संजय उवाच । (१।१)

द्रुपदस्यात्मजान् दृष्ट्वा कुन्तिभोजसुतांस्तथा । (१।२)

द्रोणपुत्रेण निहतान् राक्षसांश्च सहस्रशः ॥ (१।३)

युधिष्ठिरो भीमसेनो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । (२।१)

युयुधानश्च संयत्ता युद्धायैव मनो दधुः ॥ (२।२)

सोमदत्तः पुनः क्रुद्धो दृष्ट्वा सात्यकिम् आहवे । (३।१)

महता शरवर्षेण छादयामास सर्वतः ॥ (३।२)

ततः समभवद् युद्धम् अतीव भयवर्धनम् । (४।१)

त्वदीयानां परेषां च घोरं विजयकाङ्क्षिणाम् ॥ (४।२)

दशभिः सात्वतस्यार्थे भीमो विव्याध कौरवम् । (५।१)

सोमदत्तो ऽपि तं वीरं शतेन प्रत्यविध्यत ॥ (५।२)

सात्वतस्त्वभिसंक्रुद्धः पुत्राधिभिर् अभिप्लुतम् । (६।१)

वृद्धम् ऋद्धं गुणैः सर्वैर् ययातिम् इव नाहुषम् ॥ (६।२)

विव्याध दशभिस्तीक्ष्णैः शरैर् वज्रनिपातिभिः । (७।१)

शक्त्या चैनम् अथाहत्य पुनर् विव्याध सप्तभिः ॥ (७।२)

ततस्तु सात्यकेर् अर्थे भीमसेनो नवं दृढम् । (८।१)

मुमोच परिघं घोरं सोमदत्तस्य मूर्धनि ॥ (८।२)

सात्यकिश्चाग्निसंकाशं मुमोच शरम् उत्तमम् । (९।१)

सोमदत्तोरसि क्रुद्धः सुपत्रं निशितं युधि ॥ (९।२)

युगपत् पेततुर् अथ घोरौ परिघमार्गणौ । (१०।१)

शरीरे सोमदत्तस्य स पपात महारथः ॥ (१०।२)

व्यामोहिते तु तनये बाह्लीकः समुपाद्रवत् । (११।१)

विसृजञ् शरवर्षाणि कालवर्षीव तोयदः ॥ (११।२)

भीमो ऽथ सात्वतस्यार्थे बाह्लीकं नवभिः शरैः । (१२।१)

पीडयन् वै महात्मानं विव्याध रणमूर्धनि ॥ (१२।२)

प्रातिपीयस्तु संक्रुद्धः शक्तिं भीमस्य वक्षसि । (१३।१)

निचखान महाबाहुः पुरंदर इवाशनिम् ॥ (१३।२)

स तयाभिहतो भीमश्चकम्पे च मुमोह च । (१४।१)

प्राप्य चेतश्च बलवान् गदाम् अस्मै ससर्ज ह ॥ (१४।२)

सा पाण्डवेन प्रहिता बाह्लीकस्य शिरो ऽहरत् । (१५।१)

स पपात हतः पृथ्व्यां वज्राहत इवाद्रिराट् ॥ (१५।२)

तस्मिन् विनिहते वीरे बाह्लीके पुरुषर्षभे । (१६।१)

पुत्रास्ते ऽभ्यर्दयन् भीमं दश दाशरथेः समाः ॥ (१६।२)

नाराचैर् दशभिर् भीमस्तान्निहत्य तवात्मजान् । (१७।१)

कर्णस्य दयितं पुत्रं वृषसेनम् अवाकिरत् ॥ (१७।२)

ततो वृषरथो नाम भ्राता कर्णस्य विश्रुतः । (१८।१)

जघान भीमं नाराचैस्तम् अप्यभ्यवधीद् बली ॥ (१८।२)

ततः सप्त रथान् वीरः स्यालानां तव भारत । (१९।१)

निहत्य भीमो नाराचैः शतचन्द्रम् अपोथयत् ॥ (१९।२)

अमर्षयन्तो निहतं शतचन्द्रं महारथम् । (२०।१)

शकुनेर् भ्रातरो वीरा गजाक्षः शरभो विभुः । (२०।२)

अभिद्रुत्य शरैस्तीक्ष्णैर् भीमसेनम् अताडयन् ॥ (२०।३)

स तुद्यमानो नाराचैर् वृष्टिवेगैर् इवर्षभः । (२१।१)

जघान पञ्चभिर् बाणैः पञ्चैवातिबलो रथान् । (२१।२)

तान् दृष्ट्वा निहतान् वीरान् विचेलुर् नृपसत्तमाः ॥ (२१।३)

ततो युधिष्ठिरः क्रुद्धस्तवानीकम् अशातयत् । (२२।१)

मिषतः कुम्भयोनेश्च पुत्राणां च तवानघ ॥ (२२।२)

अम्बष्ठान्मालवाञ् शूरांस्त्रिगर्तान् सशिबीन् अपि । (२३।१)

प्राहिणोन्मृत्युलोकाय गणान् युद्धे युधिष्ठिरः ॥ (२३।२)

अभीषाहाञ् शूरसेनान् बाह्लीकान् सवसातिकान् । (२४।१)

निकृत्य पृथिवीं राजा चक्रे शोणितकर्दमाम् ॥ (२४।२)

यौधेयारट्टराजन्यमद्रकाणां गणान् युधि । (२५।१)

प्राहिणोन्मृत्युलोकाय शूरान् बाणैर् युधिष्ठिरः ॥ (२५।२)

हताहरत गृह्णीत विध्यत व्यवकृन्तत । (२६।१)

इत्यासीत् तुमुलः शब्दो युधिष्ठिररथं प्रति ॥ (२६।२)

सैन्यानि द्रावयन्तं तं द्रोणो दृष्ट्वा युधिष्ठिरम् । (२७।१)

चोदितस्तव पुत्रेण सायकैर् अभ्यवाकिरत् ॥ (२७।२)

द्रोणस्तु परमक्रुद्धो वायव्यास्त्रेण पार्थिवम् । (२८।१)

विव्याध सो ऽस्य तद् दिव्यम् अस्त्रम् अस्त्रेण जघ्निवान् ॥ (२८।२)

तस्मिन् विनिहते चास्त्रे भारद्वाजो युधिष्ठिरे । (२९।१)

वारुणं याम्यम् आग्नेयं त्वाष्ट्रं सावित्रम् एव च । (२९।२)

चिक्षेप परमक्रुद्धो जिघांसुः पाण्डुनन्दनम् ॥ (२९।३)

क्षिप्तानि क्षिप्यमाणानि तानि चास्त्राणि धर्मजः । (३०।१)

जघानास्त्रैर् महाबाहुः कुम्भयोनेर् अवित्रसन् ॥ (३०।२)

सत्यां चिकीर्षमाणस्तु प्रतिज्ञां कुम्भसंभवः । (३१।१)

प्रादुश्चक्रे ऽस्त्रम् ऐन्द्रं वै प्राजापत्यं च भारत । (३१।२)

जिघांसुर् धर्मतनयं तव पुत्रहिते रतः ॥ (३१।३)

पतिः कुरूणां गजसिंहगामी विशालवक्षाः पृथुलोहिताक्षः । (३२।१)

प्रादुश्चकारास्त्रम् अहीनतेजा माहेन्द्रम् अन्यत् स जघान ते ऽस्त्रे ॥ (३२।२)

विहन्यमानेष्वस्त्रेषु द्रोणः क्रोधसमन्वितः । (३३।१)

युधिष्ठिरवधप्रेप्सुर् ब्राह्मम् अस्त्रम् उदैरयत् ॥ (३३।२)

ततो नाज्ञासिषं किंचिद् घोरेण तमसावृते । (३४।१)

सर्वभूतानि च परं त्रासं जग्मुर् महीपते ॥ (३४।२)

ब्रह्मास्त्रम् उद्यतं दृष्ट्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (३५।१)

ब्रह्मास्त्रेणैव राजेन्द्र तद् अस्त्रं प्रत्यवारयत् ॥ (३५।२)

ततः सैनिकमुख्यास्ते प्रशशंसुर् नरर्षभौ । (३६।१)

द्रोणपार्थौ महेष्वासौ सर्वयुद्धविशारदौ ॥ (३६।२)

ततः प्रमुच्य कौन्तेयं द्रोणो द्रुपदवाहिनीम् । (३७।१)

व्यधमद् रोषताम्राक्षो वायव्यास्त्रेण भारत ॥ (३७।२)

ते हन्यमाना द्रोणेन पाञ्चालाः प्राद्रवन् भयात् । (३८।१)

पश्यतो भीमसेनस्य पार्थस्य च महात्मनः ॥ (३८।२)

ततः किरीटी भीमश्च सहसा संन्यवर्तताम् । (३९।१)

महद्भ्यां रथवंशाभ्यां परिगृह्य बलं तव ॥ (३९।२)

बीभत्सुर् दक्षिणं पार्श्वम् उत्तरं तु वृकोदरः । (४०।१)

भारद्वाजं शरौघाभ्यां महद्भ्याम् अभ्यवर्षताम् ॥ (४०।२)

तौ तदा सृञ्जयाश्चैव पाञ्चालाश्च महौजसः । (४१।१)

अन्वगच्छन्महाराज मत्स्याश्च सह सात्वतैः ॥ (४१।२)

ततः सा भारती सेना वध्यमाना किरीटिना । (४२।१)

द्रोणेन वार्यमाणास्ते स्वयं तव सुतेन च । (४२।२)

नाशक्यन्त महाराज योधा वारयितुं तदा ॥ (४२।३)