संजय उवाच । (१।१)

ततस्तद् बाणवर्षं तु दुःसहं दानवैर् अपि । (१।२)

दधार युधि राजेन्द्रो यथा वर्षं महाद्विपः ॥ (१।३)

ततः क्रोधसमाविष्टो निःश्वसन्न् इव पन्नगः । (२।१)

संशयं परमं प्राप्तः पुत्रस्ते भरतर्षभ ॥ (२।२)

मुमोच निशितांस्तीक्ष्णान्नाराचान् पञ्चविंशतिम् । (३।१)

ते ऽपतन् सहसा राजंस्तस्मिन् राक्षसपुंगवे । (३।२)

आशीविषा इव क्रुद्धाः पर्वते गन्धमादने ॥ (३।३)

स तैर् विद्धः स्रवन् रक्तं प्रभिन्न इव कुञ्जरः । (४।१)

दध्रे मतिं विनाशाय राज्ञः स पिशिताशनः । (४।२)

जग्राह च महाशक्तिं गिरीणाम् अपि दारणीम् ॥ (४।३)

संप्रदीप्तां महोल्काभाम् अशनीं मघवान् इव । (५।१)

समुद्यच्छन्महाबाहुर् जिघांसुस्तनयं तव ॥ (५।२)

ताम् उद्यताम् अभिप्रेक्ष्य वङ्गानाम् अधिपस्त्वरन् । (६।१)

कुञ्जरं गिरिसंकाशं राक्षसं प्रत्यचोदयत् ॥ (६।२)

स नागप्रवरेणाजौ बलिना शीघ्रगामिना । (७।१)

यतो दुर्योधनरथस्तं मार्गं प्रत्यपद्यत । (७।२)

रथं च वारयामास कुञ्जरेण सुतस्य ते ॥ (७।३)

मार्गम् आवारितं दृष्ट्वा राज्ञा वङ्गेन धीमता । (८।१)

घटोत्कचो महाराज क्रोधसंरक्तलोचनः । (८।२)

उद्यतां तां महाशक्तिं तस्मिंश्चिक्षेप वारणे ॥ (८।३)

स तयाभिहतो राजंस्तेन बाहुविमुक्तया । (९।१)

संजातरुधिरोत्पीडः पपात च ममार च ॥ (९।२)

पतत्यथ गजे चापि वङ्गानाम् ईश्वरो बली । (१०।१)

जवेन समभिद्रुत्य जगाम धरणीतलम् ॥ (१०।२)

दुर्योधनो ऽपि सम्प्रेक्ष्य पातितं वरवारणम् । (११।१)

प्रभग्नं च बलं दृष्ट्वा जगाम परमां व्यथाम् ॥ (११।२)

क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य आत्मनश्चाभिमानिताम् । (१२।१)

प्राप्ते ऽपक्रमणे राजा तस्थौ गिरिर् इवाचलः ॥ (१२।२)

संधाय च शितं बाणं कालाग्निसमतेजसम् । (१३।१)

मुमोच परमक्रुद्धस्तस्मिन् घोरे निशाचरे ॥ (१३।२)

तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य बाणम् इन्द्राशनिप्रभम् । (१४।१)

लाघवाद् वञ्चयामास महाकायो घटोत्कचः ॥ (१४।२)

भूय एव ननादोग्रः क्रोधसंरक्तलोचनः । (१५।१)

त्रासयन् सर्वभूतानि युगान्ते जलदो यथा ॥ (१५।२)

तं श्रुत्वा निनदं घोरं तस्य भीष्मस्य रक्षसः । (१६।१)

आचार्यम् उपसंगम्य भीष्मः शांतनवो ऽब्रवीत् ॥ (१६।२)

यथैष निनदो घोरः श्रूयते राक्षसेरितः । (१७।१)

हैडिम्बो युध्यते नूनं राज्ञा दुर्योधनेन ह ॥ (१७।२)

नैष शक्यो हि संग्रामे जेतुं भूतेन केनचित् । (१८।१)

तत्र गच्छत भद्रं वो राजानं परिरक्षत ॥ (१८।२)

अभिद्रुतं महाभागं राक्षसेन दुरात्मना । (१९।१)

एतद्धि परमं कृत्यं सर्वेषां नः परंतपाः ॥ (१९।२)

पितामहवचः श्रुत्वा त्वरमाणा महारथाः । (२०।१)

उत्तमं जवम् आस्थाय प्रययुर् यत्र कौरवः ॥ (२०।२)

द्रोणश्च सोमदत्तश्च बाह्लिकश्च जयद्रथः । (२१।१)

कृपो भूरिश्रवाः शल्यश्चित्रसेनो विविंशतिः ॥ (२१।२)

अश्वत्थामा विकर्णश्च आवन्त्यश्च बृहद्बलः । (२२।१)

रथाश्चानेकसाहस्रा ये तेषाम् अनुयायिनः । (२२।२)

अभिद्रुतं परीप्सन्तः पुत्रं दुर्योधनं तव ॥ (२२।३)

तद् अनीकम् अनाधृष्यं पालितं लोकसत्तमैः । (२३।१)

आततायिनम् आयान्तं प्रेक्ष्य राक्षससत्तमः । (२३।२)

नाकम्पत महाबाहुर् मैनाक इव पर्वतः ॥ (२३।३)

प्रगृह्य विपुलं चापं ज्ञातिभिः परिवारितः । (२४।१)

शूलमुद्गरहस्तैश्च नानाप्रहरणैर् अपि ॥ (२४।२)

ततः समभवद् युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । (२५।१)

राक्षसानां च मुख्यस्य दुर्योधनबलस्य च ॥ (२५।२)

धनुषां कूजतां शब्दः सर्वतस्तुमुलो ऽभवत् । (२६।१)

अश्रूयत महाराज वंशानां दह्यताम् इव ॥ (२६।२)

शस्त्राणां पात्यमानानां कवचेषु शरीरिणाम् । (२७।१)

शब्दः समभवद् राजन्न् अद्रीणाम् इव दीर्यताम् ॥ (२७।२)

वीरबाहुविसृष्टानां तोमराणां विशां पते । (२८।१)

रूपम् आसीद् वियत्स्थानां सर्पाणां सर्पताम् इव ॥ (२८।२)

ततः परमसंक्रुद्धो विस्फार्य सुमहद् धनुः । (२९।१)

राक्षसेन्द्रो महाबाहुर् विनदन् भैरवं रवम् ॥ (२९।२)

आचार्यस्यार्धचन्द्रेण क्रुद्धश्चिछेद कार्मुकम् । (३०।१)

सोमदत्तस्य भल्लेन ध्वजम् उन्मथ्य चानदत् ॥ (३०।२)

बाह्लिकं च त्रिभिर् बाणैर् अभ्यविध्यत् स्तनान्तरे । (३१।१)

कृपम् एकेन विव्याध चित्रसेनं त्रिभिः शरैः ॥ (३१।२)

पूर्णायतविसृष्टेन सम्यक् प्रणिहितेन च । (३२।१)

जत्रुदेशे समासाद्य विकर्णं समताडयत् । (३२।२)

न्यषीदत् स रथोपस्थे शोणितेन परिप्लुतः ॥ (३२।३)

ततः पुनर् अमेयात्मा नाराचान् दश पञ्च च । (३३।१)

भूरिश्रवसि संक्रुद्धः प्राहिणोद् भरतर्षभ । (३३।२)

ते वर्म भित्त्वा तस्याशु प्राविशन्मेदिनीतलम् ॥ (३३।३)

विविंशतेश्च द्रौणेश्च यन्तारौ समताडयत् । (३४।१)

तौ पेततू रथोपस्थे रश्मीन् उत्सृज्य वाजिनाम् ॥ (३४।२)

सिन्धुराज्ञो ऽर्धचन्द्रेण वाराहं स्वर्णभूषितम् । (३५।१)

उन्ममाथ महाराज द्वितीयेनाच्छिनद् धनुः ॥ (३५।२)

चतुर्भिर् अथ नाराचैर् आवन्त्यस्य महात्मनः । (३६।१)

जघान चतुरो वाहान् क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ (३६।२)

पूर्णायतविसृष्टेन पीतेन निशितेन च । (३७।१)

निर्बिभेद महाराज राजपुत्रं बृहद्बलम् । (३७।२)

स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् ॥ (३७।३)

भृशं क्रोधेन चाविष्टो रथस्थो राक्षसाधिपः । (३८।१)

चिक्षेप निशितांस्तीक्ष्णाञ् शरान् आशीविषोपमान् । (३८।२)

बिभिदुस्ते महाराज शल्यं युद्धविशारदम् ॥ (३८।३)