दिश्य सर्वेषां चकार विधिवत् तदा ॥ (११।२)

ददौ रत्नानि वासांसि ग्रामान् अश्वान् रथान् अपि । (१२।१)

स्त्रियश्च द्विजमुख्येभ्यो गवां शतसहस्रशः ॥ (१२।२)

कृपम् अभ्यर्च्य च गुरुम् अर्थमानपुरस्कृतम् । (१३।१)

शिष्यं परिक्षितं तस्मै ददौ भरतसत्तमः ॥ (१३।२)

ततस्तु प्रकृतीः सर्वाः समानाय्य युधिष्ठिरः । (१४।१)

सर्वम् आचष्ट राजर्षिश्चिकीर्षितम् अथात्मनः ॥ (१४।२)

ते श्रुत्वैव वचस्तस्य पौरजानपदा जनाः । (१५।१)

भृशम् उद्विग्नमनसो नाभ्यनन्दन्त तद् वचः ॥ (१५।२)

नैवं कर्तव्यम् इति ते तदोचुस्ते नराधिपम् । (१६।१)

न च राजा तथाकार्षीत् कालपर्यायधर्मवित् ॥ (१६।२)

ततो ऽनुमान्य धर्मात्मा पौरजानपदं जनम् । (१७।१)

गमनाय मतिं चक्रे भ्रातरश्चास्य ते तदा ॥ (१७।२)

ततः स राजा कौरव्यो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । (१८।१)

उत्सृज्याभरणान्यङ्गाज्जगृहे वल्कलान्युत ॥ (१८।२)

भीमार्जुनौ यमौ चैव द्रौपदी च यशस्विनी । (१९।१)

तथैव सर्वे जगृहुर् वल्कलानि जनाधिप ॥ (१९।२)

विधिवत् कारयित्वेष्टिं नैष्ठिकीं भरतर्षभ । (२०।१)

समुत्सृज्याप्सु सर्वे ऽग्नीन् प्रतस्थुर् नरपुंगवाः ॥ (२०।२)

ततः प्ररुरुदुः सर्वाः स्त्रियो दृष्ट्वा नरर्षभान् । (२१।१)

प्रस्थितान् द्रौपदीषष्ठान् पुरा द्यूतजितान् यथा ॥ (२१।२)

हर्षो ऽभवच्च सर्वेषां भ्रातॄणां गमनं प्रति । (२२।१)

युधिष्ठिरमतं ज्ञात्वा वृष्णिक्षयम् अवेक्ष्य च ॥ (२२।२)

भ्रातरः पञ्च कृष्णा च षष्ठी श्वा चैव सप्तमः । (२३।१)

आत्मना सप्तमो राजा निर्ययौ गजसाह्वयात् । (२३।२)

पौरैर् अनुगतो दूरं सर्वैर् अन्तःपुरैस्तथा ॥ (२३।३)

न चैनम् अशकत् कश्चिन्निवर्तस्वेति भाषितुम् । (२४।१)

न्यवर्तन्त ततः सर्वे नरा नगरवासिनः ॥ (२४।२)

कृपप्रभृतयश्चैव युयुत्सुं पर्यवारयन् । (२५।१)

विवेश गङ्गां कौरव्य उलूपी भुजगात्मजा ॥ (२५।२)

चित्राङ्गदा ययौ चापि मणिपूरपुरं प्रति । (२६।१)

शिष्टाः परिक्षितं त्वन्या मातरः पर्यवारयन् ॥ (२६।२)

पाण्डवाश्च महात्मानो द्रौपदी च यशस्विनी । (२७।१)

कृतोपवासाः कौरव्य प्रययुः प्राङ्मुखास्ततः ॥ (२७।२)

योगयुक्ता महात्मानस्त्यागधर्मम् उपेयुषः । (२८।१)

अभिजग्मुर् बहून् देशान् सरितः पर्वतांस्तथा ॥ (२८।२)

युधिष्ठिरो ययावग्रे भीमस्तु तदनन्तरम् । (२९।१)

अर्जुनस्तस्य चान्वेव यमौ चैव यथाक्रमम् ॥ (२९।२)

पृष्ठतस्तु वरारोहा श्यामा पद्मदलेक्षणा । (३०।१)

द्रौपदी योषितां श्रेष्ठा ययौ भरतसत्तम ॥ (३०।२)

श्वा चैवानुययावेकः पाण्डवान् प्रस्थितान् वने । (३१।१)

क्रमेण ते ययुर् वीरा लौहित्यं सलिलार्णवम् ॥ (३१।२)

गाण्डीवं च धनुर् दिव्यं न मुमोच धनंजयः । (३२।१)

रत्नलोभान्महाराज तौ चाक्षय्यौ महेषुधी ॥ (३२।२)

अग्निं ते ददृशुस्तत्र स्थितं शैलम् इवाग्रतः । (३३।१)

मार्गम् आवृत्य तिष्ठन्तं साक्षात् पुरुषविग्रहम् ॥ (३३।२)

ततो देवः स सप्तार्चिः पाण्डवान् इदम् अब्रवीत् । (३४।१)

भो भो पाण्डुसुता वीराः पावकं मां विबोधत ॥ (३४।२)

युधिष्ठिर महाबाहो भीमसेन परंतप । (३५।१)

अर्जुनाश्विसुतौ वीरौ निबोधत वचो मम ॥ (३५।२)

अहम् अग्निः कुरुश्रेष्ठा मया दग्धं च खाण्डवम् । (३६।१)

अर्जुनस्य प्रभावेण तथा नारायणस्य च ॥ (३६।२)

अयं वः फल्गुनो भ्राता गाण्डीवं परमायुधम् । (३७।१)

परित्यज्य वनं यातु नानेनार्थो ऽस्ति कश्चन ॥ (३७।२)

चक्ररत्नं तु यत् कृष्णे स्थितम् आसीन्महात्मनि । (३८।१)

गतं तच्च पुनर् हस्ते कालेनैष्यति तस्य ह ॥ (३८।२)

वरुणाद् आहृतं पूर्वं मयैतत् पार्थकारणात् । (३९।१)

गाण्डीवं कार्मुकश्रेष्ठं वरुणायैव दीयताम् ॥ (३९।२)

ततस्ते भ्रातरः सर्वे धनंजयम् अचोदयन् । (४०।१)

स जले प्राक्षिपत् तत् तु तथाक्षय्यौ महेषुधी ॥ (४०।२)

ततो ऽग्निर् भरतश्रेष्ठ तत्रैवान्तरधीयत । (४१।१)

ययुश्च पाण्डवा वीरास्ततस्ते दक्षिणामुखाः ॥ (४१।२)

ततस्ते तूत्तरेणैव तीरेण लवणाम्भसः । (४२।१)

जग्मुर् भरतशार्दूल दिशं दक्षिणपश्चिमम् ॥ (४२।२)

ततः पुनः समावृत्ताः पश्चिमां दिशम् एव ते । (४३।१)

ददृशुर् द्वारकां चापि सागरेण परिप्लुताम् ॥ (४३।२)

उदीचीं पुनर् आवृत्त्य ययुर् भरतसत्तमाः । (४४।१)

प्रादक्षिण्यं चिकीर्षन्तः पृथिव्या योगधर्मिणः ॥ (४४।२)