अष्टक उवाच । (१।१)

चरन् गृहस्थः कथम् एति देवान् कथं भिक्षुः कथम् आचार्यकर्मा । (१।२)

वानप्रस्थः सत्पथे संनिविष्टो बहून्यस्मिन् संप्रति वेदयन्ति ॥ (१।३)

ययातिर् उवाच । (२।१)

आहूताध्यायी गुरुकर्मस्वचोद्यः पूर्वोत्थायी चरमं चोपशायी । (२।२)

मृदुर् दान्तो धृतिमान् अप्रमत्तः स्वाध्यायशीलः सिध्यति ब्रह्मचारी ॥ (२।३)

धर्मागतं प्राप्य धनं यजेत दद्यात् सदैवातिथीन् भोजयेच्च । (३।१)

अनाददानश्च परैर् अदत्तं सैषा गृहस्थोपनिषत् पुराणी ॥ (३।२)

स्ववीर्यजीवी वृजिनान् निवृत्तो दाता परेभ्यो न परोपतापी । (४।१)

तादृङ् मुनिः सिद्धिम् उपैति मुख्यां वसन्न् अरण्ये नियताहारचेष्टः ॥ (४।२)

अशिल्पजीवी नगृहश्च नित्यं जितेन्द्रियः सर्वतो विप्रमुक्तः । (५।१)

अनोकसारी लघुर् अल्पचारश् चरन् देशान् एकचरः स भिक्षुः ॥ (५।२)

रात्र्या यया चाभिजिताश्च लोका भवन्ति कामा विजिताः सुखाश्च । (६।१)

ताम् एव रात्रिं प्रयतेत विद्वान् अरण्यसंस्थो भवितुं यतात्मा ॥ (६।२)

दशैव पूर्वान् दश चापरांस्तु ज्ञातीन् सहात्मानम् अथैकविंशम् । (७।१)

अरण्यवासी सुकृते दधाति विमुच्यारण्ये स्वशरीरधातून् ॥ (७।२)

अष्टक उवाच । (८।१)

कतिस्विद् एव मुनयो मौनानि कति चाप्युत । (८।२)

भवन्तीति तद् आचक्ष्व श्रोतुम् इच्छामहे वयम् ॥ (८।३)

ययातिर् उवाच । (९।१)

अरण्ये वसतो यस्य ग्रामो भवति पृष्ठतः । (९।२)

ग्रामे वा वसतो ऽरण्यं स मुनिः स्याज्जनाधिप ॥ (९।३)

अष्टक उवाच । (१०।१)

कथंस्विद् वसतो ऽरण्ये ग्रामो भवति पृष्ठतः । (१०।२)

ग्रामे वा वसतो ऽरण्यं कथं भवति पृष्ठतः ॥ (१०।३)

ययातिर् उवाच । (११।१)

न ग्राम्यम् उपयुञ्जीत य आरण्यो मुनिर् भवेत् । (११।२)

तथास्य वसतो ऽरण्ये ग्रामो भवति पृष्ठतः ॥ (११।३)

अनग्निर् अनिकेतश्च अगोत्रचरणो मुनिः । (१२।१)

कौपीनाच्छादनं यावत् तावद् इच्छेच्च चीवरम् ॥ (१२।२)

यावत् प्राणाभिसंधानं तावद् इच्छेच्च भोजनम् । (१३।१)

तथास्य वसतो ग्रामे ऽरण्यं भवति पृष्ठतः ॥ (१३।२)

यस्तु कामान् परित्यज्य त्यक्तकर्मा जितेन्द्रियः । (१४।१)

आतिष्ठेत मुनिर् मौनं स लोके सिद्धिम् आप्नुयात् ॥ (१४।२)

धौतदन्तं कृत्तनखं सदा स्नातम् अलंकृतम् । (१५।१)

असितं सितकर्मस्थं कस्तं नार्चितुम् अर्हति ॥ (१५।२)

तपसा कर्शितः क्षामः क्षीणमांसास्थिशोणितः । (१६।१)

यदा भवति निर्द्वंद्वो मुनिर् मौनं समास्थितः । (१६।२)

अथ लोकम् इमं जित्वा लोकं विजयते परम् ॥ (१६।३)

आस्येन तु यदाहारं गोवन् मृगयते मुनिः । (१७।१)

अथास्य लोकः पूर्वो यः सो ऽमृतत्वाय कल्पते । (१७।२)

अष्टकः । (१७।३)

ययातिः । (१७।४)

सामान्यधर्मः सर्वेषां क्रोधलोभौ द्रुहाक्षमे । (१७।५)

विहाय मत्सरं स्तैन्यं दर्पं दम्भं च पैशुनम् । (१७।६)

क्रोधं लोभं ममत्वं च यस्य नास्ति स धर्मवित् । (१७।७)

नित्यस्नायी ब्रह्मचारी गृहस्थो वनगो मुनिः । (१७।८)

नाधर्मम् अशनात् प्राप्येत् कथं ब्रूहीह पृच्छतः । (१७।९)

अष्टौ ग्रासा मुनेर् भक्ष्याः षोडशारण्यवासिनः । (१७।१०)

द्वात्रिंशतं गृहस्थस्य अमितं ब्रह्मचारिणः । (१७।११)

इत्येवं कारणं ज्ञेयम् अष्टकैतच्छुभाशुभम् ॥ (१७।१२)