महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 96

394 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

ततो जगाम कौरव्य सो ऽगस्त्यो भिक्षितुं वसु । (१।२)

tato jagāma kauravya so 'gastyo bhikṣituṃ vasu |

1.3१.३

श्रुतर्वाणं महीपालं यं वेदाभ्यधिकं नृपैः ॥ (१।३)

śrutarvāṇaṃ mahīpālaṃ yaṃ vedābhyadhikaṃ nṛpaiḥ ||

2.1२.१

स विदित्वा तु नृपतिः कुम्भयोनिम् उपागमत् । (२।१)

sa viditvā tu nṛpatiḥ kumbhayonim upāgamat |

2.2२.२

विषयान्ते सहामात्यः प्रत्यगृह्णात् सुसत्कृतम् ॥ (२।२)

viṣayānte sahāmātyaḥ pratyagṛhṇāt susatkṛtam ||

3.1३.१

तस्मै चार्घ्यं यथान्यायम् आनीय पृथिवीपतिः । (३।१)

tasmai cārghyaṃ yathānyāyam ānīya pṛthivīpatiḥ |

3.2३.२

प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा पप्रच्छागमने ऽर्थिताम् ॥ (३।२)

prāñjaliḥ prayato bhūtvā papracchāgamane 'rthitām ||

4.1४.१

अगस्त्य उवाच । (४।१)

agastya uvāca

4.2४.२

वित्तार्थिनम् अनुप्राप्तं विद्धि मां पृथिवीपते । (४।२)

vittārthinam anuprāptaṃ viddhi māṃ pṛthivīpate |

4.3४.३

यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान् संविभागं प्रयच्छ मे ॥ (४।३)

yathāśaktyavihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha me ||

5.1५.१

लोमश उवाच । (५।१)

lomaśa uvāca

5.2५.२

तत आयव्ययौ पूर्णौ तस्मै राजा न्यवेदयत् । (५।२)

tata āyavyayau pūrṇau tasmai rājā nyavedayat |

5.3५.३

अतो विद्वन्न् उपादत्स्व यद् अत्र वसु मन्यसे ॥ (५।३)

ato vidvann upādatsva yad atra vasu manyase ||

6.1६.१

तत आयव्ययौ दृष्ट्वा समौ सममतिर् द्विजः । (६।१)

tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ |

6.2६.२

सर्वथा प्राणिनां पीडाम् उपादानाद् अमन्यत ॥ (६।२)

sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata ||

7.1७.१

स श्रुतर्वाणम् आदाय वध्र्यश्वम् अगमत् ततः । (७।१)

sa śrutarvāṇam ādāya vadhryaśvam agamat tataḥ |

7.2७.२

स च तौ विषयस्यान्ते प्रत्यगृह्णाद् यथाविधि ॥ (७।२)

sa ca tau viṣayasyānte pratyagṛhṇād yathāvidhi ||

8.1८.१

तयोर् अर्घ्यं च पाद्यं च वध्र्यश्वः प्रत्यवेदयत् । (८।१)

tayor arghyaṃ ca pādyaṃ ca vadhryaśvaḥ pratyavedayat |

8.2८.२

अनुज्ञाप्य च पप्रच्छ प्रयोजनम् उपक्रमे ॥ (८।२)

anujñāpya ca papraccha prayojanam upakrame ||

9.1९.१

अगस्त्य उवाच । (९।१)

agastya uvāca

9.2९.२

वित्तकामाविह प्राप्तौ विद्ध्यावां पृथिवीपते । (९।२)

vittakāmāviha prāptau viddhyāvāṃ pṛthivīpate |

9.3९.३

यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान् संविभागं प्रयच्छ नौ ॥ (९।३)

yathāśaktyavihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha nau ||

10.1१०.१

लोमश उवाच । (१०।१)

lomaśa uvāca

10.2१०.२

तत आयव्ययौ पूर्णौ ताभ्यां राजा न्यवेदयत् । (१०।२)

tata āyavyayau pūrṇau tābhyāṃ rājā nyavedayat |

10.3१०.३

ततो ज्ञात्वा समादत्तां यद् अत्र व्यतिरिच्यते ॥ (१०।३)

tato jñātvā samādattāṃ yad atra vyatiricyate ||

11.1११.१

तत आयव्ययौ दृष्ट्वा समौ सममतिर् द्विजः । (११।१)

tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ |

11.2११.२

सर्वथा प्राणिनां पीडाम् उपादानाद् अमन्यत ॥ (११।२)

sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata ||

12.1१२.१

पौरुकुत्सं ततो जग्मुस् त्रसदस्युं महाधनम् । (१२।१)

paurukutsaṃ tato jagmus trasadasyuṃ mahādhanam |

12.2१२.२

अगस्त्यश् च श्रुतर्वा च वध्र्यश्वश् च महीपतिः ॥ (१२।२)

agastyaś ca śrutarvā ca vadhryaśvaś ca mahīpatiḥ ||

13.1१३.१

त्रसदस्युश् च तान् सर्वान् प्रत्यगृह्णाद् यथाविधि । (१३।१)

trasadasyuś ca tān sarvān pratyagṛhṇād yathāvidhi |

13.2१३.२

अभिगम्य महाराज विषयान्ते सवाहनः ॥ (१३।२)

abhigamya mahārāja viṣayānte savāhanaḥ ||

14.1१४.१

अर्चयित्वा यथान्यायम् इक्ष्वाकू राजसत्तमः । (१४।१)

arcayitvā yathānyāyam ikṣvākū rājasattamaḥ |

14.2१४.२

समाश्वस्तांस् ततो ऽपृच्छत् प्रयोजनम् उपक्रमे ॥ (१४।२)

samāśvastāṃs tato 'pṛcchat prayojanam upakrame ||

15.1१५.१

अगस्त्य उवाच । (१५।१)

agastya uvāca

15.2१५.२

वित्तकामान् इह प्राप्तान् विद्धि नः पृथिवीपते । (१५।२)

vittakāmān iha prāptān viddhi naḥ pṛthivīpate |

15.3१५.३

यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान् संविभागं प्रयच्छ नः ॥ (१५।३)

yathāśaktyavihiṃsyānyān saṃvibhāgaṃ prayaccha naḥ ||

16.1१६.१

लोमश उवाच । (१६।१)

lomaśa uvāca

16.2१६.२

तत आयव्ययौ पूर्णौ तेषां राजा न्यवेदयत् । (१६।२)

tata āyavyayau pūrṇau teṣāṃ rājā nyavedayat |

16.3१६.३

अतो ज्ञात्वा समादद्ध्वं यद् अत्र व्यतिरिच्यते ॥ (१६।३)

ato jñātvā samādaddhvaṃ yad atra vyatiricyate ||

17.1१७.१

तत आयव्ययौ दृष्ट्वा समौ सममतिर् द्विजः । (१७।१)

tata āyavyayau dṛṣṭvā samau samamatir dvijaḥ |

17.2१७.२

सर्वथा प्राणिनां पीडाम् उपादानाद् अमन्यत ॥ (१७।२)

sarvathā prāṇināṃ pīḍām upādānād amanyata ||

18.1१८.१

ततः सर्वे समेत्याथ ते नृपास् तं महामुनिम् । (१८।१)

tataḥ sarve sametyātha te nṛpās taṃ mahāmunim |

18.2१८.२

इदम् ऊचुर् महाराज समवेक्ष्य परस्परम् ॥ (१८।२)

idam ūcur mahārāja samavekṣya parasparam ||

19.1१९.१

अयं वै दानवो ब्रह्मन्न् इल्वलो वसुमान् भुवि । (१९।१)

ayaṃ vai dānavo brahmann ilvalo vasumān bhuvi |

19.2१९.२

तम् अभिक्रम्य सर्वे ऽद्य वयं याचामहे वसु ॥ (१९।२)

tam abhikramya sarve 'dya vayaṃ yācāmahe vasu ||

20.1२०.१

तेषां तदासीद् रुचितम् इल्वलस्योपभिक्षणम् । (२०।१)

teṣāṃ tadāsīd rucitam ilvalasyopabhikṣaṇam |

20.2२०.२

ततस् ते सहिता राजन्न् इल्वलं समुपाद्रवन् ॥ (२०।२)

tatas te sahitā rājann ilvalaṃ samupādravan ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 96

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit