नारद उवाच । (१।१)

ततो देवर्षयः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः । (१।२)

जग्मुस्तदा पराम् आर्तिं दृष्ट्वा तत् कदनं महत् ॥ (१।३)

ते ऽभिजग्मुर् जितक्रोधा जितात्मानो जितेन्द्रियाः । (२।१)

पितामहस्य भवनं जगतः कृपया तदा ॥ (२।२)

ततो ददृशुर् आसीनं सह देवैः पितामहम् । (३।१)

सिद्धैर् ब्रह्मर्षिभिश्चैव समन्तात् परिवारितम् ॥ (३।२)

तत्र देवो महादेवस्तत्राग्निर् वायुना सह । (४।१)

चन्द्रादित्यौ च धर्मश्च परमेष्ठी तथा बुधः ॥ (४।२)

वैखानसा वालखिल्या वानप्रस्था मरीचिपाः । (५।१)

अजाश्चैवाविमूढाश्च तेजोगर्भास्तपस्विनः । (५।२)

ऋषयः सर्व एवैते पितामहम् उपासते ॥ (५।३)

ततो ऽभिगम्य सहिताः सर्व एव महर्षयः । (६।१)

सुन्दोपसुन्दयोः कर्म सर्वम् एव शशंसिरे ॥ (६।२)

यथाकृतं यथा चैव कृतं येन क्रमेण च । (७।१)

न्यवेदयंस्ततः सर्वम् अखिलेन पितामहे ॥ (७।२)

ततो देवगणाः सर्वे ते चैव परमर्षयः । (८।१)

तम् एवार्थं पुरस्कृत्य पितामहम् अचोदयन् ॥ (८।२)

ततः पितामहः श्रुत्वा सर्वेषां तद् वचस्तदा । (९।१)

मुहूर्तम् इव संचिन्त्य कर्तव्यस्य विनिश्चयम् ॥ (९।२)

तयोर् वधं समुद्दिश्य विश्वकर्माणम् आह्वयत् । (१०।१)

दृष्ट्वा च विश्वकर्माणं व्यादिदेश पितामहः । (१०।२)

सृज्यतां प्रार्थनीयेह प्रमदेति महातपाः ॥ (१०।३)

पितामहं नमस्कृत्य तद्वाक्यम् अभिनन्द्य च । (११।१)

निर्ममे योषितं दिव्यां चिन्तयित्वा प्रयत्नतः ॥ (११।२)

त्रिषु लोकेषु यत् किंचिद् भूतं स्थावरजङ्गमम् । (१२।१)

समानयद् दर्शनीयं तत् तद् यत्नात् ततस्ततः ॥ (१२।२)

कोटिशश्चापि रत्नानि तस्या गात्रे न्यवेशयत् । (१३।१)

तां रत्नसंघातमयीम् असृजद् देवरूपिणीम् ॥ (१३।२)

सा प्रयत्नेन महता निर्मिता विश्वकर्मणा । (१४।१)

त्रिषु लोकेषु नारीणां रूपेणाप्रतिमाभवत् ॥ (१४।२)

न तस्याः सूक्ष्मम् अप्यस्ति यद् गात्रे रूपसंपदा । (१५।१)

न युक्तं यत्र वा दृष्टिर् न सजति निरीक्षताम् ॥ (१५।२)

सा विग्रहवतीव श्रीः कान्तरूपा वपुष्मती । (१६।१)

पितामहम् उपातिष्ठत् किं करोमीति चाब्रवीत् । (१६।२)

प्रीतो भूत्वा स दृष्ट्वैव प्रीत्या चास्यै ददौ वरम् । (१६।३)

कान्तत्वं सर्वभूतानां स्वश्रियानुपमं वपुः । (१६।४)

सा तेन वरदानेन कर्तुश्च क्रियया तदा । (१६।५)

जहार सर्वभूतानां चक्षूंषि च मनांसि च ॥ (१६।६)

तिलं तिलं समानीय रत्नानां यद् विनिर्मिता । (१७।१)

तिलोत्तमेत्यतस्तस्या नाम चक्रे पितामहः । (१७।२)

ब्रह्माणं सा नमस्कृत्य प्राञ्जलिर् वाक्यम् अब्रवीत् । (१७।३)

किं कार्यं मयि भूतेश येनास्म्यद्येह निर्मिता । (१७।४)

नारद उवाच । (१७।५)

ततस्तां चारुसर्वाङ्गीं मनःप्रह्लादिनीं शुभाम् । (१७।६)

उवाच भगवान् देवः कार्यम् एतत् प्रसाध्यताम् ॥ (१७।७)

पितामह उवाच । (१८।१)

गच्छ सुन्दोपसुन्दाभ्याम् असुराभ्यां तिलोत्तमे । (१८।२)

प्रार्थनीयेन रूपेण कुरु भद्रे प्रलोभनम् ॥ (१८।३)

त्वत्कृते दर्शनाद् एव रूपसंपत्कृतेन वै । (१९।१)

विरोधः स्याद् यथा ताभ्याम् अन्योन्येन तथा कुरु ॥ (१९।२)

नारद उवाच । (२०।१)

सा तथेति प्रतिज्ञाय नमस्कृत्य पितामहम् । (२०।२)

चकार मण्डलं तत्र विबुधानां प्रदक्षिणम् ॥ (२०।३)

प्राङ्मुखो भगवान् आस्ते दक्षिणेन महेश्वरः । (२१।१)

देवाश्चैवोत्तरेणासन् सर्वतस्त्व् ऋषयो ऽभवन् ॥ (२१।२)

कुर्वन्त्या तु तया तत्र मण्डलं तत् प्रदक्षिणम् । (२२।१)

ब्रह्मा विष्णुश्च भगवान् तृणीकृत्यावतिष्ठताम् । (२२।२)

इन्द्रः स्थाणुश्च भगवान् धैर्येण प्रत्यवस्थितौ ॥ (२२।३)

द्रष्टुकामस्य चात्यर्थं गतायाः पार्श्वतस्तदा । (२३।१)

अन्यद् अञ्चितपक्ष्मान्तं दक्षिणं निःसृतं मुखम् ॥ (२३।२)

पृष्ठतः परिवर्तन्त्याः पश्चिमं निःसृतं मुखम् । (२४।१)

गतायाश्चोत्तरं पार्श्वम् उत्तरं निःसृतं मुखम् ॥ (२४।२)

महेन्द्रस्यापि नेत्राणां पार्श्वतः पृष्ठतो ऽग्रतः । (२५।१)

रक्तान्तानां विशालानां सहस्रं सर्वतो ऽभवत् ॥ (२५।२)

एवं चतुर्मुखः स्थाणुर् महादेवो ऽभवत् पुरा । (२६।१)

तथा सहस्रनेत्रश्च बभूव बलसूदनः ॥ (२६।२)

तथा देवनिकायानाम् ऋषीणां चैव सर्वशः । (२७।१)

मुखान्यभिप्रवर्तन्ते येन याति तिलोत्तमा ॥ (२७।२)

तस्या गात्रे निपतिता तेषां दृष्टिर् महात्मनाम् । (२८।१)

सर्वेषाम् एव भूयिष्ठम् ऋते देवं पितामहम् ॥ (२८।२)

गच्छन्त्यास्तु तदा देवाः सर्वे च परमर्षयः । (२९।१)

कृतम् इत्येव तत् कार्यं मेनिरे रूपसंपदा ॥ (२९।२)

तिलोत्तमायां तु तदा गतायां लोकभावनः । (३०।१)

सर्वान् विसर्जयामास देवान् ऋषिगणांश्च तान् । (३०।२)

कृतं कार्यम् इति श्रीमान् अब्रवीच्च पितामहः ॥ (३०।३)